Skip to content
BÀI HỌC TÂY DU KÝ – ĐƯỜNG TAM TẠNG: MỘT BƯỚC LÙI CÓ THỂ LÀ KHỞI ĐẦU CHO BƯỚC TIẾN DÀI
Trong cuộc hành trình vạn dặm đầy rẫy gian nan và thử thách, những khó khăn không đơn thuần là chướng ngại cản lối, mà chính là những bước lùi đầy chủ ý của số phận. Nhìn lại chặng đường đã qua, ta nhận ra rằng đôi khi việc dừng lại, thậm chí thối lui một bước, lại là sự chuẩn bị hoàn hảo nhất cho một bước tiến dài vĩ đại hướng về phía chân lý.
Khi bần tăng đặt bút viết những dòng này, tiếng chuông chùa Lôi Âm vẫn còn vang vọng bên tai, hòa cùng tiếng gió ngàn của dải đất Tây Vực xa xôi mà thầy trò ta đã từng đi qua. Người đời sau khi nhắc về hành trình thỉnh kinh của Đường Tam Tạng thường chỉ trầm trồ trước tám mươi mốt nạn kiếp kinh hoàng, trước những thần thông quảng đại của Ngộ Không, hay những phép thuật biến hóa của yêu ma quỷ quái. Họ coi đó là một cuộc chiến chính tà, một biểu tượng của sự kiên trì vượt khó. Nhưng có mấy ai hiểu được rằng, đối với một kẻ phàm phu tục tử như ta, hành trình ấy không phải là một đường thẳng tắp tiến về phía Tây, mà là một chuỗi những bước lùi đầy đau đớn, những lần vấp ngã tưởng chừng như không thể gượng dậy nổi. Chính trong những khoảnh khắc thối lui ấy, khi bóng tối bao trùm và mọi hy vọng dường như dập tắt, bần tăng mới ngộ ra chân lý tối thượng của sự tu tập: Một bước lùi có thể là khởi đầu cho một bước tiến dài.
Nhiều người thường tự hỏi, tại sao Tây Phương Cực Lạc xa xôi, vạn phật từ bi, đại từ đại bi Quán Thế Âm Bồ Tát chỉ cần một cái phẩy tay hay một đóa sen hồng là có thể đưa kinh thư về tới Trường An, cứu rỗi chúng sinh trong nháy mắt, nhưng Ngài lại chọn cách bắt một tăng sĩ yếu đuối, không một tấc sắt trong tay như ta phải lặn lội qua ngàn trùng sông núi? Tại sao lại bắt ta phải đi qua mười vạn tám nghìn dặm, đối mặt với mười tám tầng địa ngục trần gian? Câu trả lời nằm ở hai chữ gian nan. Gian nan không phải là trò đùa của số phận, cũng không phải là sự thử thách lòng trung thành của chư Phật đối với một đệ tử. Gian nan chính là lò luyện linh hồn. Nếu không có những dặm đường đầy cát bụi và máu, nếu không có những lần rơi nước mắt vì bất lực, thì kinh thư mang về cũng chỉ là những trang giấy lộn vô tri. Cái giá trị không nằm ở những cuốn kinh bằng da thú hay tre ngà, mà nằm ở sự chuyển hóa bên trong tâm thức của kẻ đi thỉnh kinh. Và sự chuyển hóa ấy chỉ có thể xảy ra khi ta bị đẩy vào đường cùng, khi ta buộc phải lùi bước để nhìn lại chính mình.
