Skip to content
BÀI HỌC TÂY DU KÝ – ĐƯỜNG TAM TẠNG: KHÔNG GIẾT CHÓC BỪA BÃI – MẠNG SỐNG NÀO CŨNG QUÝ GIÁ
Trong suốt hành trình vạn dặm thỉnh kinh, giữa ranh giới sống chết và sự đe dọa của yêu ma, triết lý Phật pháp về tâm từ bi và sự tôn trọng tuyệt đối đối với mọi hình thái sống luôn là kim chỉ nam tối thượng. Không giết chóc bừa bãi không chỉ là một giới luật khô cứng, mà là biểu hiện sâu sắc nhất của trí tuệ, nơi nhận thức rằng mọi sinh linh đều mang trong mình căn tính bình đẳng và khát vọng tồn tại như nhau.
Thế nhân khi nhìn lại chặng đường mười vạn tám ngàn dặm sang Tây Trúc thỉnh kinh thường gửi gắm tâm trí vào những trận chiến uy hùng, những phép thần thông biến hóa của Ngộ Không, hay sự oai phong của những bảo bối chốn thiên đình. Người đời khen Ngộ Không dũng mãnh, trách ta nhu nhược. Họ bảo ta ngây thơ, ngu muội khi nhiều lần xua đuổi đồ tể giỏi nhất của mình chỉ vì nó giơ gậy sắt đập chết những kẻ họ gọi là “yêu ma”. Nhưng mấy ai đứng ở vị trí của một người mang trên mình manh áo cà sa, mang trong lòng đại nguyện của Đức Thế Tôn, để nhìn sâu vào bản chất của cái chết và sự sống? Ta là Đường Tam Tạng, một kẻ phàm phu mắt thịt bước đi giữa cõi nhân gian đầy giông bão, và hôm nay, ta muốn kể cho các ngươi nghe về cái giá của một mạng sống, về lý do tại sao ta lại kiên quyết chống lại việc giết chóc bừa bãi, dù cái giá phải trả đôi khi chính là xương máu và giọt nước mắt của bản thân ta.
Người đời nhìn hành trình thỉnh kinh như một cuộc chiến giữa cái thiện và cái ác, nơi cái thiện phải tiêu diệt cái ác bằng bạo lực tuyệt đối. Nhưng từ góc nhìn của Phật pháp, vũ trụ này làm gì có cái ác tuyệt đối hay cái thiện vĩnh cửu độc lập tồn tại? Tất cả chỉ là sự vận hành của vô minh, duyên khởi và nghiệp lực. Một con yêu tinh hóa thân thành người, hay một con thú hoang rình rập trong đêm tối, hay thậm chí là một tướng cướp chặn đường lột đồ, tất cả họ đều đang bị thiêu đốt bởi ba ngọn lửa tham, sân, si. Khi Ngộ Không vung gậy Như Ý lên, một đòn đập tan vỡ sọ não của kẻ đối diện, thế gian này bớt đi một hiểm họa trước mắt, nhưng lại gia tăng thêm vô hạn sự oán thù trong vòng quay luân hồi. Thân xác yêu ma tan tành, nhưng hạt giống hận thù của nó không bị tiêu diệt, nó sẽ biến thành thứ khí độc trôi nổi trong không gian, chờ chực gieo rắc tai họa ở một kiếp sống khác. Giết một mạng người hay một sinh linh để bảo vệ một mạng sống khác, về mặt thế gian pháp có thể coi là hành động anh hùng, nhưng về mặt xuất thế gian pháp, đó chỉ là lấy máu rửa máu, lấy bạo lực để trấn áp bạo lực.
Nhiều đêm ngồi bên đống lửa tàn giữa rừng sâu thăm thẳm, nghe tiếng gió hú qua khe núi xen lẫn tiếng gầm hú của thú dữ và yêu ma, ta nhìn Tôn Ngộ Không đang mài gậy, nhìn Trư Bát Giới đang say ngủ, lòng ta thắt lại. Ta hỏi Ngộ Không rằng, khi con vung gậy đập chết một sinh linh, con có nghe thấy tiếng kêu xé lòng của tâm hồn nó trước giờ phút diệt vong hay không? Ngộ Không cười, bảo rằng yêu ma không có tâm hồn, chúng chỉ có tà tâm và ham muốn ăn thịt người. Đó chính là sự khác biệt giữa quan điểm của một chiến tướng và một người tu đạo. Đối với ta, bất kỳ sinh linh nào có hình thân, có hơi thở, có cảm giác đau đớn và sợ hãi, sinh linh đó đều mang trong mình Phật tính bị che lấp bởi lớp bụi vô minh. Con yêu tinh muốn ăn thịt ta để thu được sự trường sinh bất lão, đó là sự tham lam ngu muội tột cùng, nhưng hành vi đó xuất phát từ bản năng sợ hãi cái chết và mong muốn tồn tại. Nó đáng trách, đáng phạt, nhưng nó cũng đáng thương vô cùng. Khi ta ngăn cản Ngộ Không xuống tay hạ sát, ta không phải đang bênh vực cái ác, mà ta đang cố gắng bảo vệ dòng chảy từ bi không bị vẩn đục bởi dòng máu chảy tàn nhẫn.
