Skip to content
BÀI HỌC TÂY DU KÝ – TRƯ NGỘ NĂNG: CUỘC ĐỜI ĐÂU CHỈ CÓ LÝ TƯỞNG, CÒN CÓ CƠM ÁO GẠO TIỀN
Cuộc đời này vốn dĩ là một dòng chảy bất tận của những mâu thuẫn giữa ước vọng bay bổng và thực tại cơm áo gạo tiền ghì sát đất. Muốn hiểu thấu nhân sinh và triết lý sống thực tế nhất, xin hãy một lần lắng nghe tâm sự của kẻ bị coi là phàm tục nhất trong bốn thầy trò Đường Tăng.
Ta là Trư Bát Giới, hay còn gọi là Trư Ngộ Năng. Người đời nghìn năm qua khi nhắc đến ta thường chỉ nhớ về một gã đầu heo tai lớn, tham ăn lười làm, háo sắc và luôn miệng đòi chia hành lý mỗi khi gặp hoạn nạn. Họ tôn sùng sự kiên định đến mức gàn dở của sư phụ Đường Tăng, họ sùng bái bản lĩnh chọc trời khuấy nước của sư huynh Tôn Ngộ Không, họ khen ngợi sự cần mẫn cam chịu của sa đệ Sa Ngộ Tịnh. Nhưng có bao giờ các ngươi dừng lại một chút, nhìn sâu vào đôi mắt híp của ta, nhìn vào cái bụng phệ của ta để hiểu rằng, ta chính là tấm gương phản chiếu chân thực nhất của các ngươi, của những con người bằng xương bằng thịt đang phải lăn lộn giữa cõi hồng trần cuồn cuộn này?
Các ngươi thích nghe kể về những người hùng cứu thế giới, những vĩ nhân sống vì lý tưởng cao đẹp. Nhưng các ngươi quên mất một điều căn bản: trước khi muốn bay lên trời xanh hóa rồng hóa phượng, cái bụng của các ngươi phải được lấp đầy bằng cơm tẻ, tấm lưng của các ngươi phải được sưởi ấm bằng manh áo, và mái đầu của các ngươi phải có một mái nhà che nắng che mưa. Ta, Trư Bát Giới, chính là kẻ phát ngôn cho phần thực tế đó của nhân loại. Ta không sống bằng những lời đại ngôn hoa mỹ, ta sống bằng hơi thở của đất đai, bằng mùi thơm của cơm chín, và bằng những lo toan tủn mủn nhưng vô cùng vĩ đại của một kiếp nhân sinh.
Hãy ngược dòng thời gian trở về thời điểm ta còn là Thiên Bồng Nguyên Soái trên thiên đình. Ngày ấy, ta ngự trị nơi dải ngân hà lấp lánh, thống lĩnh tám vạn thủy binh, oai phong lẫm liệt, áo giáp sáng ngời. Ở nơi bồng lai tiên cảnh đó, ta chẳng bao giờ biết đến cái đói, chẳng bao giờ biết đến cái lạnh, và cũng chẳng bao giờ phải bận tâm xem ngày mai mình sẽ ăn gì, lấy tiền đâu mà tiêu. Cuộc sống ở đó chỉ toàn là những nghi lễ trang nghiêm, những lời tung hô sáo rỗng và những giáo điều bất biến. Đó là một thế giới của những lý tưởng siêu việt nhưng lại lạnh lẽo vô cùng. Người ta không có nước mắt, không có nụ cười thực sự, và tất nhiên, không có cả vị ngon của những món ăn phàm trần được nấu từ bàn tay con người.
Cái ngày ta bị đày xuống trần gian, đầu thai vào kiếp súc sinh, mang hình hài một con lợn, đó là một cú sốc kinh hoàng nhất trong cuộc đời ta. Nhưng chính trong khoảnh khắc rơi xuống vũng bùn đen tối ấy, ta mới thực sự bắt đầu học bài học đầu tiên về nhân sinh. Khi các ngươi mất đi tất cả vị thế, quyền lực, danh vọng, các ngươi sẽ nhận ra điều gì là quan trọng nhất? Không phải là hào quang lấp lánh của chiếc mũ miện, mà là làm sao để sống sót qua đêm nay. Cơn đói cồn cào ruột gan trong hình hài mới đã dạy ta biết thế nào là giá trị của sự tồn tại. Khi cái dạ dày réo vang gầm rú, mọi lý tưởng cao siêu về lòng trung thành, về sự giải thoát, về sự tu hành đều trở nên vô nghĩa. Ta phải ăn, phải tìm cái ăn để nuôi sống cái thân xác này trước đã.
Người đời cười nhạo ta vì ta hay ăn. Nhưng họ đâu biết rằng, đối với một sinh linh đã từng nếm trải cảm giác từ đỉnh cao rơi xuống đáy vực, cái đói không chỉ là nhu cầu sinh lý, nó là nỗi sợ hãi nguyên thủy nhất. Ăn không chỉ để no bụng, ăn là để khẳng định rằng mình vẫn còn đang sống. Các ngươi có thể nhịn ăn một ngày để viết nên những bài thơ ca ngợi tình yêu, nhưng các ngươi có thể nhịn ăn một tháng để tiếp tục sống mà không cần làm việc hay không? Không, tuyệt đối không. Cuộc sống phàm trần bắt đầu từ cái miệng, từ miếng ăn, và từ những giọt mồ hôi rơi xuống đất để đổi lấy hạt gạo hạt ngô.
