Skip to content
BÀI HỌC TÂY DU KÝ – TRƯ NGỘ NĂNG: ĐÔI KHI, MỘT CÂU BÔNG ĐÙA CŨNG CỨU VÃN BẦU KHÔNG KHÍ CĂNG THẲNG
Về tình đồng đội, sự gắn kết không chỉ đến từ những lời thề non hẹn biển hay những lúc vào sinh ra tử, mà đôi khi nó nằm ở chính sự bao dung và khả năng làm dịu đi những cái đầu đang nóng nảy. Đôi khi, một câu bông đùa cũng cứu vãn bầu không khí căng thẳng, biến một hành trình gian nan thành một kỷ niệm có thể mỉm cười khi nhớ lại.
Chào các vị đạo hữu, các vị bằng hữu đang lướt qua cái cõi mạng đầy rẫy thị phi nhưng cũng không kém phần thú vị này. Hôm nay, lão Trư ta, cái gã mà các vị vẫn thường gọi là Trư Bát Giới, kẻ ham ăn lười làm, kẻ chuyên gia kéo chân đồng đội, xin phép được ngồi xuống đây, gác cái cào sắt sang một bên để tâm sự với các vị một vài lời gan ruột. Người đời nhìn vào chuyến đi Tây Trúc của bốn thầy trò ta, thường chỉ ca ngợi cái sự kiên trì của Sư phụ, cái bản lĩnh phi thường của Hầu ca, hay cái tính nhẫn nhục chịu khó của Sa sư đệ. Còn lão Trư ta? Thường thì chỉ là nhân vật gây cười, là cái bóng mờ nhạt đứng sau những trận chiến oanh liệt. Nhưng các vị ơi, các vị có bao giờ tự hỏi, nếu một đoàn đội bốn người đi vạn dặm đường mà ai cũng nghiêm túc, ai cũng đạo mạo, ai cũng hừng hực sát khí hoặc lúc nào cũng đăm chiêu lo âu, thì liệu chúng ta có thể đi đến đích mà không phát điên lên vì nhau không?
Cái tên Ngộ Năng mà Sư phụ đặt cho ta, thực chất mang một ý nghĩa sâu xa lắm. Năng không chỉ là bản năng, không chỉ là năng lực chiến đấu, mà còn là cái năng lực thấu hiểu những hỉ nộ ái ố của cõi người. Ta vốn là Thiên Bồng Nguyên Soái, thống lĩnh mười vạn thủy binh, oai phong lẫm liệt, đâu phải sinh ra đã là một gã bụng phệ, mặt lợn. Nhưng khi đã khoác lên mình hình hài này, ta chợt nhận ra một chân lý: Trong một tập thể, không phải lúc nào chúng ta cũng cần một người hùng cầm thiết bảng vung tay quét sạch vạn quân địch, mà đôi khi chúng ta cần một kẻ biết nói một câu đùa nhạt nhẽo để tất cả cùng hạ hỏa. Các vị cứ nhìn Hầu ca mà xem. Huynh ấy giỏi thật, giỏi đến mức đôi khi cái sự giỏi ấy biến thành cái tôi quá lớn. Huynh ấy nhìn đâu cũng thấy yêu quái, nhìn đâu cũng thấy hiểm nguy. Sư phụ thì lại quá thánh thiện, lòng từ bi đôi khi đặt không đúng chỗ, dẫn đến những hiểu lầm tai hại. Còn Sa sư đệ thì quá lầm lì, chỉ biết gánh hành lý mà chẳng bao giờ mở miệng nói một câu phân bua. Giữa một ông thầy bảo thủ và một gã học trò ngang bướng, nếu không có cái miệng dẻo kẹo của lão Trư ta, nếu không có những câu nói đùa tếu táo của ta, thì e rằng cái gậy Như Ý của Hầu ca đã nện xuống đầu Sư phụ từ lâu rồi, hoặc giả Sư phụ đã đuổi Hầu ca về Hoa Quả Sơn hàng nghìn lần chứ chẳng phải một hai lần.
Tình đồng đội là gì? Là khi người ta có thể chịu đựng được nhau ngay cả trong những lúc tồi tệ nhất. Các vị có biết cái cảm giác khi đi trong rừng sâu, bụng đói meo, chân mỏi nhừ, mà phía trước vẫn là mây mù che lối không? Lúc đó, cái tôi của mỗi người sẽ trỗi dậy mạnh mẽ nhất. Hầu ca sẽ bắt đầu càm ràm về sự chậm chạp của Sư phụ, Sư phụ sẽ bắt đầu tụng niệm về sự nhẫn nại, và Sa sư đệ sẽ thở dài ngao ngán. Một bầu không khí đặc quánh sự mệt mỏi và bực dọc. Chính lúc ấy, lão Trư ta sẽ chen vào một câu: Sư phụ ơi, hay là ta chia hành lý ở đây đi, con về Cao Lão Trang với vợ con, Hầu ca về núi làm vua, Sa sư đệ về lại Lưu Sa Hà, chứ đi thế này thì béo bổ gì cái thân tôi. Các vị nghe thấy câu đó chắc sẽ chửi ta là kẻ đào ngũ, là kẻ yếu chí. Nhưng các vị có thấy không, ngay khi ta thốt ra câu đó, Hầu ca sẽ mắng ta một trận, Sư phụ sẽ lắc đầu cười trừ, và đột nhiên, cái không khí căng thẳng biến mất. Mọi người lại có cái để mà tranh luận, để mà mắng mỏ, nhưng quan trọng là họ không còn dồn nén sự bực bội vào nhau nữa. Ta tự nguyện làm cái bia đỡ đạn cho những cơn giận của họ. Ta chấp nhận đóng vai kẻ ngốc, kẻ lười để họ cảm thấy mình vẫn còn tỉnh táo và trách nhiệm. Đó chính là cái năng lực cứu vãn của một câu bông đùa.
Trong cuộc sống của các vị cũng vậy thôi. Trong một công ty, trong một gia đình, hay trong một nhóm bạn, luôn có những lúc xung đột lên đến đỉnh điểm. Ai cũng cho là mình đúng, ai cũng muốn bảo vệ quan điểm của mình đến cùng. Những lúc như thế, nếu ai cũng gồng mình lên để tranh luận đúng sai, thì cái kết cục cuối cùng chỉ là sự đổ vỡ. Một người lãnh đạo giỏi không chỉ là người biết ra lệnh, mà là người biết khi nào nên kể một câu chuyện cười để giải tỏa áp lực cho nhân viên. Một người chồng tốt không chỉ là người kiếm được nhiều tiền, mà là người biết tự trào, biết trêu chọc vợ mình một chút khi cô ấy đang nổi trận lôi đình vì những chuyện không đâu. Cái tiếng cười ấy, nó giống như một dòng suối mát chảy qua một bãi chiến trường đầy khói lửa, làm dịu đi những vết thương lòng và hàn gắn những rạn nứt.
Người ta thường bảo lão Trư ta là kẻ tục tĩu. Phải, ta tục. Ta thích ăn, thích ngủ, thích ngắm nhìn những gì đẹp đẽ trên đời. Nhưng cái tục ấy nó chân thật. Giữa một thế giới mà ai cũng cố tỏ ra thanh cao, ai cũng cố đeo lên mình những chiếc mặt nạ đạo đức sáng ngời, thì cái sự thật thà của ta lại là một liều thuốc giải độc. Ta không ngại nói rằng ta đói, ta không ngại thừa nhận rằng ta sợ chết. Và chính cái sự yếu đuối ấy lại khiến đồng đội của ta cảm thấy họ cần phải mạnh mẽ hơn để bảo vệ ta. Tình đồng đội không chỉ được xây dựng trên sự ngưỡng mộ lẫn nhau, mà còn được xây dựng trên sự cần thiết lẫn nhau. Hầu ca cần sự vô tư của ta để cân bằng lại cái sự cứng nhắc của huynh ấy. Sư phụ cần cái sự thực tế của ta để không bị bay bổng quá xa rời cõi trần.
Các vị có bao giờ để ý rằng, sau mỗi lần ta bị Hầu ca véo tai, hay sau mỗi lần ta bị yêu quái bắt đi vì tội hám gái, khi được cứu về, ta vẫn cười hì hì không? Ta không để bụng, ta không thù hằn. Ta biết vị trí của mình ở đâu. Ta biết rằng trong một đội hình, phải có người làm nền cho kẻ khác tỏa sáng. Một câu bông đùa của ta không chỉ để giải trí, mà nó còn là một thông điệp: Này các anh em, dù chuyện gì xảy ra, chúng ta vẫn là một gia đình, và đừng biến hành trình tìm đạo thành một gánh nặng quá mức chịu đựng. Đạo ở đâu? Đạo không chỉ ở Tây Thiên xa xôi, đạo nằm ngay trong cách chúng ta đối xử với nhau hàng ngày, trong cách chúng ta bao dung cho những khiếm khuyết của nhau.
Có những đoạn đường, Sư phụ giận Hầu ca đến mức đuổi đi. Những lúc ấy, Sa sư đệ chỉ biết khóc lóc, còn lão Trư ta, dù miệng thì nói lời gièm pha nhưng thực chất lại là người hiểu rõ nhất giá trị của sự kết nối. Ta biết rằng nếu thiếu Hầu ca, chúng ta chẳng thể đi đâu được, nhưng nếu Hầu ca không học được cách nhún nhường, huynh ấy cũng chẳng thể thành Phật. Những câu nói khích tướng của ta, những lúc ta giả vờ đòi chia hành lý, thực chất là để nhắc nhở mọi người về cái mục tiêu chung ban đầu. Ta đóng vai ác, vai xấu để mọi người nhận ra cái thiện, cái tốt trong chính họ. Đó chính là sự hy sinh thầm lặng của cái tên Ngộ Năng.
Hãy thử tưởng tượng, nếu trên đường đi, bốn thầy trò chỉ nói chuyện về kinh kệ, về triết lý nhân sinh khô khan, thì chắc là đến nửa đường, chúng ta đã biến thành những khúc gỗ mục rồi. Chính những lúc ta trêu chọc Sa sư đệ về cái tính lầm lì, hay trêu Hầu ca về cái mặt khỉ đỏ hỏn, đã tạo ra những khoảnh khắc đời thường nhất. Tình đồng đội bền vững nhất là khi người ta có thể cười vào mặt nhau mà không ai thấy tự ái. Khi bạn có thể thoải mái đùa giỡn với một người, nghĩa là bạn đã thực sự tin tưởng và coi người đó là người nhà. Lão Trư ta tự hào vì đã mang lại cái chất gia đình ấy cho đoàn thỉnh kinh.
Nhìn vào xã hội hiện đại của các vị, ta thấy ai cũng vội vã, ai cũng nghiêm trọng hóa mọi vấn đề. Các vị đi làm với áp lực doanh số, về nhà với áp lực trách nhiệm, rồi lên mạng xã hội lại áp lực vì sự thành công của người khác. Các vị quên mất cách cười, hoặc chỉ cười những nụ cười xã giao gượng gạo. Các vị thiếu một Trư Bát Giới trong cuộc đời mình, hoặc chính các vị đang cố bóp nghẹt cái gã Bát Giới đang ẩn nấp trong tâm hồn mình. Hãy học cách thả lỏng một chút. Một câu bông đùa đúng lúc có thể cứu vãn một cuộc hôn nhân đang bên bờ vực thẳm. Một nụ cười tự trào có thể hóa giải một cuộc xung đột nảy lửa ở văn phòng. Đừng sợ mình trở nên lố bịch. Kẻ mạnh thực sự là kẻ dám tỏ ra yếu đuối và hài hước khi cần thiết.
Nhiều người nói ta là kẻ dại khờ, nhưng ta tự thấy mình là kẻ tỉnh táo nhất. Ta tỉnh táo để thấy rằng cuộc đời này là một giấc mộng dài, và nếu đã là mộng, tại sao không mộng một cách vui vẻ nhất có thể? Chuyến hành trình đi thỉnh kinh đối với ta không chỉ là để lấy vài quyển sách cũ, mà là để tìm thấy chính mình giữa những cám dỗ và gian nan. Và ta đã tìm thấy mình trong những tiếng cười, trong những câu bông đùa vụng về nhưng đầy tình nghĩa. Ta không cần là người giỏi nhất, ta chỉ cần là người khiến cho những người giỏi nhất cảm thấy thoải mái khi ở bên cạnh. Đó là triết lý sống của lão Trư ta.
Các vị hãy thử một ngày không phán xét, không gay gắt với đồng nghiệp, không soi mói lỗi lầm của người thân. Thay vào đó, hãy tìm một điểm gì đó hài hước trong chính cái hoàn cảnh trớ trêu mà các vị đang gặp phải. Các vị sẽ thấy thế giới này nhẹ nhàng hơn biết bao nhiêu. Khi Hầu ca bị niệm Khẩn Cô Nhi chú, huynh ấy đau đớn vô cùng. Ta không thể đau thay huynh ấy, nhưng ta có thể mang đến cho huynh ấy một bát nước mát, kèm theo một câu đùa rằng: Hầu ca ơi, tại huynh cứ hay cãi lời Sư phụ, chứ nhìn em đây này, cứ ngoan ngoãn có phải là được ăn no ngủ kỹ không. Huynh ấy có thể sẽ mắng ta là đồ con lợn, nhưng trong lòng huynh ấy chắc chắn sẽ dịu đi phần nào cái nỗi uất ức. Cái sự “vô tích sự” của ta đôi khi lại là cái nệm êm ái cho những cái đầu quá cứng cỏi phải va chạm.
Tình đồng đội không phải là một đường thẳng tắp, nó là một đường dích dắc với đủ mọi cung bậc cảm xúc. Có những lúc chúng ta phải cùng nhau chiến đấu, nhưng cũng có những lúc chúng ta cần phải cùng nhau nghỉ ngơi, cùng nhau cười đùa bên đống lửa trại. Nếu không có những giây phút ấy, chúng ta sẽ chỉ là những cỗ máy thỉnh kinh không hồn. Lão Trư ta chính là cái linh hồn nhạy cảm, trần tục nhưng cũng đầy bao dung của đoàn đội ấy. Ta nhắc nhở mọi người rằng, dù chúng ta đang đi tìm Phật, thì chúng ta vẫn là những con người với đầy đủ những nhu cầu căn bản nhất. Đừng chối bỏ bản năng, hãy dùng bản năng ấy để kết nối, để sẻ chia.
Trong suốt mấy nghìn năm qua, người ta viết bao nhiêu sách vở để phân tích về Tây Du Ký, về những biểu tượng tôn giáo, về những cuộc đấu tranh tâm linh. Nhưng mấy ai hiểu được cái giá trị của một câu nói đùa của Trư Bát Giới? Các vị tôn thờ sự hoàn hảo, nhưng thực chất sự hoàn hảo lại rất cô độc. Chính những khiếm khuyết, chính những sự vụng về và những câu đùa “nhạt” của lão Trư lại tạo nên sự gắn kết bền chặt nhất. Bởi vì trong cái sự không hoàn hảo ấy, chúng ta tìm thấy sự đồng cảm. Chúng ta nhận ra rằng chúng ta đều là những kẻ lữ hành trên con đường đời đầy rẫy chông gai, và nếu không có nhau, không có tiếng cười của nhau, chúng ta sẽ chẳng bao giờ đến được đích.
Vậy nên, lời khuyên của lão Trư dành cho các vị là: Hãy trân trọng kẻ hay nói đùa trong nhóm của bạn. Đừng vội vàng đánh giá họ là thiếu nghiêm túc hay hời hợt. Có thể họ chính là người đang gánh vác phần nặng nhất của áp lực tâm lý cho cả nhóm đấy. Họ dùng nụ cười của mình để che lấp đi nỗi sợ hãi, dùng sự hài hước để xua tan đi sự mệt mỏi. Họ là những chiến binh thầm lặng trên mặt trận tinh thần. Và nếu bản thân bạn là người có khả năng gây cười, hãy tự hào về điều đó. Bạn đang sở hữu một loại năng lực mà không phải ai cũng có được – năng lực chữa lành bằng sự hài hước.