Hãy nhớ lại lần đầu tiên trên con đường Tây Hành, khi sáu tên cướp chặn đường chúng ta. Ngộ Không đã không ngần ngại vung gậy đập chết cả sáu người bọn họ. Sáu tên cướp đó tượng trưng cho “Lục Căn: Nhãn, Nhĩ, Tỷ, Thiệt, Thân, Ý”. Ngộ Không cho rằng tiêu diệt chúng là cách duy nhất để làm sạch con đường. Nhưng ta đã khóc, ta đã đuổi Ngộ Không đi. Mọi người bảo ta bất công, bảo ta bao che cho kẻ ác hung hăng. Nhưng hãy suy ngẫm mà xem, sáu tên cướp đó dù có tội lỗi, họ vẫn là con người. Họ có cha mẹ, có vợ con, có những nỗi khổ niềm đau đã đẩy họ vào con đường gian tà. Nếu chúng ta dùng bạo lực để tiêu diệt những kẻ có tội, thì chúng ta khác gì họ? Chúng ta nhân danh cái thiện để tước đoạt quyền sống của người khác, vậy cái thiện đó có còn thuần khiết hay nó đã nhuốm màu tàn bạo? Giết chết một kẻ ác thì dễ lắm, chỉ cần một gậy của Ngộ Không là xong trong chớp mắt. Nhưng chuyển hóa kẻ ác đó, làm cho họ nhận ra lỗi lầm để tự mình buông dao đồ tể, đó mới là sức mạnh thực sự của Phật pháp. Nếu ta để Ngộ Không tiện tay giết chết bất cứ kẻ nào cản đường, thì chuyến đi Tây Thiên này đâu còn là hành trình mang kinh cứu khổ cứu nạn nữa, mà nó sẽ trở thành một cuộc thảm sát đẫm máu mang danh nghĩa tìm kiếm chân lý.
Lại nói về câu chuyện Bạch Cốt Tinh, một trong những sự kiện khiến thế gian trách ta nhiều nhất. Họ bảo ta mù quáng không nhận ra yêu ma hóa thân thành cô gái trẻ, bà lão rồi ông lão. Họ mỉa mai ta là kẻ ngu dốt bị che mắt bởi vẻ bề ngoài. Nhưng dưới góc nhìn của một người xuất gia, ta thấy gì trong ba lần xuất hiện đó? Ta thấy hình ảnh của sự sống, sự mỏng manh của kiếp người, và sự khát khao được cứu độ. Lần thứ nhất, một cô gái mang cơm cho chồng; lần thứ hai, một người mẹ tìm con; lần thứ ba, một người cha tìm gia đình. Dù đó là ảo ảnh do Bạch Cốt Tinh tạo ra, nhưng những hình tướng đó đại diện cho những mối dây liên kết thiêng liêng nhất của nhân loại: tình vợ chồng, tình mẫu tử, tình phụ tử. Khi Ngộ Không đập chết cô gái, rồi đập chết bà lão, rồi đập chết ông lão, trong mắt của một người phàm như ta lúc đó, đó không chỉ là sự diệt trừ yêu ma, mà đó là sự tàn phá tàn nhẫn đối với những biểu tượng của tình yêu thương con người. Hơn nữa, Bạch Cốt Tinh vốn dĩ chỉ là một bộ xương khô tích tụ nguyên khí âm hèn qua hàng ngàn năm, nó là một sinh linh tội nghiệp đáng thương bị giam hãm trong sự thèm khát sự sống. Việc tiêu diệt nó bằng bạo lực không làm cho linh hồn nó được siêu thoát, mà chỉ làm tăng thêm sự oán khí tích tụ trong đất trời. Ta niệm Khẩn Cô Chú, ta đuổi Ngộ Không, không phải vì ta ghét bỏ Ngộ Không, mà vì ta muốn dừng lại ngọn lửa bạo lực đang bùng cháy trong tâm trí của đệ tử mình. Ta thà chịu đựng sự đau đớn của việc bị bắt giữ, thà đối mặt với nguy cơ bị ăn thịt, chứ không thể nhắm mắt làm ngơ trước việc nhìn thấy đệ tử của mình biến thành một cỗ máy chém giết không cảm xúc.