Trước khi gia nhập đoàn quân đi thỉnh kinh, ta đã có một khoảng thời gian làm rể tại Cao Gia Trang. Đó là khoảng thời gian mà người ta thường dùng để bôi nhọ ta, nói ta là kẻ lừa đảo, ép uổng con gái nhà lành. Nhưng hãy nhìn nhận việc đó bằng một góc nhìn công bằng và thực tế hơn đi. Khi ta ở Cao Gia Trang, ta đã làm gì? Ta không ngồi mát ăn bát vàng. Ta đã dùng sức mạnh vô song của mình để phát hoang bờ cõi, cày cấy ruộng vườn, gánh nước quét nhà. Ta một tay làm bằng mười người khác cộng lại. Ta mang lại sự giàu có, ấm no cho cả gia đình họ Cao. Sức lao động của ta là thật, những giọt mồ hôi ta đổ xuống đồng ruộng là thật. Ta đã cống hiến toàn bộ sức lực của mình để đổi lấy một mái ấm, để đổi lấy những bữa cơm gia đình đầm ấm, và để đổi lấy tình yêu của nàng Cao Thúy Lan.
Đó chẳng phải là biểu hiện chân thực nhất của một người đàn ông trách nhiệm hay sao? Ta muốn có cơm ăn, áo mặc, có một người vợ hiền bên cạnh, có một ngôi nhà để đi về sau một ngày lao động mệt mỏi. Đó là lý tưởng sống của đại đa số con người trên thế gian này. Nó không vĩ đại như việc cứu nhân độ thế của Phật Tổ, nó không rực rỡ như việc đại náo thiên cung của Tôn Ngộ Không, nhưng nó là cái nền móng vững chắc nhất để xã hội này tồn tại. Nếu ai cũng muốn bay lên trời làm thần làm thánh, ai cũng muốn từ bỏ gia đình để đi tìm cõi hư vô, thì ai sẽ là người cày ruộng? Ai sẽ là người dệt vải? Ai sẽ là người sinh con đẻ cái để duy trì nòi giống?
Cao Gia Trang chính là biểu tượng của một đời sống hiện thực đầy ấm áp. Ở đó, ta tìm thấy ý nghĩa của lao động. Lao động để tự nuôi sống bản thân và nuôi sống những người mình yêu thương. Đó là một thứ triết lý sống vô cùng giản dị nhưng lại bị những kẻ theo đuổi lý tưởng cực đoan coi thường. Họ gọi ta là kẻ phàm phu tục tử, nhưng họ lại sẵn sàng ăn những hạt gạo do những kẻ phàm phu tục tử như ta làm ra. Họ ngồi trong chùa cao điện rộng, tụng kinh gõ mõ, nhưng nếu không có những người nông dân chân lấm tay bùn mang cơm gạo đến cúng dường, liệu họ có thể ngồi yên đó mà đắc đạo được không?
Rồi cuộc đời lại trêu ngươi, bắt ta phải từ bỏ cuộc sống yên bình ở Cao Gia Trang để lên đường đi Tây Thiên thỉnh kinh. Ta nói thật lòng, ta đi là vì bị ép buộc, vì không còn con đường nào khác để lựa chọn sau khi bị Tôn Ngộ Không thu phục. Trong thâm tâm ta, ta chưa bao giờ khao khát cái gọi là chân kinh hay sự đắc đạo thành Phật. Đối với ta, những thứ đó quá xa vời và trừu tượng. Sư phụ Đường Tăng luôn thao thao bất tuyệt về lòng từ bi, về việc cứu vớt chúng sinh khỏi bể khổ trầm luân. Nhưng ta hỏi các ngươi, khi chúng sinh đang đói rách, khổ sở, cái họ cần là một cuốn kinh sách hay là một bát cháo nóng? Cái họ cần là những lời giảng giải về vô thường hay là một tấm áo ấm để vượt qua mùa đông giá rét?
Trong suốt mười bốn năm trên đường đi thỉnh kinh, ta là người duy nhất luôn giữ được cái nhìn thực tế về cuộc sống. Khi sư phụ nhìn thấy một ngọn núi cao và chỉ nghĩ đến việc vượt qua nó để đến gần hơn với Phật Tổ, ta nhìn thấy một con đường gập ghềnh hiểm trở đầy thú dữ và quái vật, nơi mà nếu không chuẩn bị đủ lương thực, chúng ta sẽ chết đói trước khi nhìn thấy ánh hào quang của đất Phật. Khi Tôn Ngộ Không chỉ chăm chăm vào việc tìm quái vật để đánh, để chứng tỏ bản lĩnh phi thường của mình, ta lại lo lắng xem tối nay chúng ta sẽ ngủ ở đâu, có tìm được một ngôi miếu hoang hay một hang đá kín gió để tránh sương đêm hay không.
