BÀI HỌC TÂY DU KÝ – TRƯ NGỘ NĂNG: SỐNG MÀ LÚC NÀO CŨNG CĂNG NHƯ NGÔ KHÔNG THÌ MỆT LẮM

Giữa cõi nhân sinh cuồn cuộn những lo toan và áp lực, người ta thường ca tụng ý chí sắt đá của Tôn Ngộ Không mà quên mất rằng, một sợi dây căng quá tất sẽ đứt. Sống ở đời, nếu lúc nào cũng gồng mình lên gánh vác cả thế giới, luôn đề phòng và chiến đấu như con khỉ đá ấy, thì hành trình cuộc đời sẽ chẳng còn là một trải nghiệm đáng sống nữa, mà chỉ là một chuỗi ngày đày ải mệt mỏi khôn nguôi.

Này những thực khách của cõi trần thế, hãy dừng chân lại một chút, đặt cái gánh nặng trên vai xuống, uống với lão Trư một hớp nước trà, hoặc nếu có điều kiện thì làm một bát rượu nhạt với đĩa lòng lợn luộc khói bay nghi ngút. Các người nhìn ta đi, nhìn cái bụng phệ này, nhìn đôi tai to này, nhìn cái dáng đi lững thững chẳng chút vội vàng này, rồi các người lại nghĩ gì? Chắc chắn trong đầu các người lại hiện lên hai chữ lười biếng, tham ăn, há sắc, hay dao động đúng không? Người đời viết sách, vẽ tranh, làm phim suốt hàng ngàn năm qua luôn tạc ta vào cái khuôn khổ của một kẻ phàm phu tục tử, làm nền cho sự vĩ đại, trung kiên của Hầu ca và lòng từ bi vô lượng của Sư phụ. Nhưng các người có bao giờ tự hỏi, nếu hành trình đi Tây Thiên mười vạn tám nghìn dặm ấy mà chỉ toàn những kẻ như Sư phụ và Hầu ca, thì nó sẽ tẻ nhạt và nghẹt thở đến nhường nào không? Hôm nay, nhân một ngày nắng đẹp, khi gió thổi qua rặng liễu và lòng ta bỗng dưng thanh thản lạ lùng, lão Trư ta sẽ không màng đến những giáo điều cao siêu, cũng chẳng muốn tranh luận xem ai đúng ai sai trên tòa sen rực rỡ kia nữa. Ta muốn đứng ở góc độ của một kẻ đã từng là Thiên Bồng Nguyên Soái thống lĩnh tám vạn thủy binh, từng rơi xuống vũng bùn hôi hám của kiếp súc sinh, và rồi lầm lũi đi hết con đường thỉnh kinh đầy gian khổ ấy, để nói với các người một sự thật chân thành: Sống mà lúc nào cũng căng như Ngộ Không thì mệt lắm, mệt đến mức đánh mất cả bản ngã của chính mình.

Hãy bắt đầu từ cái tên của ta trước đã. Sư phụ đặt cho ta pháp danh là Ngộ Năng, còn Quan Âm Bồ Tát chỉ điểm cho ta là Bát Giới. Nhiều kẻ cứ nghĩ Bát Giới là tám ranh giới răn đe, là cái lồng giam hãm những ham muốn bản năng của con người. Nhưng ta lại hiểu theo một nghĩa khác, thực tế hơn và nhân văn hơn nhiều. Bản năng của con người sinh ra là để sống, để cảm nhận thế giới này thông qua lục căn, lục trần. Nếu dập tắt hoàn toàn những ngọn lửa ấy, liệu ta có còn là một sinh mệnh sống động, hay chỉ là một pho tượng gỗ vô tri vô giác được khoác lên mình chiếc áo cà sa lộng lẫy? Còn hai chữ Ngộ Năng, các người có hiểu thế nào là ngộ năng không? Ngộ là thấu hiểu, năng là năng lực, là giới hạn của bản thân. Ngộ Năng chính là thấu hiểu năng lực của chính mình, biết mình có thể làm được gì và không thể làm được gì, biết dừng lại đúng lúc để bảo toàn bản thân và bảo toàn sự yên bình trong tâm hồn. Hầu ca của ta, Tôn Ngộ Không, anh ta ngộ ra cái Không của vạn vật, nghĩa là coi mọi thứ trên đời đều là hư ảo, không có thật, để rồi anh ta dùng cái bản lĩnh thần thông quảng đại của mình để phá nát mọi giới hạn. Nhưng hỡi ôi, người ngộ được cái Không thì dễ rơi vào trạng thái cực đoan, biến cuộc đời thành một chiến trường không bao giờ dứt. Anh ta không biết giới hạn của mình ở đâu, hay nói đúng hơn, anh ta từ chối thừa nhận mình có giới hạn. Lúc nào anh ta cũng muốn làm kẻ chiến thắng, làm người hùng cứu khổ phò nguy, làm cái bóng che chở cho tất cả mọi người. Sống như thế, có mệt không?

Các người hãy thử nhìn lại Hầu ca mà xem. Anh ta được sinh ra từ một tảng đá hấp thụ tinh hoa của trời đất. Bản chất của đá là gì? Là cứng rắn, là lạnh lẽo, là không có gốc rễ gia đình, không có những sợi dây tình cảm mềm yếu của con người ràng buộc. Anh ta không biết thế nào là hơi ấm của tình mẫu tử, không biết cảm giác bồi hồi khi nhìn thấy một bóng hồng, cũng chẳng màng đến hương vị của một bữa cơm gia đình ấm cúng. Cả cuộc đời anh ta, từ lúc đại náo thiên cung cho đến khi bước vào đường tu, chỉ là một chuỗi những cuộc áp bức và phản kháng, chiến đấu và chinh phục. Khi đi thỉnh kinh, anh ta giống như một chiếc lò xo bị nén chặt hết mức. Đôi mắt hỏa nhãn kim tinh của anh ta lúc nào cũng trợn ngược lên quét sạch bốn phương tám hướng để tìm yêu quái. Một chiếc lá rơi cũng làm anh ta nghi ngờ, một làn gió thoảng cũng khiến anh ta rút thiết bảng ra phòng thủ. Anh ta không bao giờ dám ngủ một giấc thật sâu, không bao giờ dám buông lỏng cảnh giác dù chỉ là một cái chớp mắt. Đầu anh ta bị siết chặt bởi cái vòng kim cô, một thứ hình cụ tâm linh lúc nào cũng sẵn sàng nghiền nát hộp sọ nếu anh ta đi chệch khỏi quỹ đạo của sự hoàn hảo mà người khác áp đặt. Các người thấy anh ta oai phong lẫm liệt, ngự trị trên mây ngũ sắc, vung gậy sắt quét sạch muôn vàn yêu ma, nhưng các người có nhìn thấy cái bóng cô đơn, lạnh lẽo và kiệt quệ của anh ta dưới ánh trăng tàn không? Anh ta không có đường lui, không có chỗ để trốn tránh, vì anh ta là Tôn Ngộ Không, là biểu tượng của sức mạnh vô địch. Đã là người vô địch thì không được phép yếu đuối, không được phép mệt mỏi, và đó chính là tấn bi kịch lớn nhất của một đời người.