Mạng sống nào cũng quý giá, câu nói này nghe thì đơn giản, nhưng để sống và thực hành nó đến tận cùng trong những hoàn cảnh nghiệt dã nhất là cả một sự thử thách kinh hoàng. Trong suốt hành trình, ta đã chứng kiến không biết bao nhiêu loại sinh linh. Có những con kiến nhỏ bé bò qua dải đất khô hạn, có những ngọn cỏ bị giẫm đạp dưới chân ngựa Bạch Long, có những loài yêu ma hung tàn muốn xé thịt nát xương ta. Mọi người thường chia chúng thành loại có lợi và loại có hại, loại ngoan hiền và loại dữ tợn, loại đáng sống và loại đáng chết. Nhưng Phật giáo dạy chúng ta nhìn thế giới qua lăng kính Bình Đẳng Tánh Trí. Trước mặt vũ trụ và luân hồi, một giọt sương trên chiếc lá và một sinh mệnh của vị đại vương đều có giá trị tồn tại ngang nhau. Cả hai đều được tạo thành từ bốn yếu tố đại: Đất, Nước, Gió, Lửa. Cả hai đều chịu sự chi phối của quy luật Sinh, Bệnh, Lão, Tử. Khi ta tỏ ra xót thương một con yêu tinh bị đánh đập, không phải ta ngu ngốc không biết nó nguy hiểm, mà vì ta nhìn thấy sự mỏng manh của kiếp sống nơi nó. Nó đang sống trong sự đe dọa của cái chết, đang giãy giụa trong sự tham lam của chính nó.
Nhiều người sẽ hỏi ta rằng: “Nếu ngài không giết yêu tinh, yêu tinh sẽ ăn thịt ngài và người dân vô tội, vậy từ bi của ngài có phải là sự tiếp tay cho tội ác?” Đây là một câu hỏi hóc hại mà vô số người đời đã dùng để chất vấn ta. Ta xin trả lời rằng: Từ bi không có nghĩa là dung túng cho cái ác, từ bi là tìm cách dập tắt nguyên nhân gây ra cái ác mà không cần phải hủy diệt chúng sinh đang mang cái ác đó. Khi một con yêu tinh xuất hiện, cách giải quyết tốt nhất không phải là biến nó thành một cái xác chết, mà là hàng phục nó, cảm hóa nó, đưa nó trở về với con đường chánh đạo. Hãy nhìn vào Hồng Hài Nhi, con của Ngưu Ma Vương. Nó hung hăng, dùng Tam Muội Chân Hỏa nung nấu chúng ta, muốn ăn thịt ta để tăng trưởng công lực. Nếu theo cách của Ngộ Không, có lẽ nó đã bị đập tan thành tro bụi. Nhưng Quan Thế Âm Bồ Tát đã làm gì? Người dùng lòng từ bi, dùng thần thông trí tuệ để thu phục nó, biến nó thành Thiện Tài Đồng Tử, đi theo hầu cận Người. Một đứa trẻ yêu ma hung tợn đã trở thành một vị Bồ Tát tương lai. Đó chẳng phải là minh chứng hùng hồn nhất cho việc bảo tồn mạng sống và chuyển hóa năng lượng tiêu cực hay sao? Nếu chúng ta giết Hồng Hài Nhi, thế gian mất đi một sinh linh, hận thù giữa ta và Ngưu Ma Vương, Thiết Phiến Công Chúa sẽ trở thành bất diệt. Nhưng khi chúng ta cứu sống nó và cải tạo nó, thế gian bớt đi một hiểm họa và có thêm một vị hộ pháp.
Tương tự như vậy, hãy nhìn vào trường hợp của Hắc Hùng Tinh ở Quan Âm Viện. Nó tham lam chiếc áo cà sa gấm vóc, nó gây ra trận hỏa hoạn cháy rụi cả ngôi chùa. Ngộ Không đã muốn đánh chết nó. Nhưng cuối cùng, Bồ Tát đã thu phục nó về làm đại phong hộ sơn. Hắc Hùng Tinh có tội, nhưng cái tội đó xuất phát từ sự si mê vẻ đẹp của vật chất. Khi được khai sáng, nó trở thành một kẻ bảo vệ chốn thiền môn kiên cường nhất. Mỗi một yêu ma trên con đường chúng ta đi qua đều đại diện cho một tâm niệm sai lầm của con người. Giết tiêu diệt yêu ma chỉ là cắt đi ngọn cỏ, còn cảm hóa yêu ma mới là nhổ đi tận gốc rễ của cỏ dại. Nếu ta cho phép Ngộ Không giết chóc bừa bãi, chúng ta chỉ đang dọn dẹp mặt đất bằng cách phủ lên đó những cái xác, chứ chúng ta không hề làm sạch được bầu không khí của sự hận thù.