Cuộc hành trình vạn dặm nào cũng bắt đầu bằng một bước chân, nhưng để đi hết vạn dặm ấy, bạn cần nhiều hơn là một đôi chân khỏe. Bạn cần một trái tim biết vui đùa, một tâm hồn biết buông bỏ những căng thẳng không đáng có. Đừng để cái tôi của mình quá lớn đến mức không còn chỗ cho một câu bông đùa len lỏi vào. Đừng để sự nghiêm túc thái quá biến cuộc đời bạn thành một nhà tù của những nguyên tắc khô khan. Hãy cứ như lão Trư ta, ăn được, ngủ được, và quan trọng nhất là biết cười vào chính những bất hạnh của mình.
Đến đây chắc các vị cũng mệt tai vì cái sự luyên thuyên của ta rồi. Nhưng hãy nhớ lấy, tình đồng đội thực sự không cần những lời hoa mỹ. Đôi khi, chỉ cần một cái vỗ vai, một cái nháy mắt, và một câu đùa kiểu: Thôi nào các ông giáo, đời có bao nhiêu đâu mà hững hờ, ăn miếng bánh, uống miếng nước rồi lại lên đường thôi. Thế là đủ để xua tan bóng tối của sự bất hòa rồi.
Lão Trư ta giờ lại phải đi xem Sư phụ có cần gì không đây. Hầu ca chắc lại đang mải mê tìm yêu quái, Sa sư đệ thì vẫn cần mẫn với đống hành lý. Cuộc đời thỉnh kinh vẫn còn dài, nhưng chỉ cần còn có thể đùa giỡn với nhau, chúng ta chắc chắn sẽ về tới đích. Chúc các vị tìm thấy được cái sự Ngộ Năng trong chính mình, để cuộc đời này không chỉ là một hành trình đầy khổ ải, mà là một chuyến dạo chơi đầy thú vị với những người đồng đội tuyệt vời.
Hãy nhớ nhé, đôi khi một câu bông đùa cũng cứu vãn bầu không khí căng thẳng. Đừng bao giờ coi thường sức mạnh của tiếng cười, nhất là khi nó đến từ một trái tim chân thành và biết thấu hiểu. Tình đồng đội chính là ở đó, trong những khoảnh khắc đời thường nhất, giản dị nhất nhưng cũng thiêng liêng nhất. Chào tạm biệt các vị bằng hữu, lão Trư đi tìm cái gì đó lót dạ đây, đói bụng quá rồi.
Trong cõi hồng trần này, ai cũng muốn làm siêu nhân, ai cũng muốn làm thánh nhân. Nhưng có mấy ai dám làm một gã hề để mang lại bình yên cho người khác? Đó là cái đạo của lão Trư. Cái đạo không nằm trong kinh thư, mà nằm trong hơi thở của cuộc sống, trong những nụ cười xua tan mây mù. Nếu các vị gặp khó khăn, hãy thử nghĩ đến cái bụng phệ của ta, nghĩ đến cái mặt lợn hay cười của ta, biết đâu các vị lại thấy mọi chuyện cũng chẳng có gì to tát. Cuộc đời là một vở kịch, và chúng ta là những diễn viên. Hãy chọn cho mình một vai diễn sao cho cả đoàn kịch đều cảm thấy vui vẻ. Đó mới là kẻ đại trí nhược ngu.
Hành trình đi Tây Thiên không chỉ là đi về phía Tây, mà là hành trình đi vào lòng người. Và để đi vào lòng người, không có con đường nào ngắn hơn là sự hài hước. Một câu đùa đúng lúc có thể phá vỡ bức tường thành kiên cố nhất của sự thù hận. Một nụ cười có thể mở ra những cánh cửa mà sức mạnh cơ bắp không bao giờ làm được. Đó chính là bài học mà lão Trư muốn gửi gắm đến các vị hôm nay. Tình đồng đội là sự cộng hưởng của những tâm hồn biết rung cảm trước cái đẹp và biết cười trước cái xấu. Đừng để cuộc sống biến các vị thành những cỗ máy vô cảm. Hãy giữ lấy cái phần “người”, cái phần “tục” nhưng đầy tình nghĩa ấy.
Lão Trư ta không có gậy Như Ý biến hóa khôn lường, cũng chẳng có hào quang vạn trượng, ta chỉ có cái cào sắt để dọn đường và cái miệng để pha trò. Nhưng tin ta đi, nếu không có cái cào dọn rác và cái miệng pha trò ấy, con đường đến Tây Thiên sẽ còn xa và gian khổ hơn gấp bội. Mỗi người trong chúng ta đều có một sứ mệnh riêng, và sứ mệnh của ta là giữ cho ngọn lửa lạc quan luôn cháy mãi trong lòng đồng đội.
Thế nhé, bài viết này coi như một lời tâm sự cuối ngày. Hy vọng các vị không thấy nó quá dài dòng. Nhưng các vị biết đấy, khi một gã ham ăn như ta mà nhịn ăn để viết lách thì chắc chắn đó là những lời rất tâm huyết rồi. Chúc các vị ngủ ngon và sáng mai thức dậy với một nụ cười rạng rỡ trên môi, sẵn sàng đối mặt với mọi thử thách bằng một tinh thần Trư Bát Giới bất diệt.
Hãy cứ cười lên, vì nụ cười là thứ duy nhất chúng ta có thể cho đi mà không mất gì, nhưng lại nhận về được rất nhiều. Tình đồng đội sẽ thêm bền chặt, gánh nặng cuộc đời sẽ thêm nhẹ tênh khi chúng ta biết dùng sự hài hước để đối đãi với nhau. Đừng quên bài học của Trư Ngộ Năng: Năng lực lớn nhất không phải là thay đổi thế giới, mà là giữ được nụ cười của chính mình và đồng đội giữa thế giới đầy biến động này.
Một lần nữa, xin chào và hẹn gặp lại trên những dặm đường đời. Đừng quên mang theo sự hài hước làm hành lý nhé, nó nhẹ hơn đống hành lý của Sa sư đệ nhiều, nhưng giá trị thì không thua gì kinh thư đâu. Cứ tin lão Trư đi, ta đã đi vạn dặm đường rồi, ta biết cái gì thực sự quan trọng mà. Chúc các vị vạn sự như ý, và luôn có những người đồng đội biết cười cùng nhau qua mọi thăng trầm.
Dòng đời xô đẩy, nhân gian đổi thay, nhưng cái chân lý về tình đồng đội và sức mạnh của tiếng cười thì vẫn mãi còn đó. Hãy là người thắp sáng bầu không khí của nhóm mình bằng những câu bông đùa duyên dáng. Đừng làm một Hầu ca quá nóng nảy, đừng làm một Sư phụ quá cứng nhắc, cũng đừng làm một Sa sư đệ quá lặng lẽ. Hãy học cách làm một Trư Bát Giới thông thái, biết dùng cái sự “ngờ nghệch” của mình để hàn gắn thế giới.
Các vị có thấy không, ngay cả khi ta đang viết những dòng này, ta cũng đang mỉm cười. Bởi vì ta biết rằng ở đâu đó, sẽ có người đọc được và mỉm cười theo. Và đó chính là thành công lớn nhất của ta. Không cần phong Thánh, không cần thành Phật, chỉ cần thấy mọi người xung quanh vui vẻ, đó đã là thiên đường của lão Trư rồi.
Thôi, không dài dòng nữa, thực sự là phải đi ăn đây. Cái bụng nó đang biểu tình dữ dội rồi. Chào nhé những người bạn phương xa. Hãy luôn nhớ rằng: Trong một tập thể, một câu nói đùa đúng lúc chính là chất keo dính tốt nhất. Đừng để bầu không khí căng thẳng giết chết tình đồng đội. Hãy cười lên và cùng nhau vượt qua tất cả. Đó là tất cả những gì Ngộ Năng muốn nói. Tạm biệt.
#TayDuKy #TruBatGioi #TruNgoNang #BaiHocCuocSong #PhatTrienBanThan #TriTueCoDien #KhaNangGiaoTiep #HàiHước #GắnKếtĐồngĐội