Còn lão Trư ta thì sao? Ta vốn là Thiên Bồng Nguyên Soái, danh tiếng lẫy lừng, quyền cao chức trọng ở chốn bồng lai tiên cảnh. Ta đã từng đứng ở đỉnh cao của danh vọng, từng nếm trải mọi thứ vinh hoa phú quý của thần tiên. Nhưng rồi sao? Chỉ vì một chút say xỉn, một chút rung động trước vẻ đẹp của Hằng Nga mà ta bị đày xuống trần gian, đầu thai nhầm vào bụng lợn. Từ một đại tướng quân oai phong, ta trở thành một con quái vật nửa người nửa lợn hôi hám, bị người đời ghẻ lạnh, xua đuổi. Đó là một cú ngã đau đớn nhất, nhục nhã nhất mà một sinh mệnh có thể trải qua. Nếu là Hầu ca, chắc chắn anh ta sẽ lại đại náo địa phủ, đại náo thiên cung một lần nữa để đòi lại công lý, hoặc sẽ tự gặm nhấm nỗi căm hờn ấy cho đến khi nổ tung. Nhưng lão Trư ta thì khác. Ta chấp nhận. Ta chấp nhận cái hình hài xấu xí này, chấp nhận cái số phận trớ trêu này. Ta về núi Phúc Lăng, dựng nhà, tìm kiếm cái ăn, và thậm chí còn cưới vợ ở Cao Lão Trang. Các người cười ta tham lam, cười ta không có chí tiến thủ, nhưng các người có hiểu rằng đó là cách ta tự chữa lành vết thương của chính mình không? Khi cuộc đời ném ta vào vũng bùn, thay vì ngồi đó gào khóc oán hận trời đất, ta chọn cách thích nghi với vũng bùn ấy, tìm kiếm những niềm vui giản dị nhất từ đống bùn lầy đó. Sống là phải biết chấp nhận thực tại, dù thực tại đó có nghiệt ngã đến đâu đi chăng nữa.

Sống mà lúc nào cũng căng như Ngộ Không thì mệt lắm. Hãy nhìn vào những lần chúng ta gặp nạn trên đường đi. Mỗi khi đến một vùng đất mới, phản ứng đầu tiên của Hầu ca luôn là dò xét xem nơi này có yêu quái hay không, có mối nguy hiểm nào đang rình rập hay không. Anh ta nhìn đâu cũng thấy kẻ thù, nhìn ai cũng thấy quỷ dữ hóa thân. Còn ta, phản ứng đầu tiên của ta là gì? Là xem nơi này có gì ăn được không, phong cảnh có đẹp không, người dân có mến khách không. Ta muốn tận hưởng cái đẹp của thiên nhiên, muốn thưởng thức những sản vật địa phương, muốn trò chuyện với những con người bình thường bằng sự chân thành của một vị khách qua đường. Ta không phủ nhận thế giới này đầy rẫy những nguy hiểm và lừa lọc, nhưng nếu chúng ta cứ nhìn đời bằng đôi mắt nghi kị, phòng thủ tuyệt đối, thì chúng ta đang tự tước đi cơ hội được trải nghiệm những điều tốt đẹp của cuộc sống. Yêu quái thì sao? Thì cũng là một phần của tạo hóa, cũng có những câu chuyện, những nỗi khổ riêng của họ. Có những lúc, ta thấy những con yêu quái ấy còn đáng yêu và thật thà hơn nhiều kẻ tự xưng là thần tiên, thánh nhân trên trời cao kia.

Ta nhớ có lần đi qua một vùng thảo nguyên xanh mướt, gió thổi lồng lộng, hương thơm của cỏ dại ngào ngạt. Ta đã nằm lăn ra bãi cỏ, gối đầu lên chiếc bồ cào chín răng, nhắm mắt lại và hít hà cái bầu không khí trong lành ấy. Ta cảm thấy mình hòa làm một với đất trời, mọi mệt mỏi của chặng đường dài dường như tan biến hết. Lúc đó, Hầu ca bay đến, đá vào mông ta một cái thật đau và mắng: Cái con lợn lười biếng này, giờ này mà còn nằm đây ngủ được à? Không mau đi tìm Sư phụ, lỡ yêu quái bắt mất thì sao? Ta mở mắt ra nhìn anh ta, thấy khuôn mặt anh ta nhăn nhó, đầy nếp nhăn of sự lo âu, ta chỉ biết thở dài tiếc nuối cho anh ta. Anh ta có thần thông quảng đại, có thể đi mây về gió hàng vạn dặm trong một cái chớp mắt, nhưng anh ta lại chưa từng một lần thực sự cảm nhận được sự êm ái của thảm cỏ dưới chân, chưa từng biết cái thú vui tao nhã của việc nằm ngắm mây trôi trên bầu trời. Anh ta sống nhanh quá, vội vã quá, để rồi bỏ lỡ tất cả những vẻ đẹp bình dị nhất dọc đường đi. Đi thỉnh kinh đối với anh ta là một nhiệm vụ, một gánh nặng phải hoàn thành bằng mọi giá. Còn đối với ta, đó là một cuộc hành trình trải nghiệm nhân sinh, nơi mỗi dặm đường đi qua đều là một trang sách mới đầy màu sắc mà ta muốn lật mở và thưởng thức một cách thong thả nhất.

Các người, những con người của thời hiện đại, có thấy mình rất giống Tôn Ngộ Không không? Các người luôn tự đặt ra cho mình những mục tiêu vĩ đại, những đỉnh cao phải chinh phục. Các người muốn có nhà lầu, xe hơi, muốn có địa vị xã hội, muốn trở thành những kẻ xuất chúng, dẫn đầu xu hướng. Các người tự đeo lên cổ mình chiếc vòng kim cô mang tên áp lực cuộc sống, công việc, tiền bạc, danh vọng. Các người biến mình thành những cỗ máy hoạt động hết công suất hai mươi tư giờ một ngày, bảy ngày một tuần. Lúc nào các người cũng lo lắng về tương lai, hối tiếc về quá khứ, không dám dừng lại để nghỉ ngơi vì sợ bị tụt lại phía sau, sợ người khác vượt mặt. Các người nhìn đồng nghiệp bằng ánh mắt cảnh giác như nhìn yêu quái, luôn đề phòng bị chơi xấu, bị cướp mất cơ hội. Các người căng thẳng đến mức mất ngủ, trầm cảm, cơ thể suy kiệt, tâm hồn trống rỗng. Để rồi cuối cùng, khi đã đứng trên đỉnh cao của danh vọng, hoặc khi đã kiệt sức ngã quỵ bên đường, các người nhìn lại và tự hỏi: Ta sống để làm gì? Ta đã thực sự sống một ngày nào trọn vẹn chưa?

Lão Trư ta khuyên thật lòng, hãy học cách sống của ta một chút. Hãy biết chấp nhận sự không hoàn hảo của bản thân và của cuộc đời. Ta biết mình phàm ăn, ta không giấu diếm điều đó. Ta biết mình thích ngắm nhìn những cô gái đẹp, ta thừa nhận điều đó một cách thẳng thắn mà không cần phải giả vờ thanh cao. Con người ai mà chẳng có ham muốn, có dục vọng. Đó là thứ năng lượng sinh học tự nhiên giúp chúng ta duy trì sự sống và nòi giống. Bản thân dục vọng không có tội, tội chỉ nằm ở chỗ chúng ta có để cho nó làm chủ và hủy hoại cuộc đời mình hay không mà thôi. Ta thích ăn ngon, nhưng ta chưa từng vì miếng ăn mà đi cướp đoạt của người nghèo. Ta thích gái đẹp, nhưng ta chưa từng dùng sức mạnh hay quyền lực để cưỡng đoạt bất kỳ ai, ta luôn đối xử với họ bằng sự tôn trọng và nâng niu của một đấng nam nhi thực thụ. Ta biết dừng lại đúng lúc khi ranh giới đạo đức bị đe dọa. Sự thành thật với chính mình, chấp nhận những phần tăm tối, yếu đuối trong con người mình chính là bước đầu tiên để đạt đến sự tự tại đích thực. Còn cứ cố gồng mình lên để đóng vai một vị thánh nhân không tì vết, lúc nào cũng phải tỏ ra thanh cao, nghiêm túc thì sớm muộn gì cũng bị nội thương mà chết.

Hãy nói về Sư phụ của ta, Đường Tam Tạng. Ông ấy là một người có đức tin kiên định, có lòng từ bi bao la, nhưng ông ấy cũng là một người cực kỳ bảo thủ và cố chấp. Ông ấy sống trong một thế giới của những giáo điều nghiêm ngặt, nơi mỗi bước đi, mỗi lời nói đều phải tuân theo những khuôn vàng thước ngọc của nhà Phật. Ông ấy không bao giờ dám đi lệch khỏi con đường đã chọn, dù chỉ là một bước chân. Ông ấy luôn tự dằn vặt bản thân bằng những tội lỗi không có thật, luôn sống trong nỗi sợ hãi vi phạm giới luật. Sự căng thẳng của Sư phụ đến từ nỗi sợ hãi tinh thần, nỗi sợ hãi không đạt được sự giải thoát tối hậu. Sống bên cạnh một người như thế, lại thêm một người lúc nào cũng muốn chiến đấu như Hầu ca, ta thực sự cảm thấy mình giống như một chất keo kết dính duy nhất giữ cho cái tập thể kỳ lạ này không bị tan rã. Mỗi khi không khí giữa Sư phụ và Hầu ca trở nên căng thẳng đến mức nghẹt thở, khi Sư phụ niệm khẩn cô nhi chú làm Hầu ca đau đớn lăn lộn trên đất, ai là người đứng ra can ngăn? Ai là người pha trò, nói những câu ngớ ngẩn để làm dịu đi cái không khí ngột ngạt ấy? Chính là lão Trư ta chứ ai. Ta đóng vai một kẻ khờ khạo, một gã hề để mọi người trút giận, để tiếng cười vang lên xóa tan đi những hận thù và hiểu lầm. Đó không phải là hèn nhát, đó là trí tuệ của sự hòa hợp. Ta biết rằng trong một gia đình, hay một tập thể, nếu ai cũng muốn làm người hùng đúng đắn, ai cũng muốn bảo vệ cái tôi của mình đến cùng thì nơi đó sẽ nhanh chóng biến thành địa ngục. Phải có một người biết cúi đầu, biết nhường nhịn, biết tự cười vào chính mình để giữ gìn sự bình yên chung.

Các người có nhớ câu chuyện ở Cao Lão Trang không? Khi ta bị Hầu ca thu phục, phải rời xa Cao Thúy Lan để đi thỉnh kinh, lòng ta đau như cắt. Ta không giấu diếm nỗi buồn của mình, ta khóc lóc thảm thiết, ta dặn dò nhạc phụ nhạc mẫu chăm sóc nàng chu đáo, và ta hứa sẽ quay lại nếu chuyến đi thỉnh kinh này không thành công. Người đời chế giễu ta là kẻ nông cạn, chưa đi đã nghĩ đến chuyện thối lui, lòng còn vương vấn bụi trần. Nhưng họ đâu biết rằng, đó mới chính là tình cảm chân thật nhất của một con người. Ta không muốn lừa dối bản thân, cũng không muốn lừa dối người mình yêu. Ta đi thỉnh kinh vì đó là mệnh lệnh của Quan Âm Bồ Tát, là cơ hội để ta chuộc lại những lỗi lầm trong quá khứ, chứ không phải vì ta muốn từ bỏ cõi trần gian này để trở thành một vị Phật lạnh lùng trên tòa sen. Ta yêu Cao Thúy Lan, yêu cái ấm áp của gia đình, yêu những bữa cơm đạm bạc nhưng tràn ngập tiếng cười ở Cao Lão Trang. Nỗi vương vấn ấy không làm ta yếu đi, ngược lại, nó là động lực, là sợi dây neo giữ phần nhân tính trong ta suốt mười mấy năm ròng rã đối mặt với yêu ma quỷ quái. Nó nhắc nhở ta rằng ta từ đâu đến, và ta đang chiến đấu vì cái gì. Một người không biết yêu thương những điều bình dị, gần gũi xung quanh mình, thì làm sao có thể yêu thương chúng sinh một cách thực lòng được? Lòng từ bi đại lộ của Sư phụ hay sự chính trực vô tư của Hầu ca đôi khi quá xa vời, quá trừu tượng đối với những con người bình thường. Còn tình yêu, sự đồng cảm của lão Trư ta thì luôn thiết thực, gần gũi và dễ hiểu vô cùng.

Có nhiều đêm, khi chúng ta cắm trại giữa rừng sâu hoang vu, xung quanh là tiếng sói tru, tiếng gió hú ghê rợn, Sư phụ ngồi thiền gõ mõ tụng kinh, Hầu ca leo lên ngọn cây cao nhất canh gác, Sa sư đệ lầm lũi dọn dẹp hành lý. Chỉ có ta là nằm co chân lại, đắp chiếc chăn mỏng, ngáy o o một cách ngon lành. Sư phụ nhìn ta thở dài, Hầu ca lắc đầu ngao ngán. Nhưng họ đâu biết rằng, giấc ngủ của ta lúc đó chính là một sự giải thoát vĩ đại. Ta không lo lắng về ngày mai, không sợ hãi những gì sắp đến. Ta biết rằng dù trời có sập xuống thì ngày mai vẫn sẽ đến, và chúng ta vẫn phải đối mặt với nó. Vậy thì việc gì phải lãng phí năng lượng của hiện tại để lo lắng cho những điều chưa xảy ra? Một giấc ngủ ngon sẽ giúp ta phục hồi sức khỏe, tinh thần sảng khoái để ngày mai có sức mà đi tiếp, có sức mà chiến đấu nếu cần. Sống ở đời, khả năng đặt lưng xuống là ngủ được, không màng đến thế sự xoay vần, chính là một loại phúc báo cực kỳ lớn mà không phải ai cũng có được. Nhiều người giàu sang phú quý, quyền cao chức trọng nhưng đêm đêm phải dùng đến thuốc ngủ, nằm trên chiếc giường nệm gấm hoa hồng mà lòng đầy bão giông, lo sợ mất mát, lo sợ bị phản bội. Nhìn họ, ta thấy họ thật đáng thương làm sao. Họ có tất cả nhưng lại thiếu đi thứ quan trọng nhất: Sự bình yên trong tâm hồn.

Sống mà lúc nào cũng căng như Ngộ Không thì mệt lắm. Hãy nhìn vào cách chúng ta đối phó với những khó khăn thử thách. Hầu ca luôn chọn cách đối đầu trực diện, dùng bạo lực để giải quyết mọi vấn đề. Anh ta vung gậy sắt lên, đập nát mọi thứ cản đường. Nhưng bạo lực chỉ sinh ra bạo lực, thù hận chỉ nuôi dưỡng thù hận. Có rất nhiều lần, sự nóng nảy, kiêu ngạo của anh ta đã làm cho tình hình trở nên tồi tệ hơn, khiến Sư phụ hiểu lầm, đẩy cả đoàn vào những tình thế nguy hiểm ngặt nghèo. Còn ta, ta thích dùng những phương pháp mềm mỏng hơn, thực tế hơn. Ta biết khi nào nên thương lượng, khi nào nên rút lui, khi nào nên giả vờ thua cuộc để tìm kiếm sự trợ giúp. Ta không ngại xấu hổ, không ngại quỳ gối xin tha mạng nếu điều đó giúp bảo toàn tính mạng cho bản thân và đồng đội. Người đời gọi đó là hèn nhát, nhưng ta gọi đó là sự nhu cương phối hợp, là trí tuệ sinh tồn. Một cái cây quá cứng cáp, không biết uốn mình trước gió bão thì sẽ dễ bị gãy đổ nhất. Một sợi dây cung quá căng thì sẽ dễ đứt nhất. Sống ở đời, phải biết lúc nào nên tiến, lúc nào nên lui, lúc nào nên gồng mình, lúc nào nên buông lỏng. Đó mới là nghệ thuật sống lâu dài và hạnh phúc.

Hãy nhìn vào mối quan hệ giữa ta và Sa sư đệ. Sa sư đệ là một người cần mẫn, trung thành, ít nói, suốt ngày chỉ lầm lũi gánh hành lý đi sau. Đệ ấy là hình mẫu của những con người thầm lặng, luôn làm tốt công việc của mình mà không bao giờ đòi hỏi quyền lợi hay sự công nhận. Ta rất quý Sa sư đệ, nhưng ta cũng thấy thương cho đệ ấy. Đệ ấy sống quá khép kín, quá nghiêm túc, không bao giờ biết đùa vui, không bao giờ dám bộc lộ cảm xúc thật của mình. Đệ ấy giống như một cái bóng mờ nhạt trong đoàn thỉnh kinh, luôn chịu đựng mọi gian khổ một cách cam chịu. Ta thường xuyên tìm cách trêu chọc Sa sư đệ, rủ đệ ấy chia sẻ những món ăn ngon, kể cho đệ ấy nghe những câu chuyện hài hước để đệ ấy cười. Ta muốn đệ ấy hiểu rằng, cuộc đời này không chỉ có nhiệm vụ gánh hành lý, không chỉ có những hình phạt của Ngọc Hoàng đang chờ đợi ở phía trước. Cuộc đời này còn có tiếng cười, có sự sẻ chia, có những niềm vui nho nhỏ mà chúng ta có thể tự tạo ra cho nhau. Đừng biến mình thành một công cụ vô hồn của định mệnh. Hãy sống như một con người bằng xương bằng thịt, biết vui biết buồn, biết giận biết thương.