Cái chết là một sự thật phũ phàng và vĩnh viễn. Khi một mạng sống bị dập tắt, không có phép thuật nào trên đời này có thể trả lại sự sống nguyên vẹn cho nó. Ngộ Không có thần thông biến hóa 72 phép, có thể lên trời xuống đất, nhưng Ngộ Không không thể trả lại hơi thở cho một sinh linh đã bị gậy Như Ý đập nát tâm hồn. Mỗi lần gậy sắt hạ xuống, là một cánh cửa cơ hội để sinh linh đó hối cải bị đóng lại mãi mãi. Ta khóc không phải vì ta yếu đuối, ta khóc vì ta đau đớn khi thấy một cơ hội cứu độ bị tước đoạt. Ta là một vị tăng sĩ, nhiệm vụ của ta không phải là làm tăng thêm số lượng người chết trên thế gian này, mà là mở ra con đường sống cho tất cả.
Hãy nhìn vào bản thân ba đệ tử của ta: Tôn Ngộ Không, Trư Bát Giới, Sa Ngộ Năng. Trước khi đi theo ta, họ là ai? Ngộ Không là Thiên Tề Đại Thánh quậy phá Thiên Đình, làm náo loạn Địa Phủ, giết chết vô số thiên binh thiên tướng. Bát Giới là Thiên Bồng Nguyên Soái trêu ghẹo Hằng Nga, hạ giới làm yêu tinh lợn ở Cao Gia Trang, ăn thịt không biết bao nhiêu người phàm. Ngộ Năng là Quyển Liêm Đại Tướng rơi xuống sông Lưu Sa, mỗi năm ăn thịt người qua sông, lâu lâu lại treo chín cái đầu sọ của những vị tăng đi thỉnh kinh trước ta lên cổ làm vòng đeo. Nếu theo logic “tiêu diệt cái ác để bảo vệ cái thiện”, thì cả ba đệ tử của ta đều là những đại tà ma ngoại đạo đáng bị băm vằn thành muôn mảnh! Họ đã phạm vào những tội lỗi tày trời, tay họ đã dính đầy máu của kẻ vô tội. Nếu Đức Như Lai hay Quan Thế Âm Bồ Tát áp dụng quy tắc sát phạt đối với họ, thì liệu họ có cơ hội để đi theo ta sang Tây Thiên, lập nên bao nhiêu công đức và cuối cùng đắc thành Bồ Tát, La Hán hay không?
Sự tồn tại của ba đệ tử chính là minh chứng sống động nhất cho triết lý: “Không giết chóc bừa bãi – mạng sống nào cũng quý giá”. Nếu Đức Phật không xót thương mạng sống của Ngộ Không dưới núi Ngũ Hành Sơn, nếu Bồ Tát không tha cho Bát Giới và Ngộ Năng, thì lấy đâu ra những vị đệ tử trung thành đã bảo vệ ta qua tám mươi mốt nạn? Khi ta thu nhận họ, ta biết rõ quá khứ đẫm máu của họ. Ta không xua đuổi họ vì những tội lỗi họ đã phạm trong quá khứ, mà ta đón nhận họ bằng lòng từ bi bao la, dùng Phật pháp để cảm hóa họ từng ngày, từng giờ. Khi ta niệm kinh Khẩn Cô Chú với Ngộ Không, đó không phải là hành động trừng phạt bằng sự hận thù, mà đó là chiếc phanh cần thiết để hãm lại con thú bạo lực vẫn còn đang ẩn nấp trong tâm trí của nó. Ta phải dùng nỗi đau thể xác tạm thời để giúp nó nhận ra rằng: gây đau đớn cho người khác là một tội lỗi.
Mỗi khi Ngộ Không tức giận vì ta ngăn cản việc sát sinh, nó thường vặn lại ta: “Sư phụ, ngài không giết chúng, chúng sẽ giết ngài!” Ta đã trả lời nó, và ta vẫn sẽ trả lời thế gian này rằng: Nếu cái chết của ta có thể ngăn chặn được một chuỗi thảm sát, nếu việc ta bị ăn thịt có thể làm cho một con yêu tinh nhận ra sự vô nghĩa của sự tham lam, thì cái chết đó của ta là một sự cúng ràng có ý nghĩa. Nhưng nếu ta sống sót bằng cách bước qua xác chết của hàng trăm sinh linh khác, thì sự sống của ta có giá trị gì? Ta mang danh là vị đại tăng đi tìm đại thừa Phật pháp để cứu độ chúng sinh, mà trên đường đi ta lại để lại một vệt máu dài nghìn dặm, thì cuốn kinh ta mang về Tây Thiên sẽ chỉ là một cuốn sách vô hồn nhuốm đầy máu tươi. Cái giá của chân lý không thể được trả bằng sự diệt vong của các sinh mệnh khác.
Hãy suy ngẫm về khái niệm “quý giá” của mạng sống. Tại sao mạng sống lại quý giá? Không phải vì sinh linh đó thông minh, đẹp đẽ hay có ích cho xã hội thì mạng sống của nó mới quý giá. Mạng sống quý giá đơn giản vì nó là biểu hiện của sự sống, là cơ hội duy nhất để sinh linh đó trải nghiệm, học hỏi và tiến hóa hướng về sự tỉnh thức. Một con yêu tinh dù hiện tại nó có tàn ác đến đâu, nó vẫn sở hữu một tiềm năng tối thượng: tiềm năng trở thành một vị Phật trong tương lai. Đó là triết lý Nhất Thừa của Kinh Pháp Hoa: tất cả chúng sinh đều sẽ thành Phật. Khi bạn giết chết một con yêu tinh, bạn không chỉ giết chết một kẻ tàn ác ở hiện tại, mà bạn đang phá hủy một vị Phật ở tương lai. Bạn đang cắt đứt vĩnh viễn cơ hội để sinh linh đó nhận ra bản tính chân thật của mình. Đó là tội lỗi lớn nhất đối với Phật pháp.
Trong quá trình đi Tây Thiên, ta đã nhiều lần nhìn thấy những giọt nước mắt của yêu ma. Bạn có tin không? Yêu ma cũng biết khóc. Chúng khóc khi người thân của chúng bị đập chết, chúng khóc khi kế hoạch trường sinh bị sụp đổ, chúng khóc vì sự cô đơn và nỗi sợ hãi bị tiêu diệt. Nhìn thấy những giọt nước mắt đó, lòng ta đau xát muối. Ta nhận ra rằng, đằng sau lớp da lông đáng sợ, đằng sau những chiếc răng nanh nhọn hoắt và những phép thuật ma quái, là những trái tim đang run rẩy vì sợ hãi. Chúng tấn công con người vì chúng nghĩ rằng con người là mối đe dọa, hoặc vì chúng tin rằng ăn thịt người là con đường duy nhất để thoát khỏi quy luật sinh tử tàn nhẫn. Chúng đang hoạt động trong một ma trận của sự sai lầm tri thức. Là một người tu hành có trí tuệ, ta không thể đáp trả sự sai lầm đó bằng sự căm hờn và bạo lực. Ta phải đáp trả bằng sự thấu hiểu và lòng thương hại.
Có những đoạn đường, khi đối mặt với những con yêu tinh có lai lịch từ chốn Thiên Đình hay Tây Thiên – như Bạch Thỏ Nhi, Kim Ngưu Mộc, Linh Cảm Đại Vương, hay Cửu Linh Nguyên Thánh – người đời thường mỉa mai rằng: “Chỉ có yêu tinh không có chống lưng mới bị đánh chết, còn yêu tinh có chống lưng thì được cứu về!” Họ coi đó là sự bất công của xã hội. Nhưng dưới góc nhìn Phật pháp của ta, việc các vị Bồ Tát, Thiên Vương xuất hiện để thu hồi những con thú cưỡi hay đồng tử của họ không phải là sự bao che tham nhũng, mà đó chính là biểu hiện của triết lý không sát sinh. Các vị Bồ Tát biết rằng, việc đập chết những con vật đó chỉ làm gia tăng nghiệp ác. Thay vì để Ngộ Không đập chết chúng, các Ngài thu phục chúng về, giam giữ chúng, giáo hóa chúng, đưa chúng trở lại với kỷ luật và sự tu tập. Đó là cách xử lý dựa trên tình thương và trí tuệ, chứ không phải dựa trên sự trả thù bốc đồng.
Tại sao nhân gian lại thích thấy yêu ma bị đánh chết? Vì trong tâm trí của phàm phu luôn tồn tại một con quái vật mang tên “sự trả thù”. Họ cảm thấy hả hê khi kẻ tàn ác bị trừng phạt bằng cái chết tàn khốc nhất. Họ nhầm lẫn giữa sự hỉ hả tàn nhẫn đó với công lý. Nhưng công lý chân chính không bao giờ được xây dựng trên sự hủy diệt. Công lý chân chính là sự khôi phục lại sự cân bằng đã bị phá vỡ, là sự chữa lành những vết thương do nghiệp ác gây ra. Khi Ngộ Không đập chết một con yêu tinh, sự cân bằng không được khôi phục, mà một vết nứt mới lại được tạo ra trong cấu trúc của vũ trụ. Vết nứt đó sẽ kéo theo những hậu quả khôn lường cho chính Ngộ Không và cho cả đoàn thỉnh kinh.
Hãy nhìn vào sự biến đổi của Tôn Ngộ Không trong suốt hành trình. Ở những chặng đường đầu tiên, Tôn Ngộ Không là một kẻ sát nhân không chớp mắt. Nó tự hào về chiến tích ở Hoa Quả Sơn, tự hào về việc quậy phá âm phủ, coi việc lấy đi mạng sống của kẻ khác như một trò đùa. Mỗi khi gặp cản trở, phản ứng đầu tiên của nó luôn là: “Để con lấy gậy đập chết nó!” Nhưng qua hàng ngàn dặm đường, qua vô số lần bị ta khiển trách, niệm kinh, và thậm chí xua đuổi, tâm tính của Ngộ Không đã dần dần thay đổi. Nó bắt đầu biết ngần ngại trước khi hạ thủ. Nó bắt đầu biết bay lên trời hỏi rõ lai lịch của yêu ma, biết nhờ sự giúp đỡ của Bồ Tát để thu phục chứ không chỉ đơn thuần là tàn sát. Nó bắt đầu hiểu được giá trị của sự sống.