Nhớ lại những ngày đầu tiên rời khỏi cửa ải Trường An, ta mang theo lòng kiêu hãnh của một kẻ được hoàng đế ngự ban, mang theo một tâm nguyện vĩ đại là cứu độ chúng sinh. Ta nghĩ rằng chỉ cần lòng thành kính và sự kiên trì, ta có thể dễ dàng vượt qua mọi giông bão. Nhưng hỡi ôi, thực tế đã giáng cho ta những cái tát tỉnh người. Vừa ra khỏi bờ cõi, hai người tùy tùng trung thành đã bị yêu quái ăn thịt ngay trước mắt ta. Ta, một kẻ tự xưng là đại sư, chỉ biết run rẩy khóc lóc trong hốc đá, nhìn những sinh mạng vô tội ra đi mà không thể làm gì được. Đó là bước lùi đầu tiên. Nó đập tan cái tôi ngạo nghễ của ta, phơi bày sự bất lực trần trụi của một con người bằng xương bằng thịt trước sức mạnh của tự nhiên và ác quỷ. Bước lùi ấy đã ép ta phải hạ mình xuống, rũ bỏ chiếc áo cà sa lộng lẫy của sự kiêu mạo để bắt đầu học cách cúi đầu trước số phận, học cách chấp nhận rằng mình chỉ là một hạt cát nhỏ nhoi giữa sa mạc vô tận.
Khi ta gặp Ngộ Không dưới chân núi Ngũ Hành, ta tưởng rằng từ nay con đường sẽ bằng phẳng vì đã có một hộ pháp thần thông quảng đại. Nhưng sự thật lại hoàn toàn ngược lại. Sự xuất hiện của Ngộ Không không làm cho hành trình dễ dàng hơn, mà lại mở ra những cuộc xung đột nội tâm sâu sắc nhất trong ta. Con khỉ ấy, đại diện cho cái tâm hoang dã, ngạo mạn, đầy sân hận của con người. Ta, đại diện cho lý trí, giới luật và lòng từ bi nhưng còn non nớt. Hai thái cực ấy va chạm nhau liên tục, đỉnh điểm là sự kiện ba lần đánh Bạch Cốt Tinh.
Khi ta nhìn thấy Ngộ Không thẳng tay đập chết ba mạng người, dù biết hay không biết đó là yêu quái hóa thân, lòng ta đã dấy lên một sự phẫn nộ cùng cực. Ta thấy giới luật bị chà đạp, lòng từ bi bị xúc phạm. Trong cơn giận dữ và mù quáng, ta đã đuổi Ngộ Không đi. Đó là một trong những bước lùi lớn nhất của toàn bộ hành trình. Khi đuổi Ngộ Không, ta đã tự tay chặt đứt chỗ dựa vững chắc nhất của mình, tự đẩy mình vào tình thế ngàn cân treo sợi tóc. Không có Ngộ Không, ta nhanh chóng bị Hoàng Bào Quái bắt giữ, bị biến thành hổ, bị nhốt trong cũi sắt, chịu sự sỉ nhục và đau đớn khôn cùng.
Nhưng hãy nhìn lại xem, nếu không có bước lùi đau đớn ấy, nếu không có sự chia ly đầy nước mắt ấy, liệu mối quan hệ giữa ta và Ngộ Không có thể trở nên sâu sắc như sau này? Khi ta bị biến thành hổ nằm trong cũi, trong sự cô độc và sợ hãi tột cùng, ta mới nhận ra sự giới hạn trong cái nhìn của mình. Ta nhận ra rằng lòng từ bi mà không có trí tuệ, không có sự phân biệt rạch ròi giữa thiện và ác, thì chỉ là một thứ từ bi mù quáng, hại người hại mình. Ta đã hiểu được nỗi lòng của Ngộ Không, hiểu được rằng đằng sau chiếc gậy sắt hung tàn kia là một tấm lòng trung kiên muốn bảo vệ sư phụ bằng mọi giá.
