Skip to content
BÀI HỌC TÂY DU KÝ – TRƯ NGỘ NĂNG: NGƯỜI LƯỜI CŨNG CẦN KỶ LUẬT ĐỂ TỒN TẠI
Sự lười biếng không phải là rào cản của thành công, mà chính là bài kiểm tra khắc nghiệt nhất đối với trách nhiệm của mỗi cá nhân. Trong thế giới này, kẻ lười biếng muốn tồn tại và đạt tới đích đến cuối cùng thì buộc phải tự xây dựng cho mình một kỷ luật sắt đá hơn cả những người chăm chỉ, bởi chỉ có kỷ luật mới giúp họ giữ được phương hướng giữa những cám dỗ của bản năng.
Chào các vị, lão Trư tôi đây. Chắc hẳn trong mắt các vị, tôi chỉ là một kẻ ham ăn, lười làm, hễ thấy khó khăn là đòi chia hành lý quay về Cao Lão Trang, hễ thấy gái đẹp là mắt sáng rỡ, và hễ thấy đồ ăn là quên mất đại nghiệp thỉnh kinh. Các vị có thể cười, có thể chê, nhưng hãy dừng lại một chút để nghe lão Trư này tâm sự về cái triết lý mà tôi đã đúc rút được sau hàng vạn dặm đường dài, sau bao nhiêu lần đối mặt với yêu ma quỷ quái và sau những buổi chiều mệt nhoài gánh hành lý trên vai. Các vị thường ca ngợi sư huynh Ngộ Không của tôi về sự thần thông quảng đại, ca ngợi sư phụ về lòng từ bi kiên định, hay khen ngợi Sa đệ về tính cần cù nhẫn nại. Nhưng có bao giờ các vị tự hỏi, tại sao một kẻ như tôi, một kẻ hội tụ đủ mọi thói hư tật xấu của con người, lại có thể đi đến đích cuối cùng, lại có thể trở thành Chân Đàn Sứ Giả? Câu trả lời nằm ở một điều mà ít ai để ý: Người lười cũng cần kỷ luật để tồn tại.
Hãy nhìn vào thực tế mà xem, nếu tôi thực sự lười biếng đến mức không có kỷ luật, tôi đã biến mất khỏi đoàn tàu đi Tây Trúc từ những ngày đầu tiên rồi. Kỷ luật của một người lười không phải là việc dậy sớm để tập thể dục hay miệt mài đọc sách thâu đêm suốt sáng. Kỷ luật của tôi là kỷ luật của sự tồn tại. Tôi biết mình lười, tôi biết mình ham hưởng thụ, nên tôi buộc phải đặt ra cho mình những giới hạn đỏ. Các vị nghĩ rằng việc gánh hành lý là đơn giản sao? Hãy thử vác cái đống đồ đạc lỉnh kỉnh đó, trèo đèo lội suối, đi qua mùa hạ nóng cháy da và mùa đông lạnh thấu xương, các vị sẽ thấy cái kỷ luật nó nằm ở đâu. Tôi lười, nhưng tôi có trách nhiệm với cái vai của mình. Tôi biết rằng nếu tôi buông cái gánh đó xuống, sư phụ sẽ khổ, đại sư huynh sẽ nổi giận, và quan trọng nhất là cái ước mơ được hưởng thái bình, được ăn no mặc ấm sau khi thành chính quả sẽ tan thành mây khói. Đó chính là loại kỷ luật được thúc đẩy bởi thực tế.
Trong cuộc đời này, ai mà chẳng có lúc muốn lười? Nhưng cái ranh giới giữa một kẻ lười biếng thông minh và một kẻ lười biếng vô dụng chính là trách nhiệm. Tôi có thể phàn nàn, tôi có thể càu nhàu về việc phải đi bộ quá nhiều, nhưng đôi chân tôi vẫn bước. Tôi có thể ước mình đang nằm khểnh ở Cao Lão Trang, nhưng đôi tay tôi vẫn cầm chặt chiếc cào chín răng để bảo vệ sư phụ khi cần thiết. Các vị đừng nhầm lẫn sự lười biếng với sự buông bỏ. Tôi lười nhưng tôi không bỏ cuộc. Đó là một loại bản lĩnh. Một người chăm chỉ có kỷ luật là chuyện bình thường, nhưng một người lười mà giữ được kỷ luật để hoàn thành nhiệm vụ thì đó là một sự nỗ lực phi thường của nội tâm. Lão Trư tôi phải đấu tranh với chính mình từng phút từng giây. Mỗi bước chân là một cuộc chiến giữa cái bản ngã muốn nghỉ ngơi và cái trách nhiệm của một kẻ đã lỡ dấn thân vào con đường tu hành.