Đến chặng cuối của hành trình, khi đối mặt với những thử thách ở Động Bàn Tơ hay Sư Đà Lĩnh, Ngộ Không đã không còn là con tề thiên đại thánh bốc đồng, khát máu năm xưa. Nó đã trở thành một người bảo vệ có trí tuệ, biết sử dụng thần thông để khống chế, giải thoát và biến chuyển tình thế mà không cần phải nhuốm máu gậy gộc nếu không tuyệt đối cần thiết. Lòng từ bi của ta không phải là một sự yếu đuối thụ động, mà là một lực lượng giáo hóa âm thầm nhưng vô cùng mạnh mẽ. Ta đã không biến Ngộ Không thành một cỗ máy chiến tranh hiệu quả hơn, mà ta đã biến một con quái vật chiến tranh thành một Đấu Chiến Thắng Phật – vị Phật chiến thắng không phải bằng cách tiêu diệt kẻ thù bên ngoài, mà bằng cách chiến thắng sự bạo lực và vô minh bên trong chính bản thân mình.
Nếu năm xưa ta thỏa hiệp, nếu ta cho phép Ngộ Không giết bất cứ kẻ nào nó muốn chỉ để bảo vệ sự an toàn cá nhân của ta, thì Ngộ Không sẽ mãi mãi chỉ là một con yêu khỉ có phép thuật cao cường, không bao giờ có thể bước lên tòa sen thanh tịnh. Việc ta kiên trì giữ gìn giới luật “Không giết chóc bừa bãi” chính là môi trường tu luyện khắc nghiệt nhất nhưng cũng vi diệu nhất cho các đệ tử của ta. Nó buộc họ phải suy nghĩ sâu sắc hơn, phải tìm kiếm những giải pháp thông minh hơn, và trên hết, phải học cách kiểm soát cái Ego (Cái Tôi) hung hãn của chính mình.
Mọi người thường trách ta rằng: “Ngài xót thương yêu ma, vậy ai xót thương cho những người dân lành bị yêu ma ăn thịt?” Đây là một sự hiểu lầm sâu sắc về tâm từ bi của người tu hành. Tâm từ bi của ta không phải là một chiếc bánh có giới hạn, chỉ chia cho bên này mà không chia cho bên kia. Ta xót thương cho người dân lành bị hại, lòng ta đau đớn như cắt khi thấy cảnh xóm làng bị tàn phá, con mất cha, vợ mất chồng. Chính vì xót thương họ, ta mới dấn thân vào con đường Tây Hành đầy nguy hiểm này để mang kinh sách về giáo hóa chúng sinh, diệt trừ mầm mống của sự ác nghiệp từ trong tâm trí con người. Nhưng ta hiểu rằng, cứu người dân lành bằng cách tạo ra thêm những cái xác yêu tinh chỉ là một giải pháp tạm thời và mang tính ngọn. Nếu chúng ta không làm dập tắt ngọn lửa hận thù và tham lam, thì hôm nay tiêu diệt con yêu tinh này, ngày mai sẽ có con yêu tinh khác mọc lên từ những tro tàn của sự bất mãn.
Hành trình Tây Du Ký thực chất là một ẩn dụ vĩ đại về cuộc đấu tranh nội tâm của mỗi con người. Mỗi chúng ta trên con đường đời đều phải đối mặt với vô số “yêu ma” – đó là sự tham lam, lòng hận thù, sự ghen tị, nỗi sợ hãi và sự ngu muội. Những tên cướp chặn đường, Bạch Cốt Tinh, Nhền Nhện Tinh, Ngưu Ma Vương… tất cả đều là những hình ảnh phản chiếu của những góc tối bên trong tâm trí chúng ta. Nếu chúng ta giải quyết những góc tối đó bằng thái độ tàn nhẫn, bằng sự tự trừng phạt hay trừng phạt kẻ khác một cách tàn bạo, chúng ta chỉ làm cho vết thương nội tâm thêm sâu sắc. Cách duy nhất để chiến thắng những góc tối đó là soi chiếu chúng bằng ánh sáng của sự thấu hiểu, ôm ấp chúng bằng lòng từ bi và chuyển hóa chúng bằng trí tuệ.
