Skip to content
Review sách Quốc Gia Khởi Nghiệp: Sự tự tin giúp founder gọi vốn và thuyết phục đối tác tốt hơn. (0146)
Quân đội Israel (IDF) không chỉ là một lực lượng phòng vệ bảo vệ biên giới, mà thực chất là một lò luyện tạo nên lớp lãnh đạo trẻ tự tin, thực dụng và dám chịu rủi ro hàng đầu thế giới. Nếu bạn từng tự hỏi tại sao những người trẻ bước ra từ quân ngũ lại có thể bước vào phòng họp của các quỹ đầu tư mạo hiểm hàng đầu tại Thung lũng Silicon, nhìn thẳng vào mắt các tỷ phú và đối thoại sòng phẳng như những đối tác ngang hàng, câu trả lời nằm ở tinh thần tự quyết và khả năng chịu trách nhiệm tuyệt đối được trui rèn dưới áp lực sinh tử. Nhưng làm thế nào để chuyển hóa tinh thần này vào việc vận hành doanh nghiệp thực tế tại Việt Nam mà không biến tổ chức thành một chiến trường của những cái tôi kiêu ngạo? Hãy cùng mổ xẻ và phản biện góc nhìn này dưới lăng kính của người làm quản trị và tái cấu trúc doanh nghiệp thực tế.
MUC LUC CHI TIET
– Phan 1: Giai ma tinh tu tin thuc dung – Goc nhin tu “truong dai hoc” quan doi IDF
– Phan 2: Tai sao su tu tin giup founder goi von va thuyet phuc doi tac tot hon?
– Phan 3: Ranh gioi mong manh giua tu tin khoa hoc va kieu ngao vo to chuc tai doanh nghiep Viet
– Phan 4: Nen tang quan tri de song sot – Giao thoa giua KPIs, Kiem soat noi bo va Quyen tu quyet
– Phan 5: Case study 1 – Reboostlab tai cau truc doanh nghiep SaaS thoat khoi cai bay “tu tri qua da”
– Phan 6: Case study 2 – Reboostlab thiet lap chuoi ban le O2O tu ban chat cua phan quyen thuc te
– Phan 7: Bang doi chieu he thong – Tu tin kieu “Quoc gia khoi nghiep” va Tu tin hoang tuong
– Phan 8: Gioi han cua mo hinh Israel va nhung diem de bi “than thanh hoa”
– Phan 9: Cac buoc chuyen hoa hanh dong danh cho nha quan ly va dieu hanh
PHAN 1: GIAI MA TINH TU TIN THUC DUNG – GOC NHIN TU “TRUONG DAI HOC” QUAN DOI IDF
Trong cuon sach Quoc Gia Khoi Nghiep, quan doi Israel (IDF) duoc mieu ta nhu mot bo may san sinh ra cac nha khoi nghiep xuat chung. De hieu duoc tai sao su tu tin cua ho lai co suc thuyet phuc lon den the, chung ta phai nhin vao cach thuc van hanh cua he thong nay. IDF khong giong bat ky quan doi truyen thong nao tren the gioi. Do la mot moi truong cuc ky phang, noi ma cap bac chi la phu, con ket qua va kha nang thich ung moi la quyet dinh.
Nhung nguoi tre Israel o tuoi 18, khi ban be dong trang lua o cac quoc gia khac dang ban ron voi cac giay thuyet trinh o truong dai hoc, thi ho da phai dua ra nhung quyet dinh mang tinh sinh tu tren chien truong. Ho duoc giao quan ly nhung trang thiet bi quan su tri gia hang trieu do la, chi huy nhung doi dac nhiem thuc hien cac nhiem vu trong dieu kien thong tin thieu hut hoan toan.