Và đối với Ngộ Không, việc bị đuổi về Hoa Quả Sơn cũng là một bước lùi cần thiết. Trở lại làm một con khỉ tự do xưng vương xưng bá, nhưng tâm trí nó không còn yên ổn như xưa. Nó đã nếm trải hương vị của sự tu hành, của tình thầy trò. Bước lùi ấy giúp Ngộ Không nhận ra rằng, thần thông quảng đại đến đâu cũng không bằng một cái tâm hướng thiện, nhận ra rằng nó cần một người dẫn đường tâm linh như ta để thuần hóa bản tính hoang dã của mình. Khi Ngộ Không quay lại cứu ta ở động Ba Tư, hai thầy trò ôm nhau khóc, đó không chỉ là sự hòa giải của hai cá nhân, mà là sự hợp nhất giữa Trí Tuệ và Từ Bi. Bước lùi chia ly ngày trước chính là bệ phóng cho một bước tiến khổng lồ trong sự gắn kết của thầy trò ta, biến chúng ta từ những kẻ đồng hành gượng ép thành một khối thống nhất không thể chia lìa.
Hay như lần dừng chân tại Tây Lương Nữ Quốc. Đây không phải là một thử thách bằng móng vuốt hay lửa đỏ, mà là thử thách của tình ái, của sự bình yên và ấm áp. Nữ Vương nước Tây Lương, một nữ tử dịu dàng, thông tuệ, sẵn sàng trao cả giang sơn cho ta đổi lấy một tấm chân tình. Đối mặt với nàng, ta không thể dùng lý trí khô khan để chối từ. Ta đã dao động. Ai nói Đường Tam Tạng không có lòng phàm? Ta cũng là con người, cũng biết rung động trước cái đẹp, trước sự chân thành. Khoảnh khắc đứng trong khu vườn hoàng gia, ngửi hương hoa thơm ngát và nhìn vào mắt Nữ Vương, ta đã muốn dừng lại. Ta đã muốn lùi bước khỏi sứ mệnh thỉnh kinh nặng nề để chọn một cuộc sống bình yên, hạnh phúc bên người tri kỷ.
Quyết định dừng lại một nhịp ở Tây Lương, đối diện thẳng thắn với tình cảm của bản thân, chính là một bước lùi về mặt thời gian và chí hướng. Nhưng nếu không có bước lùi ấy, nếu ta chỉ biết trốn chạy tình cảm như một kẻ hèn nhát, thì lòng ta làm sao có thể đạt đến cảnh giới bất động trước cám dỗ? Ta đã đứng lại, đã nhìn sâu vào lòng mình, đã cảm nhận sự ấm áp của hồng trần, để rồi sau đó, bằng một nghị lực phi thường, ta bước qua nó. Tiếng gọi của đại nghĩa, của nỗi đau khổ của chúng sinh đang chờ đợi kinh thư ở quê nhà đã đánh thức ta. Khi ta bước lên ngựa, bỏ lại sau lưng giọt nước mắt của Nữ Vương và cả một giang sơn mỹ lệ, ta biết mình đã tiến một bước dài chưa từng có trên con đường tu tập. Bước tiến ấy không đo bằng dặm đường, mà đo bằng sự vượt thoát khỏi sợi dây trói buộc vô hình nhưng chặt chẽ nhất của đời người: tình ái thế gian. Nếu không dám lùi lại để đối mặt và thấu hiểu tình ái, ta sẽ mãi mãi chỉ là một kẻ tu hành giả tạo, mang trong mình nỗi thèm khát thầm kín chưa bao giờ được giải tỏa.
Trong suốt hành trình, mỗi lần chúng ta bị yêu quái bắt giữ, bị nhốt vào hầm tối, bị treo lên xà nhà, đó đều là những bước lùi vật lý. Con đường đi bị gián đoạn, tính mạng bị đe dọa, thời gian trôi qua vô ích. Nhưng chính trong những căn hầm tối tăm đầy mùi tử khí ấy, ta đã có thời gian để thiền định, để quán chiếu về sự vô thường của cuộc đời. Khi nằm trong bao tải của yêu quái, ta không còn tiếng tung hô của người đời, không còn danh vọng của một ngự đệ hoàng triều. Ta chỉ còn lại hơi thở của chính mình và danh hiệu Phật. Những bước lùi ấy tước đoạt của ta mọi tiện nghi vật chất, mọi ảo tưởng về sức mạnh cá nhân, buộc ta phải quay về với bản thể thuần khiết nhất. Mỗi lần thoát khỏi một hang động yêu quái, ta lại cảm thấy mình nhẹ nhàng hơn một chút, như thể một phần bụi bặm của trần gian đã bị gột rửa sạch sẽ trong bóng tối của gian nan.