Khi ta đi qua những vương quốc phồn hoa hay những vùng đất hoang vu mênh mông, ta luôn dặn dò các đệ tử: “Mỗi bước chân đi, phải cẩn trọng không giẫm đạp lên cỏ tơ, không làm tổn hại đến côn trùng nhỏ bé.” Người đời cười ta, bảo ta làm màu làm vẻ. Họ không hiểu rằng, một người không biết xót thương một con kiến nhỏ bé dưới chân mình, thì người đó làm sao có đủ lòng từ bi để xót thương cho nỗi đau của toàn thể nhân loại? Sự tôn trọng mạng sống phải được bắt đầu từ những điều nhỏ nhặt nhất, từ những sinh linh yếu ớt nhất. Khi tâm trí bạn được huấn luyện để nhìn thấy giá trị vô giá trong một giọt sống mong manh của con kiến, bạn sẽ tự động dịu dàng với toàn thể thế giới. Bạn sẽ không thể vung tay đánh một ai, không thể thốt ra những lời làm tổn thương người khác, và càng không thể nhân danh bất cứ điều gì cao siêu để tước đoạt mạng sống của đồng loại.
Có những lần, chính ta là kẻ rơi vào bẫy của yêu ma, bị giam cầm trong những hang động tối om, lạnh lẽo, nhìn thấy những bộ xương người rải rác trên sàn đá. Mùi máu hôi thối nồng nặc, tiếng cười man rợ của yêu ma vang vọng khắp không gian. Trong những khoảnh khắc đó, thân thể phàm phu của ta cũng run rẩy vì sợ hãi, trái tim ta cũng đập liên hồi vì bản năng sinh tồn. Nhưng ngay giữa chốn địa ngục trần gian đó, khi ta nhắm mắt lại và hướng tâm về Đức Thế Tôn, ta nhận ra rằng: Nếu ta để cho sự sợ hãi biến thành lòng căm hờn, nếu ta ước gì Ngộ Không đến đây và băm vằn con yêu tinh này ra thành ngàn mảnh để hả giận, thì ta đã thua trận. Ta đã để cho cái ác của yêu tinh thâm nhập vào và làm hoen ố tâm hồn ta.
Vì vậy, trong lòng hang tối, ta đã bắt đầu niệm kinh. Ta không niệm kinh để cầu xin thần linh đến cứu ta, ta niệm kinh cho chính con yêu tinh đang đứng trước mặt ta. Ta niệm kinh để cầu nguyện cho tâm trí nó được dịu lại, cho những đám mây đen của sự tham lam và tàn bạo trong lòng nó được tan biến. Ta nhìn vào mắt con yêu tinh, không phải bằng ánh mắt của một nạn nhân đầy căm hờn, cũng không phải bằng ánh mắt của một kẻ bề trên khinh bỉ, mà bằng ánh mắt của một người anh nhìn đứa em trai đang phát điên vì mê muội. Và bạn biết không? Rất nhiều lần, chính ánh mắt đó, chính năng lượng an lành từ lời kinh đó đã làm cho yêu tinh phải giật mình. Chúng ngập ngừng, chúng không hiểu tại sao kẻ phàm phu này lại nhìn chúng bằng sự xót thương thay vì sự sợ hãi hay thù hận. Trong giây phút ngập ngừng đó, hạt giống Phật tính trong lòng con yêu tinh đã được tưới tắm một giọt nước mát lành.
Nhiều người hỏi ta: “Nếu không giết chóc bừa bãi, vậy làm thế nào để bảo vệ thế giới trước những kẻ hoàn toàn mất nhân tính?” Ta muốn hỏi ngược lại các ngươi: Mất nhân tính nghĩa là gì? Nhân tính không phải là một thứ có thể bị mất đi hoàn toàn, nó chỉ bị che lấp đi bởi những tầng tầng lớp lớp của vô minh và tổn thương. Không có sinh linh nào sinh ra đã là một con quái vật ác quỷ. Tất cả đều là kết quả của một chuỗi những nguyên nhân và duyên khởi sai lầm. Khi một kẻ thực hiện hành vi tàn ác, kẻ đó đang trong trạng thái đau đớn và rối loạn tâm thần tột cùng. Kẻ đó cần được ngăn chặn hành vi tội ác lại – đúng vậy, tuyệt đối phải ngăn chặn! Nhưng việc ngăn chặn đó phải được thực hiện với thái độ của một vị bác sĩ chữa bệnh cho bệnh nhân, chứ không phải với thái độ của một kẻ hành quyết dã man.
Sử dụng lực lượng cưỡng chế để khống chế kẻ ác là cần thiết trong thế giới phàm phu, nhưng lấy đi mạng sống của họ như một phương cách dễ dàng để giải quyết vấn đề là biểu hiện của sự bất lực về mặt trí tuệ và đạo đức. Khi chúng ta giết một kẻ ác, chúng ta tuyên bố rằng chúng ta đã bó tay, chúng ta thừa nhận rằng hệ thống giáo hóa và lòng từ bi của chúng ta không đủ mạnh để chuyển hóa kẻ đó. Đó là sự thất bại của cộng đồng, chứ không phải là một chiến thắng đáng tự hào.
Trong suốt chặng đường mười mấy năm, vượt qua bao nhiêu sông sâu núi cao, từ Hỏa Diệm Sơn rực lửa đến Thông Thiên Hà băng giá, từ Nữ Nhi Quốc êm đềm đến Động Bàn Tơ u uất, ta đã đi qua vô số cái chết. Ta đã thấy những vương quốc sụp đổ vì chiến tranh, thấy những gia đình ly tán vì thiên tai và yêu ma, thấy những nấm mồ vô danh nằm trơ trọi giữa hoang mạc. Mỗi cái chết đều là một lời nhắc nhở sâu sắc về sự vô thường của kiếp sống. Sự sống này quá ngắn ngủi, quá mỏng manh để chúng ta hoang phí nó vào việc tàn sát lẫn nhau. Một hơi thở đi ra không hẹn ngày trở lại, một nhịp đập tim dừng lại là vĩnh viễn đi vào hư vô. Tại sao chúng ta lại muốn làm ngắn đi hành trình vốn đã quá ngắn ngủi của một sinh linh khác?
Khi chúng ta đi đến Tây Thiên, bước lên tòa Bái Phật và nhận lấy những quyển kinh thư từ tay hai vị Tôn giả Ca Diếp và A Nan, Ngộ Không đã cười và nói với ta: “Sư phụ, rốt cuộc chúng ta cũng đã đến nơi, không còn yêu ma nào để đánh giết nữa rồi!” Ta nhìn Ngộ Không, lúc này trên đầu nó chiếc vòng kim cô đã tự động biến mất. Chiếc vòng kim cô biến mất không phải vì nó đã đi hết đường đi, mà vì trong tâm nó, ngọn lửa bạo lực và mong muốn tàn sát đã hoàn toàn bị dập tắt. Nó không còn cần một công cụ bên ngoài để kiểm soát bản thân nữa, vì lòng từ bi và sự tôn trọng mạng sống đã trở thành bản chất tự nhiên của nó. Đó mới là cuốn kinh thư vĩ đại nhất mà chúng ta đã thu nhận được trong suốt hành trình này. Cuốn kinh đó không được viết bằng mực trên giấy bối, mà được viết bằng sự kiên trì, bằng những giọt nước mắt, bằng sự tha thứ và lòng từ bi đối với mọi sinh linh trên đời.
Bài học từ hành trình Tây Du Ký, qua góc nhìn của một kẻ đã trực tiếp trải nghiệm nó như ta, không phải là bài học về phép thần thông nào mạnh nhất, bảo bối nào quyền năng nhất, hay con yêu tinh nào nguy hiểm nhất. Bài học lớn nhất, sâu sắc nhất và vĩnh cửu nhất chính là: Mạng sống nào cũng quý giá. Đừng bao giờ nhân danh bất cứ điều gì – dù đó là lý tưởng cao đẹp, là sự an toàn của bản thân, hay là việc diệt trừ cái ác – để tự cho mình cái quyền tước đoạt mạng sống của người khác một cách bừa bãi.
Khi các ngươi đọc lại những trang sách Tây Du Ký, khi các ngươi xem những vở diễn về thầy trò chúng ta, xin hãy đừng chỉ vỗ tay reo hò trước những đòn đánh chết yêu tinh của Ngộ Không. Hãy dành một phút để lắng nghe tiếng thở dài của Đường Tam Tạng ta, hãy nhìn vào những giọt nước mắt rơi trên tay áo cà sa của ta. Trong tiếng thở dài đó là nỗi xót thương cho một sinh linh vừa bị hủy diệt, trong giọt nước mắt đó là lời cầu nguyện cho một thế giới không còn bạo lực, nơi mọi sinh linh – dù là thần tiên, con người hay yêu ma – đều có thể cùng nhau tồn tại trong hòa bình, cùng nhau nhận ra bản tính thanh tịnh vốn có của mình.
Nếu các ngươi hiểu được tại sao ta lại kiên quyết ngăn cản Ngộ Không vung gậy, các ngươi đã chạm được vào trái tim của Phật pháp. Nếu các ngươi có thể áp dụng tinh thần đó vào cuộc sống hàng ngày của chính mình – biết dừng lại trước một hành động gây tổn thương cho kẻ khác, biết xót thương trước nỗi đau của một sinh vật nhỏ bé, biết dùng sự tha thứ để đáp lại sự xúc phạm – thì các ngươi chính là những người đang đi trên con đường thỉnh kinh chân chính. Con đường Tây Thiên không nằm ở dải đất xa xôi phía Tây, nó nằm ngay dưới chân các ngươi, trong từng nhịp đập của một trái tim biết thương yêu và tôn trọng trọn vẹn mọi biểu hiện của sự sống trên thế gian này.
#TayDuKy #DuongTamTang #TuBi #KhongSatSinh #BaiHocCuocSong #TriTuePhatGiao