Diem dac biet nhat cua IDF la tinh than “Chutzpah” – mot tu tieng Do Thai de chi su tao bao, gan da, san sang thach thuc cac quy tac va tham chi la thach thuc ca cap tren cua minh. Trong mot tran danh gia dinh hoac mot buoi hop rut kinh nghiem, mot binh nhi hoan toan co quyen chi ra sai lam cua mot vi tuong neu anh ta co du chung cu va lap luan logic. Vi tuong do se lang nghe, khong phai vi su ton trong thong thuong, xoi loi, ma vi ong ta biet rang: vao tran chien tiep theo, viec phat lo loi cua minh co the cuu mang ca mot trung doi.
Su tu tin duoc tao ra tu moi truong nay khong phai la thu tu tin cua ke ngoi trong thap nga voi, doc sach ly thuyet roi nghi minh co the thay doi the gioi. Do la thu tu tin thuc dung. Tinh thuc dung o day co nghia la:
– Luon bat dau tu thuc te phu phang chu khong phai tu mong muon chu quan.
– Biet ro nguon luc cua minh den dau va rui ro lon nhat co the xay ra la gi.
– San sang thay doi phuong an ngay lap tuc khi dieu kien thuc te thay doi, khong bam chap vao ke hoach ban dau de “giu the dien”.
Chinh vi vay, khi ho buoc vao con duong kinh doanh, su tu tin cua ho da duoc lap trinh san mot bo loc sat da. Ho khong so hai khi phai doi mat voi cac nha dau tu hay doi tac lon, boi vi ho da tung doi mat voi nhung tinh huong ngat ngheo hon rat nhieu.
PHAN 2: TAI SAO SU TU TIN GIUP FOUNDER GOI VON VA THUYET PHUC DOI TAC TOT HON?
Khi mot nha sang lap (founder) buoc vao phong goi von, thu ma nha dau tu nhin thay dau tien khong phai la bieu do doanh thu du kien dep de tren slide, ma la phong thai va muc do tu tin cua founder do. Trong the gioi dau tu mao hien, moi thu o giai doan dau deu mo nhat va day bien dong. Cong nghe co the bi sao chep, thi truong co the thay doi, nhung nha sang lap la nguoi se cheo lai con thuyen di qua nhung vung bien dong do.
Su tu tin giup ich cho founder trong viec goi von va thuyet phuc doi tac o ba goc do cot loi:
Thu nhat, no xoa bo tam ly “di xin”. Nhieu founder tu cac quoc gia chau A khi di goi von thuong mang theo tam the cua mot nguoi di xin co hoi, di xin tien. Ho de dat, khe phe va luon co gang noi nhung dieu ma ho nghi la nha dau tu muon nghe. Trai lai, mot founder mang tinh than Israel buoc vao cuoc hop voi tam the cua mot nguoi dang trao co hoi cho nha dau tu. Ho coi day la mot cuoc trao doi ngang hang: “Toi co cong nghe, co giai phap giai quyet mot noi dau lon cua thi truong; cac anh co tien va mang luoi quan he. Chung ta hop tac de cung nhau gia tang gia tri”. Chinh tam the chu dong nay thiet lap mot vi the dam phan hoan toan khac, khien doi tac ton trong va tin tuong hon.
Thu hai, su tu tin di kem voi nang luc chap nhan va lam chu rui ro. Nha dau tu chuyen nghiep rat ghet nhung loi hua hen mau hong khong co co so. Khi mot founder tu tin noi rang: “Chung toi se khong gap bat ky tro ngai nao”, nha dau tu se danh gia do la ke non not. Nhung khi mot founder tu tin phan tich: “Day la ba rui ro lon nhat cua chung toi trong 12 thang toi, va day la cach chung toi se thich ung neu cac rui ro do xay ra”, nha dau tu se thay o do mot nha lanh dao thuc su. Do la su tu tin den tu su chuan bi ky luong va tinh thuc dung cao do.
Thu ba, kha nang tu thuyet phuc ban than de thuyet phuc nguoi khac. Ban khong the ban mot thu ma chinh ban khong tin tuong tuyet doi vao gia tri cua no. Su tu tin cua founder la nguon nang luong truyen cam hung manh nhat cho toan bo doi ngu va ca doi tac ben ngoai. Khi ban tin tuong vao tam nhin cua minh voi mot tinh than thuc te, tieng noi cua ban se co do rung, anh mat cua ban se co suc thuyet phuc tu nhien chu khong can dung den nhung ky thuat thuyet trinh hoa mi.