Có một triết lý sâu sắc mà ta đã học được từ những dòng sông trên đường đi. Sông chảy từ nguồn ra biển cả, không bao giờ là một đường thẳng. Gặp núi cao, sông phải uốn lượn lùi lại tìm lối đi khác. Gặp hẻm sâu, sông phải tụ lại thành hồ, chờ đợi nước dâng lên rồi mới tiếp tục tràn về xuôi. Việc sông uốn khúc hay tụ lại nhìn bề ngoài như một sự chậm trễ, một bước lùi so với mục tiêu đại dương. Nhưng thực chất, chính những khúc quanh ấy giúp sông tích lũy thêm phù sa, nhận thêm nước từ các chi lưu, để rồi khi đổ ra biển, nó mang một sức mạnh vĩ đại không gì ngăn cản nổi. Hành trình thỉnh kinh của ta cũng vậy. Những lần bị lạc đường, những lần phải đi đường vòng tránh núi lửa, tránh sông sâu, chính là những khúc quanh tích lũy công đức và trí tuệ cho thầy trò ta.
Hãy nói về Sa Tăng và Bát Giới. Hai đồ đệ này cũng là những minh chứng sống động cho triết lý bước lùi. Bát Giới vốn là Thiên Bồng Nguyên Soái chỉ huy mười vạn thủy binh, oai phong lẫm liệt; Sa Tăng là Quyển Liêm Đại Tướng hầu cận bên Ngọc Hoàng. Cả hai đều phạm sai lầm và bị đày xuống trần gian, mang thân hình quái dị, sống cảnh nghèo khổ, nhục nhã nơi sông sâu núi thẳm. Đó là những bước lùi thê thảm nhất trong cuộc đời của họ. Từ đỉnh cao quyền lực và danh vọng rơi xuống đáy sâu của sự khinh bỉ.
Nhưng nếu không có bước lùi vĩ đại ấy, liệu họ có cơ hội để gặp ta, để cùng nhau đi trên con đường giải thoát? Thiên Bồng Nguyên Soái ngày xưa tuy oai phong nhưng lòng đầy kiêu ngạo, dục vọng ngút trời. Quyển Liêm Đại Tướng tuy nghiêm cẩn nhưng chỉ biết phục tùng một cách máy móc. Chính kiếp nạn bị đày ải, chính sự đau khổ của một kẻ bị ruồng bỏ đã mài giũa góc cạnh của họ. Bát Giới học được sự nhẫn nhục khi mang thân hình heo xấu xí, học được giá trị của lao động và sự sẻ chia. Sa Tăng học được sự tĩnh lặng, lòng trung thành vô điều kiện dưới đáy dòng Lưu Sa cuộn sóng. Khi họ đồng ý đi theo ta, gánh hành lý, dắt ngựa, họ đã bắt đầu một bước tiến dài hướng về miền cực lạc, một bước tiến mà khi còn ở trên thiên đình lộng lẫy kia, họ sẽ không bao giờ có thể hình dung ra được.
Ngay cả chiếc Bạch Long Mã mà ta cưỡi hàng ngày, vốn là Tam Thái Tử của Tây Hải Long Vương, vì phạm tội đốt điện Lưu Ly mà suýt bị chém đầu. Từ một thái tử rồng kiêu hãnh thống trị sóng nước, bị biến thành một con ngựa trắng cam chịu để người ta cưỡi lên lưng, gánh vác hành lý nặng nề qua những con đường gập ghềnh cát đá. Đó là một bước lùi cực hạn về địa vị và tự do. