
Can đảm trao quyền cho người làm khác mình không nằm ở việc nới lỏng kiểm soát hay tỏ ra rộng lượng với cấp dưới, mà là sự dấn thân đối diện với nỗi sợ vô thức rằng hệ thống sẽ trật bánh khi thiếu sự hiện diện của chính mình.
Sự kiểm soát là một dạng ảo tưởng đắt giá nhất trong phòng họp hội đồng quản trị. Khi một nhà sáng lập hay CEO nhìn vào bảng cân đối kế toán, họ thường tự nhủ rằng chỉ có tư duy của họ mới đủ sức bảo vệ từng đồng vốn, từng ngóc ngách của chiến lược. Nhưng thị trường chưa từng sụp đổ vì một nhân sự làm sai cách; nó rệu rã dần từ bên trong khi toàn bộ tổ chức bị ép phải vận hành qua lăng kính tư duy của đúng một con người duy nhất. Bản chất của sự lãnh đạo không phải là nhân bản chính mình thành hàng chục bản sao mờ nhạt, mà là dung dưỡng những bộ óc nhìn nhận thế giới hoàn toàn trái ngược với cách ta tư duy, rồi trao cho họ quyền định đoạt số phận của nguồn lực.
Đa số các nhà quản lý cấp cao thường nhầm lẫn giữa sự đồng thuận và năng lực thực thi. Họ tìm kiếm những kẻ gật đầu, những người sử dụng cùng một từ vựng, cùng một phương pháp luận và cùng một tốc độ phản xạ như họ. Khi một người mang tư duy hệ thống đối lập bước vào, kẻ có xu hướng đập đi xây lại thay vì vá víu, bản năng sinh tồn của người lãnh đạo sẽ nổi lên. Sự khác biệt trong cách tiếp cận vấn đề của kẻ khác biệt đó bị dịch mã thành một mối đe dọa tiềm tàng đối với quyền lực. Đó là lúc lòng can đảm thực sự được thử thách. Trao quyền cho một người làm khác mình đồng nghĩa với việc chấp nhận rủi ro rằng quy trình có thể bị bẻ cong, văn hóa có thể bị thách thức, và những quyết định được đưa ra sẽ khiến ta phải nhíu mày tự hỏi không biết họ đang nghĩ cái gì trong đầu.
但 nếu nhìn từ góc độ phân bổ vốn, việc giữ chặt quyền lực trong tay một người chính là khoản đầu tư có suất sinh lời âm dài hạn. Chi phí cơ hội của việc tự mình quyết định mọi thứ không chỉ nằm ở thời gian bị bào mòn của CEO, mà nằm ở toàn bộ những cơ hội thị trường bị bỏ lỡ vì tổ chức thiếu đi sự linh hoạt ngoại biên. Những người làm khác bạn nhìn thấy những vết nứt trong mô hình kinh doanh mà bạn quá tự tin để nhận ra. Họ đặt câu hỏi cho những giả định cốt lõi mà bạn đã mặc định là chân lý từ những ngày đầu khởi nghiệp. Khi bạn giữ chặt quyền kiểm soát, bạn vô tình bóp nghẹt cơ chế tự điều chỉnh của tổ chức. Bạn biến doanh nghiệp của mình thành một cỗ máy độc đạo, nơi mọi cú sốc từ thị trường đều tác động trực tiếp và trọn vẹn lên hệ thần kinh trung ương của một người duy nhất là bạn.
Sức chịu đựng tinh thần của một nhà điều hành không được đo bằng việc họ gánh vác được bao nhiêu áp lực cùng lúc, mà bằng khả năng buông bỏ quyền kiểm soát những thứ nằm ngoài tầm với. Những biến động vĩ mô, chuỗi cung ứng đứt gãy, hay sự thay đổi hành vi tiêu dùng không quan tâm đến việc bạn đã kiểm tra kỹ đến từng dấu chấm phẩy trong báo cáo chi phí tuần qua hay chưa. Khi khủng hoảng ập đến, một tổ chức chỉ dựa vào một đầu mối ra quyết định sẽ tê liệt ngay tại điểm nghẽn đó. Trao quyền cho người làm khác mình thực chất là tạo ra các vùng đệm dự phòng cho năng lực phán đoán. Khi một bộ phận được dẫn dắt bởi một người có tư duy phản biện khác biệt, họ có khả năng tự xoay sở, tự bẻ lái trước những khúc cua mà bạn chưa từng nhìn thấy trên bản đồ chiến lược.
Sự can đảm ở đây không phải là thứ cảm xúc bốc đồng sinh ra trong những buổi hội thảo truyền động lực, mà là sự tĩnh lặng nội tâm khi chứng kiến người khác giải quyết một bài toán quen thuộc bằng một phương pháp hoàn toàn xa lạ, thậm chí kỳ quặc đối với tiêu chuẩn của bạn. Miễn là kết quả cuối cùng phục vụ cho mục tiêu sinh tồn và tăng trưởng dài hạn của doanh nghiệp, con đường họ chọn không cần phải là con đường bạn sẽ đi. Khi bạn can thiệp vào cách họ làm chỉ vì nó không giống cách của bạn, bạn đang triệt tiêu động lực và biến họ thành những công cụ thụ động. Một tổ chức đầy rẫy những công cụ thụ động là một tổ chức đang chờ ngày chôn vùi trong những biến động nhỏ nhất của chu kỳ kinh tế.
Quản trị cấp cao là nghệ thuật chung sống với sự bất định thông qua các cấu trúc phân quyền vững chắc. Người lãnh đạo xuất sắc không phải là người đưa ra mọi quyết định đúng, mà là người thiết lập được một hệ thống nơi các quyết định đúng có thể được tạo ra bởi những con người có góc nhìn trái ngược nhau. Khi bạn dám tài nguyên và quyền lực cho một kẻ không bao giờ đồng ý với bạn về cách vận hành, bạn đang mua lấy sự bảo hiểm đắt giá nhất chống lại sự suy thoái tư duy của chính mình. Sự ngạo mạn của kinh nghiệm thường là cái bẫy lớn nhất, và cách duy nhất để thoát khỏi cái bẫy đó là trao chiếc chìa khóa phòng máy cho người nhìn thế giới bằng một đôi mắt khác.
Liệu doanh nghiệp của bạn đang vận hành bằng trí tuệ của một tập thể đa dạng, hay chỉ là tiếng vọng kéo dài từ một cái tôi duy nhất trong phòng họp?
#Stoicism #ChuNghiaKhacKy #QuanTriDoanhNghiep #TraoQuyen #Leadership #ReboostLab