Này các người, hãy thử tưởng tượng xem, nếu một ngày các người vứt bỏ hết những chiếc điện thoại thông minh, tắt hết những thông báo tin nhắn công việc, gạt bỏ những lo âu về hóa đơn tiền nhà, tiền điện, tiền nước sang một bên. Các người bước ra ngoài trời, hít một hơi thật sâu, cảm nhận làn gió mát lành mơn trớn trên da thịt, nhìn ngắm một bông hoa dại đang nở bên đường, hay đơn giản là tự tay nấu một món ăn mà mình yêu thích và thưởng thức nó một cách chậm rãi nhất. Lúc đó, các người sẽ cảm thấy thế nào? Chắc chắn các người sẽ thấy cuộc đời này vẫn còn đáng sống biết bao, vẫn còn nhiều điều tươi đẹp đang chờ đón chúng ta khám phá. Đó chính là tinh thần của Trư Bát Giới, tinh thần sống trong hiện tại, trân trọng từng khoảnh khắc trôi qua của cuộc đời. Chúng ta không thể kiểm soát được tương lai, cũng không thể thay đổi được quá khứ. Thứ duy nhất chúng ta có quyền sở hữu và quyết định chính là khoảnh khắc hiện tại này. Vậy tại sao chúng ta lại lãng phí nó bằng sự lo âu, căng thẳng và mệt mỏi?

Ta biết, thế giới ngoài kia của các người đang vận hành với một tốc độ chóng mặt. Người ta ca tụng những tấm gương làm việc mười sáu tiếng một ngày, những người trẻ tuổi thành công rực rỡ, những triệu phú tự thân sở hữu khối tài sản khổng lồ. Người ta biến sự bận rộn thành một chiếc huy chương danh dự để khoe khoang với thiên hạ. Ai không bận rộn, ai sống thong thả thì bị coi là kẻ lười biếng, thất bại, không có chí tiến thủ. Đó là một sự lừa dối vĩ đại của thời đại các người. Họ bắt các người phải chạy đua, chạy đua mãi không bao giờ dừng lại, cho đến khi các người gục ngã vì kiệt sức. Họ muốn các người trở thành những Tôn Ngộ Không phiên bản lỗi, lúc nào cũng căng thẳng, luôn sẵn sàng chiến đấu, nhưng lại không có được cái thần thông quảng đại hay chiếc gậy như ý của anh ta để tự bảo vệ mình. Cuối cùng, các người chỉ là những nạn nhân đáng thương của một cuộc đua không có vạch đích.

Hãy dũng cảm bước ra khỏi cuộc đua điên cuồng đó. Hãy cho phép mình được làm một Trư Bát Giới đúng nghĩa trong những khoảng thời gian nhất định của cuộc đời. Lười biếng một chút không có nghĩa là lười nhác vĩnh viễn, đó là cách chúng ta sạc lại năng lượng cho tâm hồn. Tham ăn một chút không có nghĩa là phàm phu tục tử, đó là cách chúng ta trân trọng những sản vật của đất trời, nuôi dưỡng cơ thể vật lý này. Ham vui một chút không có nghĩa là buông thả, đó là cách chúng ta giữ cho trái tim mình luôn trẻ trung, rộng mở đón nhận những năng lượng tích cực. Hãy biết hài lòng với những gì mình đang có, biết trân trọng những người bên cạnh mình, biết tìm kiếm niềm vui từ những điều giản dị nhất. Đó mới là đỉnh cao của triết lý nhân sinh, là sự giải thoát thực sự khỏi bể khổ của cuộc đời.

Hầu ca của ta cuối cùng đã được phong làm Đấu Chiến Thắng Phật. Đó là một danh hiệu xứng đáng cho những nỗ lực, chiến công hiển hách của anh ta suốt hành trình thỉnh kinh. Nhưng các người có nghĩ anh ta thực sự hạnh phúc với danh hiệu đó không? Đấu Chiến Thắng Phật, nghĩa là vị Phật của chiến đấu và chiến thắng. Đến tận khi thành Phật, anh ta vẫn phải gắn liền với hai chữ chiến đấu. Anh ta vẫn phải ngự trị trên cao, canh giữ công lý, đối phó với những thế lực bóng tối. Anh ta không bao giờ được nghỉ ngơi, không bao giờ được trút bỏ bộ giáp sắt để trở thành một con khỉ tự do tự tại trên Hoa Quả Sơn như thuở ban đầu. Còn lão Trư ta, ta được phong làm Tịnh Đàn Sứ Giả. Công việc của ta là gì? Là đi khắp nơi thưởng thức những đồ cúng tế, những món ăn ngon của chúng sinh dâng lên. Các người thấy đấy, Phật Tổ Như Lai thực sự rất hiểu ta, Ngài đã ban cho ta một chức vị phù hợp nhất với bản tính của ta. Ta không cần phải chiến đấu, không cần phải gồng mình thể hiện sức mạnh. Ta chỉ cần đi khắp thế gian, mang lại niềm vui, sự ấm no cho mọi người thông qua những bữa ăn ngon, những lễ hội rộn ràng. Ta được sống đúng với bản ngã của mình, được tự do tự tại tận hưởng hương vị của cuộc đời mà vẫn tích lũy được công đức, giúp đỡ được chúng sinh. Như vậy, ai mới là người hạnh phúc hơn, ai mới là người đạt đến cảnh giới giải thoát đích thực?

Sống ở đời, điều quan trọng nhất không phải là các người đạt được chức vị gì, sở hữu bao nhiêu của cải, mà là các người có cảm thấy hạnh phúc và thanh thản với cuộc sống của mình hay không. Nếu các người luôn sống trong sự căng thẳng, lo âu, đố kỵ, thì dù các người có là Đấu Chiến Thắng Phật đi chăng nữa thì cuộc sống đó cũng chỉ là một nhà tù không lối thoát. Còn nếu các người biết sống thong thả, tự tại, hài lòng với thực tại, biết yêu thương và chia sẻ, thì dù các người có là một chú lợn xấu xí như lão Trư ta, các người vẫn đang ngự trị trên thiên đàng của riêng mình.

Ta nhớ có một lần, khi chúng ta đi qua nước Nữ Nhi, một vùng đất kỳ lạ chỉ toàn phụ nữ. Ở đó, Sư phụ của ta đã gặp được Tây Lương Nữ Vương, một người con gái tuyệt sắc giai nhân, hiền thục nết na, lại hết lòng yêu thương ông. Đó là thử thách lớn nhất, khó khăn nhất trong suốt cuộc đời tu hành của Sư phụ. Không phải là thử thách của gươm đao, của yêu ma hung dữ, mà là thử thách của tình yêu, của sự ấm áp gia đình, của những hạnh phúc trần thế ngọt ngào nhất. Ta đã nhìn thấy trong ánh mắt của Sư phụ sự dao động mãnh liệt. Ông đã dừng lại, đã ngập ngừng, đã có những giây phút muốn buông bỏ tất cả kinh sách, sứ mệnh để ở lại làm vua, sống một cuộc đời bình thường bên cạnh người con gái mình yêu. Nhưng rồi, dưới sự giám sát nghiêm khắc của Hầu ca, sự thúc ép của sứ mệnh thiêng liêng, và cả cái vòng kim cô vô hình trong tâm trí, Sư phụ đã phải gạt nước mắt bước đi, tiếp tục hành trình cô đơn, lạnh lẽo của mình. Lúc đó, ta đã vô cùng tiếc nuối cho Sư phụ. Ta tự hỏi, tại sao người ta lại phải từ bỏ một hạnh phúc thực tế, hiện hữu ngay trước mắt để đi tìm một thứ cứu rỗi xa xôi, mơ hồ ở tận cõi Tây Thiên? Tại sao tình yêu, sự gắn kết giữa hai tâm hồn lại bị coi là chướng ngại vật trên con đường giác ngộ? Đối với lão Trư ta, nếu có một người con gái yêu ta chân thành như thế, nếu có một mái ấm bình yên như thế, ta sẵn sàng đổi cả tòa sen rực rỡ kia để lấy một đời bình dị bên nàng. Đó không phải là sự sa ngã, đó là sự lựa chọn lối sống phù hợp với bản ngã của mình.

Các người cũng vậy, đôi khi các người vì mải miết theo đuổi những mục tiêu xa xôi, những ảo vọng về một tương lai tươi sáng mà vô tình chà đạp lên những hạnh phúc bình dị, chân thật ngay bên cạnh mình. Các người bỏ rơi cha mẹ già yếu ở quê nhà để lao vào những cuộc mưu sinh nơi phồn hoa đô hội. Các người lạnh nhạt với người bạn đời đã cùng mình đi qua những ngày gian khó chỉ vì mải mê với những mối quan hệ xã giao ngoài xã hội. Các người không có thời gian để chơi đùa với con cái, để lắng nghe những tâm sự ngây ngô của chúng. Các người nghĩ rằng khi nào mình có thật nhiều tiền, khi nào mình thành công rực rỡ thì mình sẽ bù đắp cho họ. Nhưng các người có biết rằng, thời gian là thứ tàn nhẫn nhất, nó không bao giờ chờ đợi ai. Cha mẹ rồi sẽ già yếu và qua đời, con cái rồi sẽ lớn lên và xa cách, người bạn đời rồi sẽ mệt mỏi và nguội lạnh tình cảm. Khi đó, sự thành công của các người có còn ý nghĩa gì nữa không? Tiền bạc của các người có mua lại được những năm tháng đã mất không? Đừng làm một Đường Tam Tạng cố chấp, hãy biết trân trọng và bảo vệ những hạnh phúc giản dị mà mình đang có ngay trong hiện tại này.

Hãy nói về chiếc bồ cào chín răng của ta. Nhiều người thường chê bai vũ khí của ta, cho rằng nó không thể sánh được với gậy như ý của Hầu ca hay cây hàng ma trượng của Sa sư đệ. Họ nói cái bồ cào này là dụng cụ làm ruộng của nhà nông, xấu xí và thô kệch. Nhưng họ đâu biết rằng, chiếc bồ cào này vốn là một bảo vật vô giá được đúc từ thần thiết dưới bàn tay khéo léo của Thái Thượng Lão Quân, được Ngọc Hoàng Đại Đế ban tặng cho ta khi ta nhậm chức Thiên Bồng Nguyên Soái. Nó là biểu tượng của lao động, của sự vun vén, tích lũy. Gậy như ý của Hầu ca là để phá hủy, để đập nát, để trừng phạt. Còn chiếc bồ cào của ta là để vun xới đất đai, gieo trồng hạt giống, thu hoạch mùa màng. Nó mang ý nghĩa kiến tạo, nuôi dưỡng sự sống. Sống ở đời, chúng ta cần gậy như ý để tự vệ trước những thế lực xấu xa, nhưng chúng ta cần chiếc bồ cào nhiều hơn để xây dựng cuộc sống, tích lũy những giá trị tốt đẹp, chăm sóc gia đình và những người thân yêu. Đừng chỉ biết chiến đấu và phá hủy như Ngộ Không, hãy biết lao động, vun vén và trân trọng những thành quả lao động của mình như Trư Bát Giới.

Có những ngày hành trình thỉnh kinh cực kỳ gian khổ, chúng ta phải đi qua những sa mạc cát nóng như thiêu như đốt, hay những ngọn núi tuyết phủ trắng xóa lạnh thấu xương. Những lúc đó, ai cũng mệt mỏi, nản lòng. Sư phụ thì rơm rớm nước mắt than thân trách phận, Hầu ca thì bực bội nhảy ngược nhảy xuôi mắng mỏ đất trời, Sa sư đệ thì lặng lẽ thở dài bước đi. Chỉ có lão Trư ta là vẫn tìm ra được những trò vui để khích lệ tinh thần mọi người. Ta giả vờ bị vấp ngã ngã nhào ra đất, ta nói những câu đùa hóm hỉnh về cái bụng phệ của mình, ta giả vờ đòi chia hành lý để quay về Cao Lão Trang. Sư phụ nghe thấy thế lại mắng ta một trận, Hầu ca lại véo tai ta lôi đi, Sa sư đệ lại mỉm cười khuyên nhủ. Vô hình trung, sự chú ý của mọi người đã bị chuyển hướng khỏi những mệt mỏi, gian khổ của chặng đường đi. Họ bận mắng ta, bận cười ta, và thế là họ quên đi cái nóng của sa mạc, cái lạnh của núi tuyết, quên đi những đau đớn trên thân thể để tiếp tục bước đi. Ta tự nguyện làm cái bia đỡ đạn tinh thần cho cả đoàn, chấp nhận bị coi thường, bị mắng mỏ để mang lại sự cân bằng, giải tỏa bớt những áp lực đè nặng lên vai mỗi người. Đó là sự hy sinh thầm lặng của lão Trư ta, một sự hy sinh không cần được ghi nhận bằng những trang sử lộng lẫy, mà chỉ cần được khắc ghi trong sự bình an của những người ta yêu thương.

Các người có bao giờ nghĩ về sự cô đơn không? Nhiều người nghĩ Tôn Ngộ Không là người cô đơn nhất vì anh ta không có gia đình, không có nguồn cội, sống một mình giữa trời đất. Nhưng ta thấy, người cô đơn nhất thực ra lại là người lúc nào cũng tỏ ra mạnh mẽ, không cần đến sự giúp đỡ của ai. Hầu ca của ta luôn muốn tự mình giải quyết mọi việc. Anh ta coi việc phải đi cầu cứu người khác là một sự sỉ nhục đối với bản lĩnh của mình. Anh ta gánh vác mọi thứ trên vai, không dám chia sẻ nỗi lo âu với ai, kể cả Sư phụ hay chúng ta. Anh ta sống trong một cái kén của sự kiêu ngạo và cô độc do chính mình tạo ra. Còn lão Trư ta, ta không sợ cô đơn vì ta biết cách kết nối với mọi người. Ta biết mở lòng mình ra để đón nhận sự giúp đỡ của người khác. Ta biết chia sẻ những khó khăn, những nỗi sợ hãi của mình với đồng đội. Khi ta mệt, ta nói ta mệt. Khi ta sợ, ta nói ta sợ. Ta không ngại bộc lộ sự yếu đuối của mình để nhận được sự che chở, an ủi. Nhờ thế, ta luôn cảm thấy mình được bao bọc trong tình yêu thương của tập thể, ta không bao giờ phải cô độc đối mặt với bão giông cuộc đời. Sống ở đời, biết nhận diện và thừa nhận sự yếu đuối của bản thân chính là một loại sức mạnh, giúp chúng ta kết nối sâu sắc hơn với những người xung quanh, tạo nên một cộng đồng hỗ trợ lẫn nhau vượt qua gian khó. Đừng cố làm một người hùng cô độc, hãy làm một thành viên ấm áp của một gia đình, một tập thể chân thành.

Sống mà lúc nào cũng căng như Ngộ Không thì mệt lắm. Các người hãy nhìn vào những đứa trẻ mà xem. Chúng là những sinh linh thuần khiết nhất, gần gũi với đạo nhất. Một đứa trẻ khi đói thì khóc, khi no thì cười, khi mệt thì ngủ, thấy điều gì lạ lẫm thì tò mò khám phá, thấy điều gì đẹp đẽ thì reo hò thích thú. Chúng sống hoàn toàn trong hiện tại, không lo âu về ngày mai, không hối tiếc về ngày hôm qua. Chúng không có những chiếc vòng kim cô của định kiến, của áp lực xã hội đè nặng lên đầu. Sống như một đứa trẻ chính là trạng thái sống lý tưởng nhất mà các bậc thánh nhân hiền triết luôn hướng tới. Và lão Trư ta, bằng một cách tự nhiên nhất, chính là người giữ được cái tâm hồn trẻ thơ ấy trọn vẹn nhất trong suốt hành trình thỉnh kinh. Ta dễ giận nhưng cũng dễ quên, dễ khóc nhưng cũng dễ cười. Ta không để bụng những lời mắng mỏ của Sư phụ hay những cái véo tai đau điếng của Hầu ca. Ta sống một cách hồn nhiên, chân thành, không mưu mô tính toán, không ôm giữ hận thù. Sự hồn nhiên ấy chính là tấm lá chắn bảo vệ ta khỏi những độc tố của sự đố kỵ, oán hận, giúp ta luôn giữ được sự tươi mới, thanh thản trong tâm hồn dù phải trải qua muôn vàn sóng gió.

Hỡi những người bạn đang lướt mạng xã hội ngoài kia, ta biết các người đang rất mệt mỏi. Các người đang phải gồng mình lên để đóng những vai diễn hoàn hảo trong mắt người khác. Người làm cha làm mẹ thì phải tỏ ra hoàn hảo trước mặt con cái, người làm nhân viên thì phải tỏ ra xuất sắc trước mặt sếp, người làm sếp thì phải tỏ ra mạnh mẽ trước mặt nhân viên. Các người không dám khóc khi buồn, không dám thừa nhận mình thất bại khi vấp ngã, không dám xin nghỉ ngơi khi cơ thể đã kiệt quệ. Các người sợ rằng nếu mình bộc lộ sự yếu đuối, người khác sẽ coi thường, sẽ đánh giá, sẽ bỏ rơi mình. Các người đang sống cuộc đời của mình nhưng lại phụ thuộc hoàn toàn vào cái nhìn của người khác. Đó là một sự nô dịch tinh thần đáng sợ nhất.

Hãy học cách buông bỏ bớt những kỳ vọng của người khác đối với mình. Hãy chấp nhận rằng mình là một con người bình thường, có những giới hạn, có những khuyết điểm, có quyền được mệt mỏi, được vấp ngã, được khóc lóc và được nghỉ ngơi. Đừng tự đeo chiếc vòng kim cô lên đầu mình nữa. Nếu mệt quá, hãy dừng lại, hít một hơi thật sâu, ăn một món ăn thật ngon, ngủ một giấc thật sâu. Cuộc đời này dài rộng lắm, không việc gì phải vội vã chạy đua với ai. Mỗi người có một nhịp sống riêng, một con đường riêng để đi. Con đường thỉnh kinh của chúng ta mất mười mấy năm trời mới hoàn thành, không phải vì chúng ta không thể đi nhanh hơn, mà vì chúng ta cần ngần ấy thời gian để trải nghiệm, để trưởng thành, để thấu hiểu hết những hỷ nộ ái ố của nhân sinh.

Lão Trư ta không khuyên các người trở thành một kẻ lười biếng, vô trách nhiệm, bỏ mặc mọi thứ xung quanh. Ta chỉ muốn các người tìm lại sự cân bằng trong cuộc sống. Hãy biết nỗ lực hết mình khi cần thiết, nhưng cũng phải biết buông lỏng bản thân khi cơ thể và tâm hồn lên tiếng đòi hỏi sự nghỉ ngơi. Hãy học cách trân trọng những niềm vui giản dị xung quanh mình: Một bữa cơm ấm cúng bên gia đình, một buổi chiều thong thả đi dạo dưới bóng cây, một cuốn sách hay, một bản nhạc nhẹ nhàng, hay chỉ là một cái ôm ấm áp từ người thân yêu. Những điều nhỏ bé đó mới chính là những viên gạch xây dựng nên ngôi nhà hạnh phúc thực sự của cuộc đời các người, chứ không phải là những danh hiệu vĩ đại, những của cải vật chất xa hoa ngoài kia.

