Skip to content
Quốc gia khởi nghiệp

Bí Quyết Khởi Nghiệp Từ Quốc Gia Khởi Nghiệp Sửa Sai Quản Trị Nhờ Kiểm Soát Rủi Ro Thực Tế (0197)

5 min read

Quốc Gia Khởi Nghiệp

Nhiều người gấp lại những trang sách viết về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Israel và trầm trồ trước cách một quốc gia nhỏ bé vươn lên thành cường quốc công nghệ. Chúng ta nhìn vào những con số gọi vốn khổng lồ, những thương vụ tỷ đô và tự hỏi điều gì tạo nên kỳ tích đó. Câu trả lời thường được quy về văn hóa, về sự liều lĩnh, về tư duy dám nghĩ dám làm. Nhưng khi mang nguyên những tư duy ấy áp vào thực tế điều hành doanh nghiệp tại Việt Nam, không ít người vấp ngã đau đớn. Cuốn sách không sai, nhưng cách chúng ta đọc và áp dụng nó đang có vấn đề.

Để hiểu đúng bản chất của sự liều lĩnh trong kinh doanh, cần phải nhìn sâu vào cái nôi đã tôi luyện nên những con người ấy. Đó là môi trường nơi áp lực sinh tồn không nằm trên giấy tờ tài chính mà hiển hiện bằng sự sống còn. Những năm tháng trong quân ngũ, cụ thể là các đơn vị tình báo và công nghệ đặc biệt như đơn vị 8200, đã rèn giũa nên một thế hệ nhà sáng lập tự tin đến mức ngạo mạn, lì đòn trước mọi nghịch cảnh và cực kỳ thực dụng trong cách giải quyết vấn đề. Họ không sợ thất bại đơn giản bởi vì họ đã quen đối mặt với những hậu quả lớn hơn rất nhiều so với việc mất tiền.

See also  Quốc Gia Khởi Nghiệp: Tư Duy Chiến Trường - Bí Quyết Hành Động Thắng Suy Nghĩ Cho Doanh Nghiệp Việt (0100)

Thế nhưng, khi dịch chuyển tư duy này sang thương mại, nếu chỉ nhìn thấy sự hào nhoáng của tinh thần bất chấp rủi ro mà quên đi nền tảng bên dưới, doanh nghiệp rất dễ rơi vào bẫy tự sát. Sự liều lĩnh của một người lính được đặt trong một hệ thống kỷ luật sắt đá, thông tin tình báo chính xác và quyền ra quyết định phi tập trung nhưng chịu trách nhiệm tuyệt đối. Đem tinh thần đó áp dụng vào một công ty non trẻ thiếu kiểm soát nội bộ, thiếu dữ liệu và thiếu năng lực quản trị rủi ro thì sự liều lĩnh sẽ biến thành sự phá hoại.

Nhìn lại bức tranh vận hành của các doanh nghiệp vừa và nhỏ, không khó để bắt gặp những nhà sáng lập hô hào tinh thần khởi nghiệp bất chấp, coi thường quy trình và xem nhẹ việc kiểm soát. Họ tuyển dụng những người trẻ nhiệt huyết, trao cho họ quyền tự do tối đa giống như cách các đơn vị công nghệ quân đội hoạt động, nhưng lại bỏ quên việc thiết lập các tầng bảo vệ cơ bản. Kết quả là khi sóng gió ập đến, không có một hệ thống nào đủ vững chãi để chống đỡ. Sự tự tin biến thành sự mù quáng, và độ lì đòn trở thành sự cố chấp đốt sạch nguồn vốn tích lũy nhiều năm.

Để thấy rõ giới hạn này, hãy xét một trường hợp thực tế từ quá trình tư vấn tái cấu trúc cho một công ty công nghệ giáo dục quy mô vừa. Doanh nghiệp này từng tăng trưởng nóng nhờ một nhà sáng lập có tầm nhìn xa, dám nghĩ lớn và cực kỳ quyết đoán, hoàn toàn mang dáng dấp của hình mẫu nhà sáng lập công nghệ trưởng thành từ môi trường áp lực cao. Tuy nhiên, khi quy mô nhân sự chạm mốc một trăm người, hệ thống bắt đầu rệu rã. Nhà sáng lập vẫn giữ nguyên phong cách quản trị theo trực giác, liên tục thay đổi chiến lược xoay trục theo ngày và coi nhẹ việc chuẩn hóa quy trình vận hành hay kiểm soát nội bộ. Các chỉ số đo lường hiệu suất công việc hay còn gọi là KPIs được đặt ra một cách cảm tính, thích thì thưởng lớn, phạt qua loa. Hậu quả là dòng tiền thâm hụt nghiêm trọng, chi phí vận hành phình to trong khi doanh thu chững lại vì sản phẩm không có sự ổn định cần thiết. Khi tiến hành can thiệp, việc đầu tiên không phải là cổ súy thêm tinh thần dám làm dám chịu, mà phải thiết lập lại hệ thống kiểm soát nội bộ, chuẩn hóa quy trình lưu trữ dữ liệu trên nền tảng điện toán đám mây và đưa việc quản trị hiệu suất về đúng bản chất của nó, thay vì để cảm xúc chi phối toàn bộ doanh nghiệp.

See also  Review sách Quốc Gia Khởi Nghiệp: Phản biện tốt tạo ra chiến lược tốt. (0063)

Một trường hợp khác diễn ra ở một đơn vị thương mại điện tử chuyên cung cấp giải pháp chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp này học theo tư duy đổi mới nhanh, thử sai liên tục của các quốc gia khởi nghiệp. Họ liên tục tung ra các dịch vụ mới mà không thèm đánh giá rủi ro pháp lý hay khả năng chịu tải của hệ thống vận hành hiện tại. Khi lượng đơn hàng tăng vọt vào mùa cao điểm, hệ thống sập, hàng hóa ùn ứ, khách hàng khiếu nại và các cơ quan chức năng bắt đầu kiểm tra do vi phạm quy định ngành. Lúc này, tinh thần không sợ thất bại không cứu nổi họ; thứ cứu họ là những điều khoản pháp lý chặt chẽ, quy trình dự phòng rủi ro và sự chuẩn bị bài bản từ gốc – những thứ thường bị coi là бюрократія (quan liêu) bởi những ai quá say sưa với câu chuyện thần kỳ của Israel.

Cuốn sách Quốc Gia Khởi Nghiệp vẫn là một tác