Sự lo toan của ta thường bị coi là hèn nhát, là lười biếng. Nhưng hãy nghĩ mà xem, một đội ngũ muốn đi được đường dài thì cần những gì? Không thể chỉ có một người dẫn đường đầy mơ mộng như Đường Tăng và một chiến binh dũng mãnh nhưng nóng nảy như Tôn Ngộ Không. Đội ngũ đó cần một người hậu cần thực thụ, một người biết lo lắng về những nhu cầu cơ bản nhất của con người. Ta chính là người làm nhiệm vụ đó. Ta gánh hành lý, ta lo cơm nước, ta nhắc nhở mọi người về giới hạn của thể xác. Cơ thể con người không phải làm bằng sắt đá. Sư phụ dù có ý chí sắt đá đến đâu thì ngài vẫn là một người trần mắt thịt, vẫn biết đói, biết mệt, biết ốm đau. Nếu không có sự chăm sóc, lo toan của ta và Sa đệ về những vấn đề ăn ở, liệu Đường Tăng có thể đi bộ hàng vạn dặm đường để đến được Lôi Âm Tự hay không?
Các ngươi thường cười nhạo việc ta luôn đòi chia hành lý mỗi khi gặp khó khăn. Họ coi đó là biểu hiện của sự dao động, thiếu kiên định. Nhưng đó thực chất là một sự tỉnh táo và thực tế đáng kinh ngạc. Khi gặp phải những con quái vật quá mạnh, khi tính mạng của cả nhóm bị đe dọa nghiêm trọng, việc tiếp tục đâm đầu vào chỗ chết chỉ vì một mục tiêu mơ hồ có phải là thông minh không? Hay đó là sự ngoan cố mù quáng? Trong cuộc sống của các ngươi cũng vậy, khi các ngươi khởi nghiệp thất bại, khi công việc các ngươi đang làm lâm vào ngõ cụt, khi gia đình các ngươi đang trên bờ vực đổ vỡ vì những ảo tưởng xa vời, việc tiếp tục cố chấp bám lấy nó hay là dừng lại, bảo toàn lực lượng, quay về với những giá trị cơ bản để tìm một con đường khác thực tế hơn?
Đòi chia hành lý của ta thực chất là một phương án dự phòng, một lối thoát an toàn. Ta muốn quay về Cao Gia Trang, quay về với ruộng đồng, với người vợ hiền, với cuộc sống cơm ngày ba bữa ấm êm. Đó không phải là hèn nhát, đó là sự lựa chọn của một người biết lượng sức mình, biết điểm dừng của bản thân. Ta không có tham vọng làm đại anh hùng cứu thế, ta chỉ muốn làm một người bình thường hạnh phúc. Có gì sai khi một người bình thường muốn sống một cuộc đời bình thường? Tại sao xã hội luôn ép buộc tất cả mọi người phải trở thành những vĩ nhân, phải hy sinh bản thân cho những mục tiêu vĩ đại, trong khi phần lớn chúng ta chỉ đủ khả năng và chỉ mong muốn được sống yên ổn bên gia đình?
Nhìn vào sư huynh Tôn Ngộ Không của ta, một kẻ sinh ra từ đá, không cha không mẹ, không có ràng buộc gia đình, không biết đến cái đói cái khát của người phàm. Huynh ấy có thể bay cao vạn dặm chỉ bằng một cú nhào lộn, có thể biến hóa khôn lường. Nhưng huynh ấy cũng là kẻ cô độc nhất. Huynh ấy không hiểu được nỗi đau của một người cha không có tiền mua sữa cho con, không hiểu được sự bất lực của một người chồng nhìn vợ mình phải mặc áo rách, không hiểu được niềm vui giản dị khi cả nhà quây quần bên mâm cơm ấm cúng. Huynh ấy sống bằng cái danh, bằng sự kiêu hãnh của một kẻ mạnh. Nhưng cái danh đó có ăn được không? Có sưởi ấm được lòng người khi mùa đông tới không?
Còn sư phụ Đường Tăng, ngài là một bậc chân tu, mang trong mình dòng máu đại đường tôn quý, được hoàng đế nâng đỡ, được bồ tát chỉ đường. Ngài đi thỉnh kinh với một lý tưởng cao đẹp tuyệt đối. Nhưng ngài lại quá xa rời thực tế. Ngài sẵn sàng bố thí lòng từ bi cho những kẻ ác, để rồi chính bản thân và các đệ tử phải rơi vào cảnh hiểm nguy. Ngài không hiểu rằng thế giới này không chỉ vận hành bằng lòng tốt trừu tượng, nó vận hành bằng quy luật sinh tồn khắc nghiệt. Con hổ muốn sống thì phải ăn thịt thỏ, con người muốn sống thì phải cày ruộng cuốc đất, phải tranh đấu với thiên nhiên và với chính đồng loại của mình để giành giật sự sống. Lòng từ bi của ngài chỉ có thể tồn tại khi ngài có những đệ tử như chúng ta đi bên cạnh để bảo vệ, để dọn dẹp những rắc rối thực tế mà ngài gây ra.
Ta không phủ nhận giá trị của lý tưởng. Lý tưởng là ngọn hải đăng chỉ đường trong đêm tối. Nếu không có lý tưởng của sư phụ, chúng ta sẽ không có một hướng đi chung. Nhưng nếu chỉ có ngọn hải đăng mà không có con thuyền vững chắc, không có thức ăn nước uống cho thủy thủ, làm sao chúng ta có thể vượt qua đại dương giông bão? Ta chính là người đóng chiếc thuyền đó, là người chuẩn bị lương nhu cho chuyến đi. Ta là đại diện cho phần thế tục, phần vật chất cần thiết để duy trì sự sống. Một xã hội phát triển không thể chỉ có những nhà tư tưởng lập ngôn, mà cần hàng triệu người công nhân, nông dân âm thầm làm việc mỗi ngày.
Trong suốt hành trình gian khổ ấy, ta đã chứng kiến biết bao nhiêu bi kịch của những kẻ chỉ biết sống bằng ảo tưởng hoặc bị đè bẹp bởi gánh nặng cơm áo gạo tiền. Có những quốc gia chúng ta đi qua, nhà vua vì mê muội những phương thuốc trường sinh bất tử, những lý thuyết siêu nhiên mà bỏ bê việc triều chính, khiến cho đất nước lầm than, nhân dân đói khổ. Lại có những nơi quái vật hoành hành, người dân vì quá nghèo đói, khổ sở mà sẵn sàng bán rẻ lương tâm, dâng nộp con cái cho quái vật để đổi lấy một mùa màng yên ổn. Những bi kịch đó suy cho cùng đều xuất phát từ việc người ta không tìm thấy sự cân bằng giữa nhu cầu vật chất tối thiểu và những giá trị tinh thần đạo đức.
Khi người ta quá đói, người ta sẽ không còn biết đến lễ nghĩa liêm sỉ. Khi cái bụng rỗng, bộ não không thể suy nghĩ về những điều thánh thiện. Đó là một sự thật trần trụi mà ta luôn muốn nhắc nhở sư phụ và sư huynh của mình. Mỗi khi họ trách mắng ta tham ăn, ta chỉ cười trừ. Vì ta biết rằng, nếu không có cái sự tham ăn của ta, không có cái sự thèm thuồng cuộc sống phàm trần của ta kéo cả đoàn kéo về phía mặt đất, thì họ đã bay lên mây từ lâu và biến mất vào cõi hư vô rồi. Sự phàm tục của ta chính là chất keo kết dính, giữ cho cả đoàn thầy trò luôn là những sinh thể sống động, có cảm xúc, có hỷ nộ ái ố, chứ không phải là những pho tượng gỗ vô tri.
Nói về triết lý sống của Trư Bát Giới ta, đó là triết lý của sự chấp nhận và tự tại. Ta chấp nhận hình hài xấu xí của mình, chấp nhận những khuyết điểm của bản thân và không cố gắng giả vờ làm một kẻ thánh thiện giả tạo. Ta tham ăn thì ta nói ta tham ăn, ta sợ chết thì ta nói ta sợ chết, ta nhớ vợ thì ta nói ta nhớ vợ. Ta không giấu diếm những ham muốn tự nhiên của con người dưới lớp vỏ bọc đạo đức giả. Người đời thường dùng những tiêu chuẩn khắt khe để phán xét người khác nhưng lại dễ dãi với chính mình. Họ mắng ta háo sắc, nhưng có kẻ nào nhìn thấy cái đẹp mà lòng không xao động? Họ mắng ta tham lam, nhưng có kẻ nào thấy tiền tài danh vọng mà không thèm khát? Ta chỉ là kẻ dám sống thật với bản tính của mình, một cách sòng phẳng và không che đậy.
Sống thật với chính mình chính là bước đầu tiên để đạt được sự thanh thản trong tâm hồn. Sư huynh Tôn Ngộ Không luôn phải gồng mình lên để làm một kẻ bất bại, luôn phải chứng tỏ mình là Tề Thiên Đại Thánh vô địch thiên hạ. Áp lực đó lớn biết bao nhiêu! Huynh ấy không được phép yếu đuối, không được phép thất bại, không được phép thể hiện sự mệt mỏi. Sư phụ Đường Tăng luôn phải giữ hình ảnh của một bậc cao tăng thánh khiết, không được tơ hào một chút trần tâm, luôn phải đè nén những cảm xúc tự nhiên của một người đàn ông trước những cám dỗ sắc dục. Sự đè nén đó có thực sự mang lại hạnh phúc cho họ? Hay nó chỉ tạo ra những xung đột nội tâm dữ dội, khiến họ luôn sống trong trạng thái căng thẳng và đau khổ?
Ta thì khác. Ta mệt thì ta nằm ngủ dưới gốc cây, chẳng màng đến hình tượng Nguyên soái ngày xưa. Ta đói thì ta xin cơm, ai cho bao nhiêu ta ăn bấy nhiêu, không chê bai cũng không đòi hỏi cao sang. Ta thấy một cô gái đẹp thì ta khen ngợi, ta trêu đùa một chút nhưng ta chưa bao giờ dùng bạo lực hay quyền lực để cưỡng đoạt ai. Ta sống một cuộc đời trôi chảy tự nhiên như dòng nước, không cố gắng chống lại quy luật của tự nhiên mà thuận theo nó để sinh tồn. Đó chẳng phải là cảnh giới cao nhất của Đạo gia sao? Sống thuận tự nhiên, không cưỡng cầu, không giả tạo.
Các ngươi ngày nay đang sống trong một thời đại của công nghệ và sự vội vã. Ta thấy các ngươi dường như đang phải chịu đựng những áp lực khủng khiếp hơn cả thời đại của chúng ta ngày trước. Các ngươi bị bủa vây bởi những thông điệp về sự thành công, về việc phải trở thành những người xuất chúng, phải kiếm được thật nhiều tiền, phải có địa vị cao trong xã hội, phải đi du lịch khắp thế giới, phải có nhà lầu xe hơi. Các ngươi tự đặt ra cho mình những mục tiêu vô cùng to lớn, những lý tưởng vô cùng vĩ đại, để rồi mỗi ngày trôi qua, các ngươi phải thức dậy từ sáng sớm, lao vào dòng người hối hả, làm việc mệt mỏi đến kiệt sức dưới những ánh đèn huỳnh quang lạnh lẽo của văn phòng.
Các ngươi gọi đó là theo đuổi ước mơ, là cống hiến cho lý tưởng. Nhưng hãy dừng lại một giây và tự hỏi bản thân: Các ngươi có thực sự hạnh phúc không? Hay các ngươi đang bị biến thành những cỗ máy không cảm xúc, những nô lệ của hệ thống kinh tế hiện đại? Các ngươi có thời gian để ăn một bữa cơm ngon lành cùng gia đình mà không phải liếc nhìn màn hình điện thoại? Các ngươi có thời gian để ngủ một giấc thật sâu mà không bị ám ảnh bởi những chỉ tiêu công việc chưa hoàn thành? Các ngươi có thời gian để ngắm một bông hoa nở bên đường, để cảm nhận làn gió mát rượi của buổi chiều tà?
Các ngươi đang hy sinh tất cả những niềm vui giản dị, thực tế nhất của cuộc sống để đổi lấy một thứ lý tưởng thành công mơ hồ do người khác định nghĩa. Các ngươi đang chê bai Trư Bát Giới lười biếng, nhưng chính cái sự lười biếng của ta lại là một liều thuốc cứu mạng cho các ngươi. Lười biếng ở đây không phải là từ bỏ lao động, không phải là sống bám vào người khác. Lười biếng ở đây là biết cách dừng lại, biết cách tận hưởng những gì mình đang có, biết cách yêu thương bản thân sau những giờ làm việc mệt mỏi. Đó là sự lười biếng thông thái, giúp các ngươi tái tạo năng lượng, giữ cho tâm trí không bị phát điên vì áp lực công việc.
Cuộc đời này đâu chỉ có lý tưởng bay bổng trên chín tầng mây, nó còn có cơm áo gạo tiền sát sạt dưới gầm bàn. Tiền nhà tháng này đã đóng chưa? Tiền học của con đã chuẩn bị đủ chưa? Cha mẹ già ở quê có khỏe mạnh không, có đủ tiền thuốc men khi ốm đau không? Những câu hỏi đó thực tế hơn nhiều so với việc suy nghĩ xem mục tiêu cuộc đời mình là gì, hay làm thế nào để thay đổi thế giới. Nếu các ngươi không giải quyết được những vấn đề cơm áo gạo tiền cơ bản đó, mọi lý tưởng cao siêu của các ngươi chỉ là những lâu đài xây trên cát, dễ dàng sụp đổ trước một cơn gió nhẹ của thực tế cuộc sống.
Ta muốn chia sẻ với các ngươi một bí mật: cơm áo gạo tiền không phải là kẻ thù của lý tưởng. Chúng là bệ đỡ của lý tưởng. Một người có cái bụng no, có manh áo ấm, có một gia đình yên ổn đứng đằng sau hỗ trợ sẽ có một nguồn năng lượng tinh thần mạnh mẽ và bền bỉ hơn rất nhiều so với một kẻ phải chiến đấu với cái đói từng ngày để nuôi dưỡng một ước mơ viển vông. Khi các ngươi chấp nhận thực tế rằng mình cần phải kiếm tiền, cần phải chăm lo cho cuộc sống vật chất của bản thân và gia đình, các ngươi không còn cảm thấy xấu hổ hay tội lỗi khi phải làm những công việc bình thường, tẻ nhạt. Mỗi đồng tiền các ngươi kiếm được bằng mồ hôi nước mắt chính là một viên gạch xây dựng nên sự tự do và tôn nghiêm của các ngươi.
Có nhiều kẻ tự xưng là trí thức, là nghệ sĩ, luôn tỏ ra thanh cao, coi khinh chuyện tiền nong, coi khinh những kẻ suốt ngày lo toan cơm áo gạo tiền. Họ nói tiền tài là vật ngoài thân, là dơ bẩn. Nhưng chính họ lại là những kẻ ăn bám vào gia đình, vào xã hội, hoặc luôn sống trong sự oán hận, bất mãn vì không được người đời công nhận. Họ không hiểu rằng, việc tự nuôi sống bản thân bằng chính sức lao động của mình là một thứ đạo đức cơ bản nhất của con người. Ta thà làm một gã Trư Bát Giới phàm phu tục tử, cày ruộng nuôi vợ ở Cao Gia Trang, còn hơn làm một kẻ mang danh thánh hiền nhưng lại sống dựa dẫm vào người khác, mở miệng ra là nói chuyện thiên hạ nhưng một bát cơm cúng dường cũng không tự mình kiếm nổi.
Nhìn lại hành trình thỉnh kinh năm xưa, sau khi vượt qua bao nhiêu kiếp nạn, chịu đựng bao nhiêu gian khổ, chúng ta rốt cuộc cũng đến được Linh Sơn, bái kiến Phật Tổ Như Lai. Và các ngươi có biết điều gì đã xảy ra ở đó không? Đó là một bài học đắt giá nhất về cơm áo gạo tiền ngay tại chốn cực lạc thánh khiết nhất. Khi chúng ta nhận kinh thư, hai vị tôn giả A Nan và Ca Diếp đã đòi hỏi chúng ta phải dâng nộp một thứ gọi là nhân sự, tức là quà cáp, tiền của. Sư phụ Đường Tăng lúc đó vô cùng ngỡ ngàng và phẫn nộ, ngài cho rằng chốn Phật môn thanh tịnh làm sao lại có chuyện hối lộ, đòi tiền bạc tục tĩu như thế.
Nhưng Phật Tổ Như Lai đã nói gì? Ngài cười và bảo rằng, trước đây các tỳ kheo xuống núi tụng kinh cho một gia đình nọ, đổi lấy một đấu gạo vàng, ngài còn chê là bán quá rẻ. Kinh sách là vô giá, không thể cho không một cách dễ dàng được, vì như thế người ta sẽ coi thường giá trị của nó. Cuối cùng, sư phụ phải dâng nộp chiếc bát vàng mà hoàng đế Đường Thái Tông ban tặng để đổi lấy chân kinh thực sự. Chiếc bát vàng đó là vật bất ly thân của sư phụ, là biểu tượng của quyền lực phàm trần và cũng là công cụ để ngài xin ăn dọc đường. Ngài phải từ bỏ vật chất có giá trị nhất của mình để đổi lấy giá trị tinh thần tối cao.
Câu chuyện đó chứa đựng một triết lý vô cùng sâu sắc: ngay cả ở cõi Phật, nơi được coi là giải thoát hoàn toàn khỏi mọi ràng buộc trần thế, người ta vẫn phải thừa nhận quy luật của sự trao đổi giá trị. Không có cái gì là miễn phí trên đời này cả. Muốn có được một thứ giá trị, ngươi phải trả một cái giá tương xứng. Bản thân kinh sách dù có hay đến đâu, nếu không có giá trị vật chất bảo chứng, nó cũng sẽ bị coi thường. Việc đòi hỏi nhân sự của hai vị tôn giả không phải là sự tham lam bẩn thỉu, mà là một bài học thực tế cuối cùng dành cho Đường Tăng: Đừng bao giờ ảo tưởng rằng thế giới này có thể vận hành chỉ bằng những giá trị tinh thần thuần khiết. Vật chất và tinh thần luôn là hai mặt của một đồng xoay, không thể tách rời.
Sau khi thỉnh kinh thành công, sư phụ Đường Tăng được phong làm Chiên Đàn Công Đức Phật, sư huynh Tôn Ngộ Không được phong làm Đấu Chiến Thắng Phật, sa đệ Sa Ngộ Tịnh được phong làm Kim Thân La Hán. Còn ta, Trư Bát Giới, được phong làm Tịnh Đàn Sứ Giả. Lúc đầu, ta cũng có chút bất bình, ta hỏi Phật Tổ tại sao mọi người đều được làm Phật làm La Hán, còn ta chỉ làm một sứ giả lau dọn bàn thờ, ăn đồ thừa của thiên hạ. Nhưng Phật Tổ đã cười và bảo ta rằng: Ngươi là kẻ có tính khí ăn uống chưa dứt, tánh phàm còn nặng. Việc lau dọn tịnh đàn, thưởng thức các đồ cúng dường của mười phương đất nước chẳng phải là việc béo bở, phù hợp nhất với ngươi sao?
Ngẫm lại, ta mới thấy Phật Tổ vô cùng anh minh và thấu hiểu nhân tính. Ngài biết ta không phù hợp với những nghi lễ trang nghiêm, những giờ phút ngồi thiền bất động lạnh lẽo của một vị Phật. Ngài biết ta thích ăn ngon, thích sự nhộn nhịp vui vẻ của cõi trần. Phong ta làm Tịnh Đàn Sứ Giả chính là đặt ta vào đúng vị trí của mình, nơi ta có thể vừa thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng, vừa được thỏa mãn những nhu cầu thực tế của bản thân một cách hợp pháp và thanh thản. Đó chẳng phải là cuộc sống lý tưởng nhất sao? Được làm công việc phù hợp với năng lực và sở thích của mình, có nguồn thu nhập ổn định và nhận được sự kính trọng của mọi người.
Vị trí Tịnh Đàn Sứ Giả của ta chính là một bài học lớn về việc định vị bản thân trong cuộc sống. Các ngươi không cần phải cố gắng gồng mình lên để trở thành những người đứng đầu, những vị Phật ngồi trên đài sen cao ngất ngưởng nếu bản tính của các ngươi không phù hợp với điều đó. Hãy biết mình là ai, mình muốn gì và mình có khả năng gì. Nếu ngươi là một người thích nấu ăn, hãy làm một người đầu bếp giỏi mang lại niềm vui cho thực khách, thay vì cố gắng trở thành một nhà quản lý tồi tệ suốt ngày stress. Nếu ngươi là một người thích sự yên tĩnh, bình lặng, hãy chọn một công việc ít áp lực, lương vừa đủ tiêu nhưng có nhiều thời gian cho bản thân và gia đình, thay vì lao vào những cuộc cạnh tranh khốc liệt nơi thương trường chỉ để lấy cái danh hảo huyền.
Hạnh phúc đích thực không nằm ở việc ngươi đứng cao bao nhiêu trên bậc thang danh vọng của xã hội, mà nằm ở độ lệch giữa mong muốn của ngươi và thực tế cuộc sống của ngươi nhỏ đến mức nào. Nếu ngươi mong muốn một cuộc sống đơn giản, bình thường và ngươi đạt được nó, ngươi chính là người thành công nhất. Đừng để những tiêu chuẩn của người khác, những quảng cáo hoa mỹ trên mạng xã hội dẫn dắt cuộc đời ngươi. Họ bảo ngươi phải mua chiếc xe này, ngôi nhà kia, mặc bộ quần áo nọ mới là người đẳng cấp. Nhưng họ đâu có trả tiền hóa đơn hàng tháng cho ngươi? Họ đâu có gánh vác những khoản nợ nần trồng chất giúp ngươi khi ngươi mất việc?
Hãy học cách sống thực tế như Trư Bát Giới ta. Ta biết yêu thương cái bụng béo của mình, ta biết trân trọng những bữa cơm đạm bạc dọc đường thỉnh kinh, ta biết tìm kiếm niềm vui trong những điều nhỏ nhặt nhất. Một giấc ngủ ngon dưới bóng cây mát, một bát nước mát giữa trưa hè nắng gắt, một lời hỏi thăm chân thành của một người dân lương thiện… tất cả những điều đó đối với ta đều là những ân huệ vĩ đại của cuộc đời. Ta không cần phải chờ đến khi đắc đạo thành Phật mới tìm thấy sự bình an. Ta tìm thấy sự bình an ngay trong từng bước chân nhọc nhằn trên vạn dặm đường trường.
Cuộc sống này là một chuỗi những sự lựa chọn và thỏa hiệp. Các ngươi không thể có tất cả mọi thứ cùng một lúc. Các ngươi không thể vừa muốn có một sự nghiệp lẫy lừng, bận rộn ngày đêm, lại vừa muốn có một gia đình êm ấm, luôn tràn ngập tiếng cười và thời gian dành cho con cái. Các ngươi không thể vừa muốn tiêu xài hoang phí, tận hưởng những dịch vụ xa xỉ, lại vừa muốn có một khoản tiết kiệm an toàn cho tương lai. Mỗi sự lựa chọn đều có cái giá của nó. Điều quan trọng là các ngươi phải biết mình sẵn sàng đánh đổi điều gì và giữ lại điều gì.
Đối với ta, cơm áo gạo tiền không bao giờ là một thứ gì đó thấp kém hay đáng xấu hổ. Nó là hiện thân của tình yêu thương và trách nhiệm. Khi ngươi nỗ lực kiếm tiền để lo cho cha mẹ già có thuốc men đầy đủ, lo cho con cái có điều kiện học tập tốt hơn, lo cho gia đình có một bữa ăn ngon ấm cúng… đó chính là lúc ngươi đang thực hành một thứ đạo đức thực tế nhất, vĩ đại nhất. Nó thiết thực hơn gấp vạn lần những lời hứa hẹn sáo rỗng hay những triết lý cao siêu không mang lại một xu cắc nào để giúp đỡ người thân yêu trong lúc hoạn nạn.
Nhưng nói đi cũng phải nói lại, ta khuyên các ngươi hãy sống thực tế chứ không khuyên các ngươi sống thực dụng một cách mù quáng. Có một ranh giới rất mong manh giữa một người biết lo toan cơm áo gạo tiền và một kẻ nô lệ của tiền bạc. Người biết lo toan cơm áo gạo tiền kiếm tiền để phục vụ cho cuộc sống, để mang lại sự an toàn và hạnh phúc cho bản thân và gia đình. Họ biết thế nào là đủ, biết dừng lại khi đã đạt được những nhu cầu cơ bản để dành thời gian cho những giá trị tinh thần, tình cảm. Còn kẻ nô lệ của tiền bạc kiếm tiền chỉ để có thêm tiền, họ bị cuốn vào một vòng xoáy lòng tham vô tận, sẵn sàng chà đạp lên đạo đức, tình thân, tình bạn để đạt được mục đích vật chất. Họ giàu có về tiền bạc nhưng lại vô cùng nghèo nàn, xơ xác về tâm hồn.
Trư Bát Giới ta tuy tham ăn, tuy thích tiền tài vật chất, nhưng ta chưa bao giờ phản bội sư phụ, chưa bao giờ hại chết đồng môn vì tiền. Ta có những giới hạn đạo đức rất rõ ràng của riêng mình. Ta gánh hành lý mệt nhọc nhưng ta vẫn đi đến cùng con đường thỉnh kinh. Ta sợ chết nhưng khi sư phụ gặp nguy hiểm, ta vẫn cầm đinh ba xông vào chiến đấu cứu ngài. Ta là một gã phàm phu tục tử có đạo đức, một kẻ thực tế biết yêu thương. Đó là điều mà ta mong muốn các ngươi hướng tới: một lối sống thực tế, trách nhiệm, tự tại nhưng không bao giờ đánh mất đi lòng nhân ái và đạo đức làm người tối thiểu.
Hãy nhìn vào những người xung quanh các ngươi đi. Có biết bao nhiêu người đang sống một cuộc đời như Trư Bát Giới? Đó là người cha gù lưng chở những thùng hàng nặng trĩu sau xe máy giữa trưa hè oi ả, mồ hôi ướt đẫm lưng áo, nhưng ánh mắt lấp lánh niềm vui khi nghĩ đến tối nay sẽ mua cho con gái một cuốn truyện tranh mới. Đó là người mẹ thức khuya dậy sớm bán từng thúng xôi, thúng bánh, chắt chiu từng đồng bạc lẻ để gửi lên thành phố nuôi con ăn học đại học. Đó là những người công nhân làm việc tăng ca trong các nhà máy, bàn tay chai sần, thô ráp nhưng tâm hồn vô cùng thánh thiện, ấm áp. Họ không viết sách, không giảng đạo, không có hàng triệu người theo dõi trên mạng xã hội. Họ chỉ là những con người bình thường âm thầm làm việc để nuôi sống bản thân và gia đình. Nhưng chính họ mới là những người hùng thực sự của cuộc sống này. Họ chính là những Tịnh Đàn Sứ Giả ngoài đời thực, mang lại sự ấm no và bình yên cho thế gian.
Các ngươi đừng bao giờ nhìn vào hình ảnh một Trư Bát Giới phàm tục mà coi thường. Ta chính là một mảnh ghép không thể thiếu của cuộc sống. Nếu không có ta, Tây Du Ký sẽ chỉ là một câu chuyện thần thoại khô khan về những vị thần chiến đấu với ác quỷ. Chính sự xuất hiện của ta, với những lo toan cơm áo gạo tiền, những thèm khát phàm trần, những khuyết điểm rất con người đã làm cho câu chuyện trở nên gần gũi, chân thực và giàu tính nhân văn sâu sắc. Ta là sợi dây kết nối thế giới thần tiên xa xôi với hiện thực trần trụi của cuộc sống con người.
Khi các ngươi đọc bài viết này, có thể các ngươi đang ngồi trong một quán cà phê sang trọng, hoặc đang chen chúc trên chiếc xe buýt chật chội sau một ngày làm việc mệt mỏi, hoặc đang nằm dài trên giường sau một ca làm đêm muộn. Dù các ngươi đang ở đâu, làm gì, ta muốn gửi tới các ngươi một thông điệp chân thành từ đáy lòng của một gã đầu lợn dạn dày sương gió: Hãy sống một cách trọn vẹn và thực tế nhất có thể. Đừng tự ngược đãi bản thân bằng những mục tiêu quá tầm với, đừng tự dằn vặt mình bằng những thất bại tạm thời trên con đường mưu sinh.
Kiếm tiền lo cho cuộc sống là một công việc vô cùng vĩ đại và đáng tự hào. Hãy mỉm cười chào đón mỗi ngày mới, dũng cảm đối mặt với những lo toan cơm áo gạo tiền bằng một tâm thế chủ động và lạc quan. Hãy ăn một bữa thật ngon khi đói, ngủ một giấc thật sâu khi mệt, và yêu thương những người thân yêu bằng tất cả khả năng thực tế của mình. Đừng đợi đến khi các ngươi trở thành những vĩ nhân mới bắt đầu hạnh phúc. Hãy tìm thấy hạnh phúc ngay trong những điều giản dị hằng ngày, ngay trong hành trình mưu sinh đầy gian truân nhưng cũng vô cùng ý nghĩa này.
Cuộc đời này ngắn ngủi lắm, ngoảnh đi ngoảnh lại đã trôi qua một kiếp người. Đừng để khi nhắm mắt xuôi tay, các ngươi chỉ nhớ về một chuỗi những ngày làm việc mệt mỏi, những lo âu căng thẳng không lối thoát vì những mục tiêu xa vời. Hãy sống sao cho mỗi ngày qua đi, các ngươi đều cảm thấy ấm áp, no đủ và thanh thản trong tâm hồn. Đó mới là chân kinh thực sự của đời người mà các ngươi cần phải thỉnh được.
Ta, Trư Bát Giới, Tịnh Đàn Sứ Giả, xin chúc các ngươi luôn có một cái bụng no, một manh áo ấm, một ngôi nhà tràn ngập tiếng cười, và một tâm hồn tự tại, bình yên giữa dòng đời cơm áo gạo tiền đầy biến động này. Hãy trân trọng bản thân, trân trọng những giọt mồ hôi của chính mình, và hãy luôn nhớ rằng: để có thể bay cao với những lý tưởng, đôi chân của các ngươi trước hết phải đứng thật vững trên mặt đất trần gian.
#tayduky #trubatgioi #baihoccuocsong #trietlynhansinh #comaogaotien