Ta nhớ có một lần, khi chúng ta đi qua một ngôi làng nhỏ nghèo nàn nọ. Người dân ở đó quanh năm suốt tháng làm lụng vất vả nhưng vẫn không đủ ăn đủ mặc. Sư phụ nhìn thấy thế thì đau lòng rơi nước mắt, Hầu ca thì muốn dùng phép thuật để dời núi lấp biển giúp họ thay đổi phong thủy, Sa sư đệ thì muốn đem hết số lương thực ít ỏi còn lại của đoàn ra chia cho họ. Nhưng ta biết rằng, những giải pháp đó chỉ là tạm thời, không thể giúp họ thoát nghèo lâu dài được. Ta đã ở lại ngôi làng đó vài ngày, dùng sức khỏe và chiếc bồ cào của mình để giúp họ khai hoang một mảnh đất rộng lớn bỏ hoang, hướng dẫn họ cách đào kênh dẫn nước vào ruộng, cách trồng những loại cây lương thực ngắn ngày phù hợp với thổ nhưỡng ở đó. Ta không dùng phép thuật cao siêu, ta dùng sức lao động chân tay giản dị của mình để giúp đỡ họ. Khi ta rời đi, người dân cả làng ra tiễn đưa, họ tặng ta những chiếc bánh bao tự làm tuy thô ráp nhưng chứa đựng đầy lòng biết ơn chân thành. Lúc đó, ta cảm thấy vui sướng và tự hào hơn bất kỳ lúc nào hết. Sự giúp đỡ thực tế, đi vào đời sống hằng ngày của người dân mới chính là lòng từ bi thiết thực nhất. Đừng chỉ biết nói những lời đạo lý cao siêu, hãy hành động bằng sự chân thành và tình yêu thương cụ thể đối với những người xung quanh mình.

Cuộc đời này thực ra rất đơn giản, chỉ có con người chúng ta tự làm cho nó trở nên phức tạp và mệt mỏi mà thôi. Chúng ta luôn muốn kiểm soát mọi thứ, muốn mọi việc phải diễn ra theo đúng ý mình. Khi mọi việc không như ý, chúng ta tức giận, đau khổ, oán hận. Đó là nguồn gốc của mọi sự căng thẳng và mệt mỏi. Lão Trư ta sống theo triết lý thuận theo tự nhiên. Gặp sông thì lội, gặp núi thì leo, gặp thức ăn thì ăn, gặp giường thì ngủ. Ta không cưỡng cầu, không cố chấp. Ta để cho dòng chảy của cuộc đời đưa ta đi, và ta thích nghi với mọi hoàn cảnh bằng một thái độ tích cực, lạc quan nhất. Khi chúng ta ngừng kháng cự, ngừng gồng mình chiến đấu với tự nhiên, chúng ta sẽ tìm thấy sự hòa hợp và bình yên tuyệt đối.

Này các người, hãy nhìn lại Tôn Ngộ Không một lần nữa đi. Các người có muốn cả đời mình sống trong trạng thái phòng thủ, chiến đấu liên tục như thế không? Có muốn đầu óc lúc nào cũng căng thẳng như dây đàn, sẵn sàng bùng nổ bất cứ lúc nào không? Có muốn bỏ lỡ hết những hương vị ngọt ngào, những vẻ đẹp dịu dàng của cuộc sống chỉ để đổi lấy những danh hiệu hư ảo, những sự công nhận nhất thời của người đời không? Ta tin rằng sâu trong thâm tâm, không ai muốn sống một cuộc đời mệt mỏi như thế cả. Vậy thì tại sao các người vẫn đang tiếp tục làm việc đó mỗi ngày?

Hãy dũng cảm cởi bỏ chiếc mặt nạ mạnh mẽ của mình ra. Hãy cho phép mình được yếu đuối một chút, được khờ khạo một chút, được thong thả một chút như lão Trư ta. Hãy cười nhiều hơn, yêu thương nhiều hơn, trân trọng hiện tại nhiều hơn. Hãy biết dừng lại đúng lúc để ngửi hương thơm của những bông hồng bên đường, để thưởng thức một bữa ăn ngon bên những người thân yêu, để ngủ một giấc thật sâu không mộng mị dưới bóng mát của một cây liễu cổ thụ. Đó không phải là lùi bước, đó là nghệ thuật sống đỉnh cao giúp chúng ta đi được xa hơn, bền bỉ hơn và hạnh phúc hơn trên hành trình cuộc đời này.

Khi lão Trư ta viết những dòng này, gió từ phía tây vẫn đang thổi về rào rạt, mang theo hương thơm của những bông lúa chín vàng trĩu hạt từ những cánh đồng xa xôi. Ta cảm thấy bụng mình hơi đói rồi, và có lẽ ta sẽ đi tìm một cái gì đó thật ngon để lót dạ, rồi sau đó sẽ đánh một giấc thật ngon lành dưới bóng râm của mái hiên này. Ta chúc các người, những thực khách đáng yêu của cõi trần thế, tìm thấy sự bình yên, tự tại trong tâm hồn mình. Hãy nhớ lấy lời khuyên của lão Trư ta: Sống mà lúc nào cũng căng như Ngộ Không thì mệt lắm. Hãy thả lỏng ra, mỉm cười với cuộc đời, và tận hưởng hành trình của mình một cách thong thả, ngọt ngào nhất có thể. Cuộc đời này ngắn ngủi lắm, đừng lãng phí nó vào sự căng thẳng và lo âu vô nghĩa. Hãy sống như một Trư Bát Giới thông thái, tự tại giữa cõi hồng trần cuồn cuộn này. Chúc các người luôn có những bữa ăn ngon, những giấc ngủ sâu và một trái tim luôn ngập tràn tình yêu thương chân thành nhất. Chào tạm biệt các người, lão Trư đi ăn đây.

#TayDuKy #TruNgoNang #BaiHocCuocSong #AnNhienTuTai #TruBatGioi