Nghĩ về kỷ luật, tôi lại nhớ đến những ngày ở Thiên Đình khi còn là Thiên Bồng Nguyên Soái. Lúc đó tôi có quyền uy, có vinh hoa, nhưng tôi thiếu đi cái kỷ luật của lòng tự trọng, dẫn đến việc trêu ghẹo Hằng Nga rồi bị đày xuống trần gian trong hình hài gớm ghiếc này. Cái giá của sự thiếu kỷ luật trong ham muốn là quá đắt. Chính vì vậy, khi bắt đầu cuộc hành trình thỉnh kinh, tôi đã tự hứa với lòng mình, dù có lười đến đâu, cũng không được phép để sự lười biếng đó lấn át cái gốc rễ của sự tồn tại. Người lười thường bị coi thường, nhưng nếu người lười biết cách tối ưu hóa công việc để có nhiều thời gian nghỉ ngơi hơn mà vẫn đảm bảo kết quả, thì đó là đỉnh cao của hiệu suất. Tôi không thích làm những việc thừa thãi. Tôi làm đúng, làm đủ để không bị sư huynh mắng, không bị sư phụ phạt niệm chú Kim Cô lên đầu đại sư huynh rồi đại sư huynh lại trút giận lên tôi. Đó chẳng phải là một loại kỷ luật khôn ngoan sao?
Các vị hãy thử nhìn vào thế giới hiện đại của các vị xem. Có bao nhiêu người tự nhận mình chăm chỉ nhưng lại làm việc không hiệu quả, loay hoay cả ngày mà chẳng đi đến đâu? Trong khi đó, có những người trông có vẻ nhàn hạ, có vẻ lười biếng, nhưng họ luôn hoàn thành mục tiêu đúng hạn. Đó là vì họ biết kỷ luật bản thân vào những thời điểm mấu chốt. Họ biết rằng nếu không làm xong việc này, họ sẽ không có được sự tự do để lười biếng sau đó. Đó chính là triết lý của Trư Ngộ Năng tôi. Ngộ Năng có nghĩa là ngộ ra khả năng của mình. Tôi ngộ ra rằng năng lực của tôi không nằm ở sự cần cù bù thông minh, mà nằm ở việc biết cách sinh tồn trong một môi trường khắc nghiệt nhất bằng cách giữ vững những quy tắc tối thiểu.
Khi chúng ta đi ngang qua những vùng đất khô cằn, thức ăn khan hiếm, cái lười của tôi lại trở thành một thứ bản năng sinh tồn. Tôi tiết kiệm năng lượng, tôi không chạy nhảy lăng xăng như đại sư huynh, tôi không trầm mặc suy tư như sư phụ, tôi giữ cho mình một trạng thái tâm lý ổn định nhất để có thể đi tiếp. Sự lười biếng có kỷ luật giúp tôi không bị kiệt sức. Các vị thấy đấy, trong suốt hành trình, tôi là người ít khi rơi vào trạng thái khủng hoảng tâm lý nhất. Tôi vui vẻ, tôi lạc quan, tôi chấp nhận thực tại. Đó là vì tôi có kỷ luật trong việc giữ gìn cảm xúc của chính mình. Tôi không để những khó khăn làm mình quá bi lụy, cũng không để những thành công làm mình quá kiêu ngạo. Tôi cứ là tôi, một lão Trư biết đủ, biết dừng và biết làm những gì cần thiết để bảo toàn mạng sống và hoàn thành sứ mệnh.
Trách nhiệm đối với một kẻ lười như tôi là một cái xiềng xích, nhưng cũng là một cái phao cứu sinh. Nếu không có trách nhiệm với đoàn thỉnh kinh, tôi đã lạc lối trong những ham muốn tầm thường từ lâu. Các vị có thể nói tôi hèn nhát khi luôn muốn rút lui, nhưng hãy nhìn xem, cuối cùng ai là người vẫn đứng đó dưới chân Phật Tổ? Là tôi. Sự lười biếng không giết chết một con người, chỉ có sự thiếu kỷ luật và thiếu trách nhiệm mới làm điều đó. Khi tôi gánh hành lý, đó không chỉ là gánh quần áo, kinh sách, mà là gánh cả cái danh dự của một vị thần từng lầm lỡ đang đi tìm đường chuộc lỗi. Mỗi khi vai tôi đau nhức, cái lười lại bảo: Quăng đi mà chạy. Nhưng cái kỷ luật lại nói: Ngươi chạy được bao xa? Chạy rồi ngươi có bình yên không? Và thế là tôi lại bước tiếp.
Chúng ta cần phải nhìn nhận lại về khái niệm kỷ luật. Kỷ luật không phải là làm khổ bản thân. Kỷ luật là tạo ra một trật tự để bản thân có thể phát triển bền vững nhất. Với một người lười, kỷ luật chính là cái khung để họ không bị chảy tràn ra ngoài xã hội như một vũng nước vô dụng. Tôi tự đặt ra cho mình những quy tắc: không được bỏ rơi sư phụ khi nguy cấp, không được lừa dối đồng đội trong những chuyện sinh tử, và phải luôn có mặt khi có tiếng gọi của trách nhiệm. Các vị thấy tôi hay đi ngủ khi được giao nhiệm vụ đi tìm thức ăn đúng không? Đó là cách tôi tái tạo sức lao động đấy. Nhưng tôi vẫn mang được đồ ăn về, dù có hơi muộn, dù có chút gian dối, nhưng kết quả cuối cùng là sư phụ không bị đói. Đó là sự linh hoạt của một người lười có kỷ luật. Tôi không làm theo cách của người khác, tôi làm theo cách của tôi, miễn là nó đạt được mục đích.
Trong xã hội ngày nay, các vị bị cuốn vào vòng xoáy của sự bận rộn. Các vị sợ bị gọi là lười biếng, nên các vị luôn cố tỏ ra bận rộn. Nhưng thực ra, nhiều người trong số các vị đang thiếu kỷ luật trầm trọng. Các vị bận rộn nhưng không có mục đích, bận rộn nhưng không có trách nhiệm với chính sức khỏe và tinh thần của mình. Nhìn lão Trư này đi, tôi dành nhiều thời gian để ngủ, để ăn, nhưng khi cần đối đầu với yêu quái, tôi vẫn có đủ sức mạnh để vung cào. Đó là sự chuẩn bị. Người lười có kỷ luật là người biết chuẩn bị for những khoảnh khắc quan trọng nhất. Tôi không lãng phí sức lực vào những việc vô bổ. Tôi giữ sức để gánh hành lý, để đi qua những con đường dài đằng đẵng. Đó là một chiến lược sống còn mà các vị nên học hỏi.
Đừng bao giờ coi thường một kẻ lười mà vẫn tồn tại được trong một môi trường khắc nghiệt. Để làm được điều đó, họ phải có một trí tuệ sắc sảo và một khả năng chịu đựng áp lực rất lớn. Tôi phải chịu đựng sự mắng nhiếc của Ngộ Không, sự trách móc của sư phụ, và sự cười nhạo của thế gian. Nếu tôi không có kỷ luật nội tâm, tôi đã sụp đổ từ lâu. Kỷ luật giúp tôi có một lớp vỏ bọc tinh thần cứng rắn. Tôi chấp nhận những khiếm khuyết của mình, tôi không giả vờ là một thánh nhân. Chính sự thành thật với bản thân về sự lười biếng lại là bước đầu tiên của kỷ luật. Khi bạn biết mình yếu ở đâu, bạn sẽ biết cách xây dựng rào chắn ở đó. Tôi yếu ở sự kiên trì, nên tôi cần sự thúc ép của đại sư huynh. Tôi yếu ở sự ham muốn, nên tôi cần những lời dạy của sư phụ. Kỷ luật của tôi đôi khi là việc chấp nhận để người khác kỷ luật mình.
Sự lười biếng và trách nhiệm luôn song hành như âm với dương. Không có trách nhiệm, sự lười biếng sẽ dẫn đến sự hủy diệt. Không có sự lười biếng (hay nói cách khác là nhu cầu nghỉ ngơi), trách nhiệm sẽ trở thành một gánh nặng nghiền nát con người. Lão Trư tôi đã tìm thấy điểm cân bằng đó. Tôi biết lúc nào cần lười và lúc nào không được phép lười. Khi đi qua rừng rậm rình rập hiểm nguy, cái lười của tôi biến mất, thay vào đó là sự cảnh giác. Bởi vì tôi biết nếu mình lười lúc này, cái mạng nhỏ này sẽ không còn để mà lười tiếp ở chặng đường sau. Đó là cái kỷ luật tối thượng của bản năng sinh tồn. Các vị gọi đó là sợ chết, tôi gọi đó là sự tôn trọng cuộc sống thông qua kỷ luật.
Hãy bàn về cái cào chín răng của tôi. Nó nặng lăm chứ bộ, nhưng tại sao tôi chưa bao giờ vứt nó đi? Đó là biểu tượng của trách nhiệm và kỷ luật. Nó là vũ khí để bảo vệ, nhưng cũng là công cụ để làm việc. Chiếc cào gắn liền với cái tên Trư Ngộ Năng, nhắc nhở tôi rằng dù hình hài có là lợn, dù tính cách có lười, thì năng lực vẫn phải được duy trì. Kỷ luật không nằm ở những điều cao siêu, nó nằm ở việc bạn cầm chắc công cụ của đời mình ngay cả khi bạn cảm thấy mệt mỏi nhất. Có những đêm nằm dưới ánh trăng, tôi nhìn chiếc cào và tự hỏi: Tại sao mình phải khổ thế này? Tại sao không trốn về Cao Lão Trang mà hưởng phúc? Nhưng rồi tôi nhận ra, cái phúc ở Cao Lão Trang là cái phúc vay mượn, còn cái quả vị ở Linh Sơn mới là cái phúc vĩnh cửu. Để đạt được cái vĩnh cửu, kẻ lười này buộc phải kỷ luật hóa những mong muốn nhất thời.
Người đời thường nhìn vào vẻ bề ngoài để đánh giá một con người. Họ thấy tôi ăn nhiều, họ bảo tôi tham. Họ thấy tôi ngủ nhiều, họ bảo tôi lười. Nhưng họ không thấy được những lúc tôi phải một mình gánh vác cả đống hành lý nặng nề khi các sư huynh, sư đệ bận chiến đấu. Họ không thấy được những lúc tôi phải nén cái bụng đói để bảo vệ sư phụ. Kỷ luật của tôi là kỷ luật thầm lặng. Tôi không cần ai công nhận sự chăm chỉ của mình, vì thực tế tôi chẳng chăm chỉ gì cho cam. Nhưng tôi cần sự công nhận về việc tôi đã không bỏ cuộc. Trong một cuộc đua dài, kẻ về đích không nhất thiết phải là kẻ chạy nhanh nhất, mà là kẻ bền bỉ nhất. Và sự bền bỉ của một người lười chỉ có thể đến từ kỷ luật.
Các vị có bao giờ tự hỏi, nếu không có một kẻ như tôi trong đoàn, hành trình thỉnh kinh sẽ tẻ nhạt đến mức nào không? Tôi là người mang lại sự cân bằng. Tôi là hiện thân của những ham muốn đời thường, nhưng đồng thời cũng là minh chứng cho việc một con người (hay yêu quái) đầy khuyết điểm vẫn có thể hướng thiện và thành công nhờ vào kỷ luật. Bài học về Trư Ngộ Năng không phải là bài học về việc sửa chữa hoàn toàn sự lười biếng, mà là bài học về việc chung sống với nó một cách có trách nhiệm. Bạn có thể lười, nhưng bạn không được phép vô dụng. Bạn có thể chậm chạp, nhưng bạn không được phép đứng yên. Đó là cái kỷ luật tối thiểu để tồn tại trong cái thế gian đầy biến động này.
Hãy nghĩ về những lúc các vị muốn từ bỏ công việc, muốn buông xuôi mọi thứ chỉ để được nằm nghỉ. Đó là lúc các vị giống lão Trư tôi nhất. Nhưng hãy học tôi ở cái cách tôi đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã, ở cái cách tôi vẫn bước tiếp dù lòng đầy rẫy những phàn nàn. Kỷ luật không phải là một trạng thái hoàn hảo, kỷ luật là một quá trình điều chỉnh liên tục. Tôi điều chỉnh cái lười của mình sao cho nó không làm hỏng đại sự. Tôi điều chỉnh cái tham của mình sao cho nó không đi quá giới hạn đạo đức. Sự lười biếng có kỷ luật chính là sự tiết kiệm chi phí cơ hội. Tôi không làm những việc không mang lại giá trị cho mục tiêu cuối cùng. Đó là một cách tiếp cận rất hiện đại đấy chứ?
Nhiều người nói tôi là kẻ thực dụng. Đúng, tôi thực dụng. Bởi vì kẻ thực dụng mới hiểu được giá trị của kỷ luật. Kẻ mơ mộng có thể làm việc vì lý tưởng, nhưng kẻ thực dụng như tôi làm việc vì kết quả. Tôi muốn thành Phật, tôi muốn thoát khỏi kiếp lợn, tôi muốn được ăn lộc của trời đất một cách đàng hoàng. Để có được những thứ đó, tôi phải tuân thủ kỷ luật của hành trình. Không có bữa ăn nào là miễn phí, và không có sự lười biếng nào không phải trả giá nếu nó thiếu đi kỷ luật. Tôi chấp nhận trả giá bằng sự mệt mỏi, bằng những lần bị Ngộ Không trêu chọc, miễn là tôi vẫn giữ được vị trí của mình trong đoàn thỉnh kinh. Đó là sự đánh đổi có tính toán.
Trong cái nhìn của tôi, kỷ luật là một loại tình yêu dành cho bản thân. Nghe có vẻ lạ đúng không? Nhưng nếu bạn lười biếng đến mức để cuộc đời mình rơi xuống vực thẳm, thì đó là bạn đang tự ngược đãi chính mình. Lão Trư tôi yêu bản thân mình lắm, tôi yêu cái bụng mỡ này, yêu cái sự thong dong này, nên tôi phải kỷ luật để bảo vệ chúng. Tôi kỷ luật để mình không bị yêu quái ăn thịt, không bị Phật tổ quở trách. Tôi kỷ luật để mình luôn có một con đường lùi và một con đường tiến rõ ràng. Người lười mà không có kỷ luật là kẻ tự sát. Người lười có kỷ luật là một nghệ nhân của cuộc sống.
Hãy nhìn vào cách tôi đối xử với Sa đệ. Tôi hay đùn đẩy công việc cho chú ấy, nhưng khi Sa đệ gặp nguy hiểm, tôi lại là người lo lắng không kém gì sư phụ. Đó là vì tôi hiểu trách nhiệm của mình trong tập thể. Kỷ luật của một cá nhân trong một nhóm là không được để sự lười biếng của mình trở thành gánh nặng không thể chịu nổi cho người khác. Tôi lười trong phạm vi cho phép, tôi lười nhưng vẫn đảm bảo sự vận hành chung. Điều này đòi hỏi một sự thấu hiểu sâu sắc về vị trí của mình. Nếu ai cũng chăm chỉ như Ngộ Không, đoàn thỉnh kinh sẽ luôn trong trạng thái căng thẳng. Nếu ai cũng lười như tôi mà không có kỷ luật, đoàn thỉnh kinh sẽ tan rã. Tôi là cái gờ giảm tốc, là người giữ cho mọi thứ không đi quá nhanh nhưng cũng không bao giờ dừng lại.
Người lười thường có những sáng kiến bất ngờ để hoàn thành công việc nhanh nhất. Đó chính là hệ quả của kỷ luật trong việc tối ưu hóa. Thay vì đi đường vòng, tôi luôn tìm con đường ngắn nhất. Thay vì đánh nhau lâu la, tôi tìm cách dứt điểm hoặc tìm sự trợ giúp. Kỷ luật ở đây là kỷ luật về mục tiêu. Tôi không quan tâm đến quá trình phải hào nhoáng, tôi chỉ quan tâm đến việc mục tiêu có đạt được hay không. Sự lười biếng buộc tôi phải thông minh hơn, phải quan sát kỹ hơn và phải biết tận dụng nguồn lực từ xung quanh (như gọi đại sư huynh cứu viện). Đó là một loại kỷ luật của trí tuệ mà những người chỉ biết làm việc chăm chỉ một cách máy móc thường thiếu sót.
Mỗi khi tôi nhìn thấy những người trẻ tuổi bây giờ, tôi thấy họ hoặc là quá lao lực, hoặc là quá buông thả. Họ thiếu cái sự cân bằng của một kẻ lười có kỷ luật. Họ lười biếng mà không có trách nhiệm, dẫn đến sự trống rỗng và thất bại. Hoặc họ chăm chỉ mà không có sự thư thái, dẫn đến sự kiệt sức và mất phương hướng. Hãy nhìn lão Trư này, tôi gánh hành lý đi vạn dặm nhưng tâm hồn tôi vẫn tự do. Tôi vẫn có thể hát hò, vẫn có thể ngắm hoa, vẫn có thể mơ về một bữa tiệc linh đình. Kỷ luật giúp tôi bảo vệ cái khoảng không gian tự do đó trong tâm hồn. Nếu không có kỷ luật để hoàn thành trách nhiệm, tâm trí bạn sẽ luôn bị ám ảnh bởi những việc chưa làm, và lúc đó, ngay cả khi bạn nằm nghỉ, bạn cũng không thực sự được nghỉ ngơi. Đó là cái khổ của kẻ lười không kỷ luật.
Kỷ luật còn là cách để chúng ta đối mặt với những cám dỗ. Trên đường đi, không biết bao nhiêu lần tôi đã bị vẻ đẹp của các nữ yêu quái làm cho xao lòng. Nếu nói tôi không muốn ở lại thì là nói dối. Nhưng cái kỷ luật của một kẻ đã thệ nguyện trước Quan Âm Bồ Tát đã giữ chân tôi lại. Có một tiếng nói bên trong bảo rằng: Trư Ngộ Năng, nếu ngươi dừng lại ở đây, ngươi sẽ mãi mãi chỉ là một kẻ tầm thường, một con yêu quái không hơn không kém. Sự lười biếng muốn tôi dừng lại, nhưng trách nhiệm với cái tên của mình buộc tôi phải đi tiếp. Đó là một cuộc chiến nội tâm dai dẳng. Kỷ luật chính là vị tướng chỉ huy cuộc chiến đó, giúp tôi vượt qua những phút giây yếu lòng để hướng tới cái đích xa hơn.
Lão Trư tôi cũng muốn nhắc nhở các vị rằng, kỷ luật không có nghĩa là bạn phải thay đổi hoàn toàn bản chất của mình. Tôi vẫn là tôi, vẫn ham ăn, vẫn lười. Nhưng tôi đã là một phiên bản có kỷ luật của chính mình. Đừng cố gắng trở thành một Ngộ Không thứ hai nếu bản chất của bạn là một Bát Giới. Hãy là một Bát Giới có trách nhiệm. Hãy chấp nhận sự lười biếng của mình như một phần của cuộc sống, nhưng hãy đặt nó dưới sự kiểm soát của lý trí. Khi bạn làm được điều đó, bạn sẽ thấy cuộc đời nhẹ nhàng hơn nhiều. Bạn không còn phải gồng mình để tỏ ra chăm chỉ, bạn chỉ cần thực hiện đúng những gì mình đã cam kết. Đó là bí mật của sự hạnh phúc mà tôi đã tìm thấy trên đường thỉnh kinh.
Cuộc hành trình thỉnh kinh không chỉ là đi lấy sách, mà là quá trình rèn luyện kỷ luật cho mỗi người. Với Ngộ Không, đó là kỷ luật của sự kiềm chế sự hung hăng. Với sư phụ, đó là kỷ luật của niềm tin. Với Sa đệ, đó là kỷ luật của sự kiên nhẫn. Và với tôi, đó là kỷ luật của sự lười biếng có trách nhiệm. Mỗi chúng ta đều có một “con quỷ” bên trong cần phải được thuần hóa. Con quỷ của tôi là sự lười biếng. Tôi không giết chết nó, tôi thuần hóa nó, bắt nó phải phục vụ cho mục đích thỉnh kinh. Tôi biến cái sự lười đó thành động lực để tìm ra những cách thức làm việc hiệu quả nhất, ít tốn sức nhất nhưng vẫn đạt được kết quả tốt nhất.
Các vị hãy tự hỏi mình, mỗi ngày trôi qua, các vị đã thực hiện được bao nhiêu phần trách nhiệm của mình? Các vị có để sự lười biếng kéo mình xuống bùn lầy, hay các vị đã biết dùng kỷ luật để biến sự lười biếng đó thành một công cụ để tận hưởng cuộc sống một cách thông minh? Đừng sợ bị gọi là lười. Hãy chỉ sợ mình là kẻ lười vô trách nhiệm. Một người lười biết giữ kỷ luật là một người có sức mạnh tiềm ẩn đáng kinh sợ. Bởi vì khi họ quyết định hành động, họ sẽ làm với tất cả sự tập trung để có thể sớm quay lại với sự nghỉ ngơi yêu thích của mình. Đó chính là sự bùng nổ của năng lượng.
Nghĩ lại quãng đường mười mấy năm, tôi thấy tự hào về cái bụng mỡ này. Nó không chỉ chứa đồ ăn, nó chứa đựng cả một hành trình của sự trưởng thành. Nó là minh chứng cho việc một kẻ lười biếng vẫn có thể trở thành một phần không thể thiếu của một kỳ tích vĩ đại. Nếu không có kỷ luật, tôi đã chỉ là một con lợn ở Cao Lão Trang, suốt ngày quanh quẩn trong chuồng và chờ ngày bị mổ thịt. Nhưng nhờ có kỷ luật và trách nhiệm, tôi đã trở thành một vị Phật, được người đời thờ phụng. Sự khác biệt giữa một con lợn và một vị Phật đôi khi chỉ nằm ở hai chữ: Kỷ luật.
Kỷ luật của tôi còn thể hiện ở việc biết lắng nghe. Tôi biết mình không thông minh bằng đại sư huynh, không uyên bác bằng sư phụ, nên tôi chọn cách lắng nghe và làm theo (dù có đôi khi phàn nàn). Đó là sự kỷ luật trong việc từ bỏ cái tôi. Một người lười mà còn bảo thủ thì coi như xong đời. Tôi lười nhưng tôi biết tiếp thu, tôi biết điều chỉnh hành vi của mình theo sự hướng dẫn của những người giỏi hơn. Đó là một cách khôn ngoan để tồn tại. Kỷ luật không nhất thiết phải là tự mình nghĩ ra quy tắc, mà là tuân thủ những quy tắc đúng đắn mà môi trường đặt ra.
Lão Trư tôi thường hay nói vui với Sa đệ rằng: Cứ làm cho xong đi rồi còn ngủ. Đó không phải là lời nói đùa, đó là một chân lý làm việc. Hãy làm việc với một tinh thần dứt khoát để đạt được sự nghỉ ngơi trọn vẹn. Những người lười không kỷ luật thường làm việc dây dưa, nửa vời, dẫn đến việc lúc làm thì muốn chơi, mà lúc chơi thì lại lo lắng về công việc. Đó là sự hành xác. Tôi thì khác, khi tôi gánh hành lý, tôi chỉ gánh hành lý. Khi tôi ngủ, tôi ngủ thật say. Sự phân định rõ ràng đó chỉ có được khi bạn có kỷ luật bản thân.
Trách nhiệm cũng giống như cái vòng Kim Cô trên đầu sư huynh tôi vậy. Nó khiến chúng ta đau đớn khi làm sai, nhưng nó cũng giữ chúng ta đi đúng con đường chính đạo. Với tôi, trách nhiệm với sư phụ, với đại sư huynh và Sa đệ chính là cái vòng Kim Cô vô hình. Mỗi khi tôi muốn bỏ trốn, trách nhiệm lại siết chặt lấy tim tôi, nhắc nhở tôi về những tình nghĩa đã có, về những khó khăn đã cùng nhau vượt qua. Kỷ luật từ lòng biết ơn là loại kỷ luật bền vững nhất. Tôi lười, nhưng tôi không phải kẻ vô ơn. Và chính lòng biết ơn đã giúp tôi duy trì kỷ luật của mình suốt hàng nghìn dặm đường.
Hãy nhìn vào cách tôi đối diện với những thất bại. Khi bị yêu quái bắt vào động, trong khi sư phụ khóc lóc, tôi thường tìm cách an ủi hoặc đơn giản là… tìm chỗ nằm ngủ để chờ sư huynh đến cứu. Nhiều người bảo tôi vô tâm, nhưng thực ra đó là kỷ luật của sự bình thản. Tôi biết điều gì nằm trong tầm kiểm soát của mình và điều gì không. Nếu tôi không thể thoát ra, việc lo lắng chỉ làm tiêu hao năng lượng một cách vô ích. Kỷ luật trong việc kiểm soát sự lo sợ giúp tôi giữ được sự tỉnh táo để có thể phối hợp với sư huynh khi thời cơ đến. Người lười có kỷ luật là người biết tiết kiệm cả sự lo âu.
Trong những lúc gian nan nhất, chính cái tính cách bị coi là lười biếng của tôi lại giúp không khí đoàn thỉnh kinh bớt căng thẳng. Tôi pha trò, tôi phàn nàn những điều vụn vặt để kéo mọi người về với thực tại đời thường, để họ không bị quá áp lực bởi cái mục tiêu vĩ đại kia. Kỷ luật của tôi là kỷ luật của một người giữ lửa cho tâm hồn. Tôi không để ngọn lửa đó cháy quá to để rồi lụi tàn nhanh chóng, tôi giữ nó cháy đều, cháy bền bằng sự lười biếng có tính toán của mình. Các vị có hiểu được cái thâm ý đó của lão Trư không?