PHAN 3: RANH GIOI MONG MANH GIUA TU TIN KHOA HOC VA KIEU NGAO VO TO CHUC TAI DOANH NGHIEP VIET
Doc sach Quoc Gia Khởi Nghiệp la mot trai nghiem cuc ky truyen cam hung. Tuy nhien, day cung la mot trong nhung cuon sach de bi “doc sai” va ap dung sai lech nhat tai Viet Nam.
Nhieu founder tre doc xong cuon sach nay, lien huyen hoac ban than rang minh can phai that “Chutzpah” – phai tao bao, phai thach thuc tat ca, phai xay dung mot van hoa phang hoan toan, noi ai cung co quyen cãi sep va lam bat cu dieu gi ho thich. Ket qua la ho dan dat doanh nghiep roi thang vao mot trong hai bi kich sau:
1. Su tu tin hoang tuong (The arrogant founder):
Founder tin rang minh la thien tai, y tuong cua minh la duy nhat va moi phan bien tu thi truong hay tu nhung nguoi xung quanh deu la sai lam. Ho mang su tu tin thieu can cu nay di thuyet phuc doi tac va nha dau tu. Ket qua la ho bi tu choi tu vong gui xe vi thieu so lieu thuc te, thieu su thuc te trong ke hoach tai chinh va van hanh. Ho nham lan giua “tu tin” va “ngo ngo”.
2. Tinh trang vo ky luat, thieu nhat quan:
Bat chuoc mo hinh quan doi phang cua Israel, nhieu doanh nghiep xoa bo moi cap bac quan ly, cho phep nhan vien tu do lam viec theo phong cach tu quan. Nhung ho quen mat mot dieu: nhung binh si Israel truoc khi duoc phep tu do sang tao tren chien truong da phai trai qua nhung ky quan luyen nghiem khat nhat, duoc tuyen chon tu nhung nguoi thong minh nhat va duoc gan ket boi mot muc tieu sinh ton quoc gia duy nhat.
Khi mot doanh nghiep Viet Nam ap dung “van hoa phang” ma thieu di nang luc tu ky luat cua nhan vien, thieu he thong kiem soat noi bo, thi cai nhan duoc khong phai la su sang tao, ma la su hon loan. Nhan vien tu quyet dinh lam nhung thu minh thich, khong phoi hop voi dong doi, bo qua quy trinh bao mat va cuoi cung he thong sup do vi nhung loi ngau nhien khong dang co.
Su tu tin kieu Israel thuc chat la su tu tin khoa hoc. No duoc xay dung tren nen tang cua su chat che, su ton trong tuyet doi danh cho cac so lieu thuc te va kha nang chiu trach nhiem. Neu ban tu tin quyet dinh mot phuong an rui ro, ban phai la nguoi dung ra ganh chiu hau qua neu no that bai, chu khong phai do loi cho thoi tiet hay cho khach hang.
PHAN 4: NEN TANG QUAN TRI DE SONG SOT – GIAO THAO GIUA KPIS, KIEM SOAT NOI BO VA QUYEN TU QUYET
Lam the nao de giai quyet mau thuan giua mot ben la nhu cau “trao quyen tu quyet, khuyen khich tu tin va thu nghiem rui ro” voi mot ben la “dam bao su on dinh va an toan cho doanh nghiep”?