Khi đạt đến Linh Sơn, khi được phong làm Chân Đàn Sứ Giả, tôi nhận ra rằng sự lười biếng của mình đã được thanh lọc. Nó không còn là sự trốn tránh trách nhiệm, mà là một trạng thái tự tại. Tôi đã chứng minh cho cả tam giới thấy rằng, ngay cả một kẻ thấp kém nhất, đầy rãy thói hư tật xấu nhất, nếu biết giữ cho mình một sợi dây kỷ luật và trách nhiệm, thì vẫn có thể chạm tới đỉnh cao của sự giác ngộ. Sự giác ngộ của tôi không phải là biến thành một người khác, mà là hiểu rõ mình là ai và biết cách điều khiển bản thân mình theo con đường đúng dẫn.
Kỷ luật là cái giá để mua sự tự do. Bạn muốn tự do để lười biếng, bạn phải có kỷ luật để hoàn thành công việc. Bạn muốn tự do để hưởng thụ, bạn phải có kỷ luật để tạo ra giá trị. Lão Trư tôi đã dành cả đời để cân bằng hai thứ đó. Và tôi có thể tự tin nói rằng, tôi là một kẻ lười biếng thành công nhất lịch sử. Thành công không phải là vì tôi đã hết lười, mà là vì tôi đã lười một cách có kỷ luật và có trách nhiệm. Đó là bài học xương máu mà tôi muốn gửi gắm đến các vị, những người đang sống trong một thế giới đầy rẫy những áp lực và cám dỗ.
Đừng bao giờ để sự lười biếng trở thành lý do cho sự thất bại của bạn. Hãy biến nó thành động lực để bạn làm việc thông minh hơn, hiệu quả hơn. Hãy xây dựng cho mình những quy tắc riêng, những giới hạn không bao giờ được bước qua. Hãy có trách nhiệm với những người xung quanh và với chính tương lai của mình. Khi đó, sự lười biếng sẽ không còn là kẻ thù, mà sẽ trở thành một người bạn đồng hành, nhắc nhở bạn biết nghỉ ngơi đúng lúc và biết nỗ lực đúng chỗ. Đó chính là ý nghĩa thực sự của cái tên Ngộ Năng – ngộ ra năng lực của sự điều độ.
Hãy nhìn chiếc cào chín răng của tôi một lần nữa. Nó có chín răng, tượng trưng cho việc phải loại bỏ chín thứ tạp niệm trong lòng. Nhưng với tôi, nó còn tượng trưng cho chín quy tắc kỷ luật mà tôi tự đặt ra cho mình để không bị rơi lại phía sau. Mỗi răng cào là một lời nhắc nhở: một răng cho trách nhiệm, một răng cho lòng biết ơn, một răng cho sự tỉnh táo, một răng cho sự kiên trì… và có cả một răng dành riêng cho việc ghi nhớ rằng mình cần phải được nghỉ ngơi. Kỷ luật không phải là sự cứng nhắc, nó là sự linh hoạt có định hướng.
Mỗi ngày, hãy dành ra một chút thời gian để tự kiểm điểm bản thân như lão Trư tôi hay làm mỗi tối trước khi ngủ. Hôm nay mình đã làm được gì? Mình có để cái lười làm ảnh hưởng đến ai không? Mình đã hoàn thành trách nhiệm của mình chưa? Nếu câu trả lời là có, hãy yên tâm mà ngủ một giấc thật ngon. Nếu câu trả lời là chưa, hãy hứa với lòng mình sẽ bù đắp vào ngày mai với một sự nỗ lực gấp đôi. Đó chính là cách một kẻ lười duy trì kỷ luật. Đừng quá khắt khe với bản thân đến mức làm mình ngạt thở, nhưng cũng đừng quá nuông chiều bản thân đến mức làm mình hư hỏng.
Con đường đi Tây Trúc của mỗi người chúng ta mỗi khác. Có người đi bằng sự nhiệt huyết, có người đi bằng sự nhẫn nại, và có người như tôi, đi bằng sự lười biếng có kỷ luật. Không có con đường nào là sai, chỉ có việc bạn có đi đến đích hay không mà thôi. Và để đi đến đích, kỷ luật chính là đôi giày bền bỉ nhất mà bạn có thể mang. Đừng đi chân đất giữa những gai góc của cuộc đời, cũng đừng mượn đôi giày của người khác. Hãy tự đóng cho mình một đôi giày kỷ luật vừa vặn với bàn chân “lười” của chính mình.
Tôi là Trư Bát Giới, và tôi tự hào về hành trình của mình. Tôi không phải là một anh hùng hoàn hảo, tôi là một minh chứng cho sự nỗ lực của một kẻ bình thường. Nếu lão Trư này làm được, thì các vị cũng làm được. Hãy cứ lười một cách thông minh, lười một cách có trách nhiệm và luôn giữ cho mình một ngọn lửa kỷ luật nhỏ trong tim. Ngọn lửa đó sẽ soi sáng cho các vị đi qua những đêm tối của sự chán nản và dẫn các vị đến với những “Linh Sơn” của riêng mình.
Sự lười biếng không đáng sợ, đáng sợ là sự buông xuôi. Trách nhiệm không nặng nề, nặng nề là khi ta không có mục đích. Kỷ luật không gò bó, gò bó là khi ta không có trật tự. Hãy ngẫm về những điều này, và có lẽ các vị sẽ thấy hình bóng của Trư Ngộ Năng trong chính mình, không phải ở những thói xấu, mà ở cái khả năng sinh tồn và vươn lên từ chính những khiếm khuyết đó. Kỷ luật là chiếc chìa khóa duy nhất để một người lười có thể mở cánh cửa của sự tôn trọng và thành công.
Cuối cùng, hãy nhớ rằng, dù bạn có là ai, dù bạn có đang ở vị trí nào, thì việc giữ vững kỷ luật bản thân và trách nhiệm với cộng đồng luôn là nền tảng để bạn tồn tại. Đừng để sự lười biếng biến bạn thành một con yêu quái cô độc giữa nhân gian. Hãy dùng kỷ luật để kết nối mình với thế giới, để đóng góp giá trị của mình theo cách riêng của mình. Lão Trư tôi đã làm được, và bây giờ tôi đang ngồi đây, thưởng thức những phẩm vật của nhân gian với một tâm thế thong dong nhất, vì tôi biết mình xứng đáng với điều đó sau những năm tháng giữ mình trong kỷ luật.
Kỷ luật của một người lười chính là biết nói “không” với những cái lười không cần thiết để có thể nói “có” với những cái lười xứng đáng. Đó là một nghệ thuật sống mà không phải ai cũng thấu hiểu. Tôi hy vọng rằng qua những lời tâm sự này, các vị sẽ có một cái nhìn khác về tôi, và quan trọng hơn, một cái nhìn khác về chính sự lười biếng của các vị. Hãy biến nó thành một thế mạnh, thay vì một điểm yếu, bằng cách đặt nó vào cái khuôn của kỷ luật và trách nhiệm. Chúc các vị tìm thấy sự tự tại trong kỷ luật, như cách lão Trư đã tìm thấy chính quả trên bước đường thỉnh kinh gian nan.
Đường đi còn dài, cái cào vẫn trên tay, và hành lý vẫn trên vai. Lão Trư tôi lại tiếp tục bước đây, nhưng với một tâm thế của một người đã “ngộ” ra cái “năng” của chính mình. Sự lười biếng vẫn còn đó, nhưng nó không còn là rào cản, mà là nhịp điệu của cuộc sống tôi. Kỷ luật đã trở thành hơi thở, giúp tôi điềm tĩnh đi qua mọi bão giông. Chào các vị, hẹn gặp lại ở những trạm dừng chân của cuộc đời, nơi chúng ta có thể cùng nhau ngồi lại, ăn một bữa thật ngon và cười vang về những lần chúng ta đã chiến thắng chính mình nhờ vào kỷ luật.
Kỷ luật không phải là để trở thành một ai đó khác, kỷ luật là để trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình, dù phiên bản đó có thích ngủ nướng và ăn ngon đến mức nào đi chăng nữa. Hãy là một Trư Ngộ Năng của thời đại mới: lười biếng một cách tinh tế, trách nhiệm một cách triệt để và kỷ luật một cách tự nhiên. Đó chính là chìa khóa để tồn tại và tỏa sáng.
Kết thúc bài tâm sự dài dòng này, tôi chỉ muốn nhắc lại một lần nữa: Đừng bao giờ coi nhẹ kỷ luật của một kẻ lười. Đó là thứ kỷ luật thép được bọc trong nhung lụa, là sức mạnh âm thầm giúp chúng ta đi xa hơn bất cứ sự chăm chỉ mù quáng nào. Hãy sống sao cho xứng đáng với cái tên của mình, dù tên bạn là gì, hãy “ngộ” ra cái “năng” của mình và dùng kỷ luật để bảo vệ nó. Lão Trư đi ngủ đây, nhưng các vị hãy nhớ, trước khi ngủ, hãy chắc chắn rằng các vị đã hoàn thành trách nhiệm của mình đối với ngày hôm nay!
Cuộc hành trình vạn dặm bắt đầu bằng một bước chân, và với một người lười, bước chân đó chỉ có thể thực hiện được khi có kỷ luật dẫn đường. Kỷ luật giúp chúng ta vượt qua sức ì của bản thân, vượt qua những lời dèm pha của thế giới và vượt qua cả những giới hạn mà chúng ta tự đặt ra cho mình. Trách nhiệm là động cơ, kỷ luật là tay lái, và sự lười biếng (nghỉ ngơi) chính là nhiên liệu để chúng ta đi tiếp. Hãy vận hành con tàu đời mình một cách khôn ngoan nhất.
Người lười cũng cần kỷ luật để tồn tại, không chỉ là để sống sót qua ngày, mà là để sống một cuộc đời có ý nghĩa, để không bị dòng đời xô đẩy và để có thể ngẩng cao đầu mà nói rằng: Tôi đã sống một cuộc đời trọn vẹn theo cách của tôi. Đó là lời nhắn nhủ cuối cùng của Trư Bát Giới tôi dành cho các vị. Hãy trân trọng sự lười biếng của mình bằng cách trao cho nó một kỷ luật sắt đá. Tạm biệt và chúc các vị sớm tìm thấy sự cân bằng cho riêng mình trên hành trình thỉnh “kinh” của cuộc đời.
#TayDuKy #TruNgoNang #KyLuatBanThan #BaiHocCuocSong #PhatGiao #NghiLuc