Cau tra loi nam o viec xay dung mot “Khung van hanh an toan” (Safety Sandbox). Day la noi ma nhan vien va cac cap quan ly co the tu tin dua ra quyet dinh nhanh chong ma khong so lam sup do ca cong ty, nho vao ba cong cu quan tri quan trong:
1. KPIs va Quan tri hieu suat thuc dung (Performance Management):
Trong moi truong tu tin thuc dung, KPIs khong phai la cong cu de giam sat thoi gian lam viec hay bat be nhan vien. KPIs dong vai tro la “ngon hai dang” dinh huong va la he thong ngon ngu chung giup tat ca cac bo phan hieu duoc the nao la mot ket qua tot. Khi muc tieu dau ra da duoc xac dinh ro rang va minh bach tren he thong so lieu, nguoi dieu hanh khong can phai cam tay chi viec nua. Nhan vien co the tu tin sang tao luon duong di, mien la ho dat duoc dich den va khong vi pham cac nguyen tac an toan.
2. Kiem soat noi bo (Internal Control):
Hay tuong tuong he thong kiem soat noi bo giong nhu phanh cua mot chiec xe dua cong thuc 1. Phanh khong phai duoc sinh ra de lam chiec xe chay cham di, ma phanh ton tai de giup tay dua tu tin chay voi toc do cao nhat ma khong so lao vao vach da. Mot he thong kiem soat noi bo manh me bao gom:
– Bang phan quyen ro rang (Authorization Matrix): Nhan vien duoc quyet dinh den han muc nao? Khi nao bat buoc phai co su phe duyet cua cap tren?
– Su tach biet nhiem vu (Segregation of Duties): Nguoi de xuat chi tieu khong the dong thoi la nguoi phe duyet chi va kiem toan khoan chi do.
– Quy trinh van hanh chuan (SOPs): Nhung quy dinh bat di bat dich ve an toan, bao mat, va chat luong san pham.
3. Cloud Adoption va He thong thong tin dong bo:
Quyen quyet dinh nhanh va tu tin chi co the xay ra khi thong tin duoc thong suot. Neu nhan vien muon dua ra mot quyet dinh kinh doanh nhung phai cho 3 ngay de bo phan ke toan triet xuat so lieu va gui bao cao bang file Excel, thi tinh thoi diem da troi qua. Viec ung dung cac he thong ho tro tren dien toan dam may (Cloud Adoption) cho phep doanh nghiep dong bo hoa du lieu theo thoi gian thuc. Tu intern cho den CEO deu nhin vao mot nguon du lieu duy nhat (Single Source of Truth), giup cho viec tuong tac, phan bien va ra quyet dinh tro nen cuc ky chinh xac va tu tin.
Doi voi cac doanh nghiep cong nghe hoac cung cap dich vu tai chinh, cac tieu chuan nhu SOC (Service Organization Control) tro thanh tam ve thong hanh cho niem tin. Khi doi tac thay ban co chung chi SOC, ho biet rang quy trinh bao mat va van hanh cua ban da duoc kiem duat doc lạp, dieu nay giup cho cac cuoc dam phan thuong mai dien ra nhanh chong va tu tin hon rat nhieu.
PHAN 5: CASE STUDY 1 – REBOOSTLAB TAI CAU TRUC DOANH NGHIEP SAAS THOAT KHOI CAI BAY “TU TRI QUA DA”
De minh hoa cho viec ap dung sai lech tinh than “Quoc gia khoi nghiep” va cach sua chua no, hay nhin vao mot du an tai cau truc thuc te ma chung toi tung thuc hien cho mot startup cong nghe phat trien phan mem dang SaaS (Software-as-a-Service) tai Viet Nam.
Boi canh va van de thuc te:
Doanh nghiep nay co quy mo 70 nhan su, trong do co hon 40 lap trinh vien. Nguoi sang lap la mot nguoi rat dam me tinh than tu do, sang tao cua cac cong ty cong nghe Israel. Anh quyet dinh ap dung triet ly “khong can quan ly trung gian”, de cac nhom lap trinh tu quyet dinh lo trinh phat trien san pham (Product Roadmap). Cac thanh vien trong nhom deu rat tu tin vao nang luc cua minh, ho thoai mai tranh luan va tu quyet dinh tung tinh nang ma khong can thong qua bo phan kinh doanh hay khao sat y kien khach hang.
Hau qua la:
– San pham phat trien lech huong hoan toan so voi nhu cau thuc te cua thi truong. Cac ky su “tu tin” xay dung nhung tinh nang rat phuc tap ve mat cong nghe nhung khach hang lai khong biet cach dung va cung khong muon tra tien cho nhung thu do.
– He thong van hanh mat kiem soat. Do khong co quy trinh kiem soat noi bo ve an toan thong tin, mot lap trinh vien tu tin cho rang minh da kiem tra ky va tu y cap nhat phien ban phan mem truc tiep len moi truong Cloud cua khach hang ma khong qua cac buoc thu nghiem nghiem ngat. He thong bi sap trong 4 gio dong ho, gay thiet hai nang ne cho cac doi tac va lam xat me nghiem trong uy tin cua cong ty.
– Khi gap nha dau tu de goi von Series A, founder rat tu tin trinh bay ve cong nghe cua minh, nhung khi bi chat van ve chi so ty le giu chan khach hang (Customer Retention Rate) va lo trinh tai chinh, anh khong the tra loi duoc vi doi ngu khong he co so lieu xuyen suot va dong bo. Nha dau tu tu choi vi cho rang day la mot “to chuc hon loan mang mac startup”.
Cach ap dung va tai cau truc tu Reboostlab:
Chung toi nhan ra rang, van de khong phai la giet chet su tu tin va tinh than tu quyet cua doi ngu ky su, ma phai dua ho vao mot “khung van hanh an toan”.
Chung toi bat dau thiet lap lai he thong kiem soat noi bo va hien dai hoa quy trinh:
– Thiet lap ma tran phan quyen tren Cloud (Cloud Access Control): Gioi han quyen truy cap va cap nhat moi truong van hanh chinh thuc. Chi nhung nguoi co tham quyen va sau khi phien ban code da qua duoc cac vong kiem tra tu dong moi duoc phep trien khai.
– Chuan hoa quy trinh quan tri hieu suat: Dua vao bo KPIs dau ra ro rang cho phong san pham, trong do ty le loi phan mem tren moi truong thuc te va diem hai long cua khach hang (CSAT) chiem 50% trong so danh gia.
– Xay dung he thong thong tin dong bo tren nen tang dien toan dam may, cho phep bo phan phat trien nhin thay truc tiep cac phan hoi tu khach hang do bo phan cham soc khach hang nhap vao theo thoi gian thuc.
Ket qua dinh luong:
– So luong loi nghiem trong tren he thong giam 92% sau 3 thang.
– Ty le giu chan khach hang tang tu 74% len 89% trong vong hai quy.
– Founder da tu tin quay tro lai ban dam phan voi mot phong thai hoan toan khac: anh khong chi tu tin ve mat y tuong, ma con tu tin dua ra cac so lieu van hanh lanh manh, duoc chung minh bang he thong kiem soat chat che. Cuoi cung, ho da goi von thanh cong 2.5 trieu USD trong vong tiep theo.
PHAN 6: CASE STUDY 2 – REBOOSTLAB THIET LAP CHUOI BAN LE O2O TU BAN CHAT CUA PHAN QUYEN THUCTE
Mot truong hop khac lien quan den mot nganh truyen thong hon: mot chuoi ban le thoi trang va phu kien co 35 cua hang vat ly, dang trong qua trinh chuyen doi mo hinh ban hanh da kenh (O2O – Online-to-Offline).
Boi canh va van de thuc te:
CEO cua chuoi ban le nay muon cac cua hang truong phai chu dong, nang dong va co “tu duy khoi nghiep” nhu cach Israel van hanh quan doi nho cua ho. Ong cho phep cac cua hang truong tu quyet dinh cac chuong trinh khuyen mai dac thu cua tung khu vuc, tu chon lua va nhap bo sung cac mau ma phu hop voi thi hieu dia phuong ma khong can cho trung tam mua sam phe duyet.
Nhung vi thieu mot he thong giam sat va kiem soat chat che, quyen tu quyet nay da bien tu “tu tin kinh doanh” thanh “tham hoa van hanh”:
– Hao hut hang ton kho (Inventory Shrinkage) tang vot len muc 6.8% do quy trinh kiem kho tai cua hang long leo, nhan vien tu y cho khach doi tra hang khong dung quy dinh de “giu chan khach hang” theo cach ho tu tin la dung.
– Moi cua hang chay mot chuong trinh khuyen mai khac nhau, dan den xung dot gia va lam khach hang tren moi truong online cam thay bi lua doi khi thay gia tai cua hang re hon tren web hoac nguoc lai.
– He thong quan ly dong tien gap khung hoang do cac cua hang truong tu y su dung quyen hoan tien mat cho khach hang ma khong qua bat ky bo loc kiem soat nao tu phong ke toan trung tuong.
Cach ap dung va tai cau truc tu Reboostlab:
Chung toi vao cuoc de dinh nghia lai the nao la “Phan quyen chu dong” cho cua hang truong. Chung toi khong can thiep vao su tu tin trong ban hanh va cham soc khach hang cua ho, nhung chung toi thiet lap lai he thong kiem soat noi bo bang cong nghe:
– Chung toi trien khai he thong ERP chay tren Cloud, tich hop voi may quet POS tai tung cua hang. Moi giao dich nhap, xuat, hoan tra deu phai duoc cap nhat ngay lap tuc len he thong va can doi tu dong voi kho trung tam.
– Xay dung mot bang phan quyen phan cap cu the (Delegation of Authority): Cua hang truong duoc quyet dinh khuyen mai giam gia toi da 5% cho cac khach hang than thiet de xu ly tinh huong tai cho. Neu muon ap dung muc giam gia cao hon, ho phai nhap yeu cau tren phan mem di dong de bo phan dieu hanh trung tam phe duyet trong vong 5 phut (mot dang “chi huy nhanh” nhu trong quan doi).
– Dua ra KPI nghiem ngat ve ty le hao hut kho. Neu hao hut vuot qua muc cho phep 0.5%, cua hang truong va nhom nhan vien se bi han che quyen tu quyet dinh cac chuong trinh dac quyen va phai quay lai che do giam sat dac biet cua bo phan Kiem soat noi bo.
Ket qua dinh luong:
– Hao hut kho giam tu 6.8% xuong con 0.4% chi sau mot quy van hanh he thong moi.
– Bien loi nhuan gop cua toan chuoi tang 4.2% nho vao viec nhat quan gia ban va kiem soat tot cac chuong trinh khuyen mai tu phat.
– Quan trong nhat, cac cua hang truong cam thay “tu tin va lam chu” thuc su. Ho khong con phai do du hay lo so moi khi phai xu ly cac khieu nai cua khach hang, boi vi ho biet chinh xac ranh gioi quyen han cua minh nam o dau va he thong so lieu thoi gian thuc tren thiet bi di dong luon dong hanh cung ho de dua ra cac quyet dinh chinh xac.
PHAN 7: BANG DOI CHIEU HE THONG – TU TIN KIEU “QUOC GIA KHOI NGHIEP” VS TU TIN HOANG TUONG
| TIEU CHI SO SANH | TU TIN THUC DUNG (KIEU IDF) | TU TIN HOANG TUONG (SAI LECH) |
|---|---|---|
| Nen tang dua tren quyet dinh | So lieu thuc te, so lieu dong bo va nhung trai nghiem chien truong | Trac giac ca nhan, cam xuc va nhung loi hua hen thieu can cu. |
| Co che doi thoai va phan bien | Tranh luan thang than, phan bien dua tren logic va hieu qua chung | Cai va de bao ve cai toi, khong chap nhan y kien nguoc chieu. |
| Thai do doi voi sai lam va that bai | Thua nhan ngay lap tuc, phan tich nguyen nhan va khac phuc nhanh. | Che giau, do loi cho hoan canh hoac nhan vien duoi quyen. |
| Kiem soat rui ro va quan tri van hanh | Bat dau bang kich ban xau nhat, thiet lap kiem soat noi bo vung. | Cho rang minh luon dung va rui ro la dieu khong the xay ra. |
| Cach tiep can cong nghe | Cloud, SOC, ERP la cong cu thoi gian thuc de ra quyet dinh nhanh. | Cong nghe chi la thu trang tri, bo qua cac nguyen tac an toan. |
| Tinh than trach nhiem | Tu chiu trach nhiem tuyet doi ve quyet dinh minh dua ra. | Muon quyen luc nhung khi xay ra loi lam thi lanh tranh. |
Nha dau tu va doi tac lon luon co cac chuyen gia gia doi kinh nghiem de nhan ra su khac biet nay chi trong vai phut dau cua cuoc tiep xuc. Ho khong dau tu vao nhung ke “tu tin hoang tuong”, ho dau tu vao nhung nha lanh dao mang tinh than “tu tin thuc dung” – nhung nguoi lam chu ranh gioi giua khao khat vuot bac va ky luat van hanh sat da.
PHAN 8: GIOI HAN CUA MO HINH ISRAEL VA NHUNG DIEM DE BI “THAN THANH HOA”
Khi doc sach ve su thanh cong cua mot quoc gia, chung ta can phai giu duoc mot cai dau lanh de nhin thay ca nhung mat trai va gioi han thuc te cua mo hinh do. Quoc Gia Khoi Nghiep la mot tac pham tuyet voi de truyen cam hung, nhung no khong phai la cuon kinh thanh chua dung moi loi giai cho moi doanh nghiep o moi quoc gia.
Duoi day la nhung gioi han ma nguoi dieu hanh doanh nghiep Viet Nam can phai luu y:
Mot la, su khac biet dac thu ve dia chinh tri va van hoa:
Israel nam o mot vi the dac biet, noi ma ranh gioi giua thanh cong va that bai dong nghia voi su ton vong cua ca quoc gia. Ap luc sinh ton cuc do nay lam cho moi nguoi tu khac hinh thanh nen mot tinh than ky luat va y thuc trach nhiem cao do tu trong trung nuoc. Trong khi do, tai Viet Nam, van hoa con chiu anh huong boi tinh can than, ngai va cham va de cao vai tro cua bac be trong gia dinh va xa hoi. Neu ban co tinh ap dat mot mo hinh “phang hoan toan”, noi ma nhan vien bat buoc phai cãi sep, ban se vo tinh tao ra su cang thang tam ly, hoac lam sup do su ton trong can thiet de duy tri trat tu doanh nghiep.
Hai la, ranh gioi giua giai doan tu 0 den 1 va tu 1 den 100:
Mo hinh quan doi kieu Israel, voi nhung don vi nho dac nhiem van hanh doc lap va linh hoat, cuc ky hieu qua trong giai doan dau cua startup (tu 0 den 1) – noi ma su sang tao, toc do thich ung va kha nang vuot kho la yeu to quyet dinh. Tuy nhien, khi doanh nghiep da tang truong den quy mo lon (tu 1 den 100), ban can su on dinh, tinh lap lai, tinh quy trinh va su chuan hoa de mo rong quy mo. Luc nay, neu tiep tuc duy tri van hoa “ai cung co the tu quyet” va “ai cung co the thach thuc he thong”, doanh nghiep se tu vao the mat on dinh noi bo, khong the mo rong va khong the dat duoc su nhat quan ve mat chat luong san pham hay dich vu.
Ba la, gia phai tra cho loi lam:
Trong quan doi Israel, rui ro duoc chap nhan vi ho khong con duong lui. Trong kinh doanh, dac biet la khi ban dang tu chay bang dong von tu co cua minh ma khong co cac quy dau tu mien phi do tien sau lung, viec thu nghiem rui ro thieu kiem soat co the dan den viec pha san ngay lap tuc. Ban khong the lay mo hinh “dot tien thu sai” cua cac startup cong nghe duoc do hang chuc trieu do la de ap dung vao mot doanh nghiep san xuat hay thuong mai truyen thong dang can tung dong dong tien song sot moi ngay.
PHAN 9: CAC BUOC CHUYEN HOA HANH DONG DANH CHO NHA QUAN LY VA DIEU HANH
De khep lai cuoc doi thoai tu duy nay, chung ta khong dung lai o ly thuyet. Neu ban la mot founder, mot nha dieu hanh dang muon nang tam doanh nghiep minh theo huong tu tin, quyet doan va linh hoat hon nhung van an toan tuyet doi, day la cac hanh dong thuc te ban can thuc hien ngay ngay mai:
1. Dieu nen hoc va can lam ngay:
– Thiet la p “Van hoa su truth” thay vi “Van hoa hoa binh”: Hay bat dau khuyen khich nhan vien dua ra phan bien dua tren so lieu. Trong cac cuoc hop cua cong ty, hay loai bo nhung cum tu kieu nhu “Toi nghi la…”, “Toi cam thay…”. Thay vao do, hay yeu cau nhan vien trinh bay: “So lieu thuc te cho thay…”, “Theo ket qua khao sat…”, “Dua tren bieu do ton kho…”. Chi khi co so lieu, su tu tin cua ca nguoi noi va nguoi nghe moi thuc su vung chac va khoa hoc.
– Xay dung mot “Khung van hanh an toan” cho moi cap bac: Hay thiet lap ma tran phan quyen phe duyet ro rang bang van ban va tich hop no len he thong phan mem. Cho phep nhan vien cap duoi duoc toan quyen quyet dinh va tu chiu trach nhiem trong mot pham vi rui ro tai chinh va pham vi hanh dong cho phep. Hay de ho tu tin dua ra quyet dinh dau doi cua minh tu nhung viec nho nhat, va dung la vang ho khi ho lam sai trong pham vi an toan do.
2. Dieu can can trong:
– Khong bao gio duoc buong long he thong Kiem soat noi bo khi chua co cong nghe giam sat thoi gian thuc. Trao quyen tu quyet ma khong co he thong thong tin theo doi song song khong phai la phan quyen, do la su bo mac va thieu trach nhiem cua nguoi lanh dao. Hay dam bao rang truoc khi ban cho nhan vien tu do hanh dong, ban phai co mot “man hinh rada” de nhin thay moi bien dong cua he thong bat cu luc nao.
– Tranh viec xoa bo cap bac mot cach may moc. Cap bac khong phai la de tao ra su phan biet doi xu hay uy quyen ca nhan, ma de xac dinh ai la nguoi phai chiu trach nhiem cuoi cung khi co khung hoang xay ra. Hay giu mot bo khung quan ly don gian nhung day du chuc nang, dong thoi tao ra mot hanh lang giao tiep thong thoang va de dang giua cac cap.
3. Dieu khong nen than thanh hoa:
– Dung bao gio nghi rang chi can doc xong mot cuon sach va thay doi thai do ben ngoai (noi nang tu tin hon, thuyet trinh hoanh trang hon) la co the goi duoc von va thuyet phuc duoc doi tac lon. Su tu tin chi la phan noi cua tang bang troi. Phan chim cua no la nang luc van hanh ben bi, he thong kiem soat noi bo sat da, su thau hieu khach hang va mot san pham thuc su mang lai gia tri thuc te.
Su tu tin chan thuc va ben vung nhat khong den tu su tu ao tuong ve suc manh cua ban than, ma den tu viec ban biet ro minh dang dung o dau tren ban do, he thong cua ban dang van hanh ra sao va ban co mot doi ngu dong long san sang ung pho voi moi bien dong ngoai kia nho vao mot khung van hanh chat che. Chuc ban luon giu duoc ngon lua “Chutzpah” thuc dung trong hanh trinh dan dat doanh nghiep cua minh den nhung thanh cong moi.
#QuocGiaKhoiNghiep #Reboostlab #KhoiNghiep #QuanTriDoanhNghiep #Chutzpah #SaaS #ERP
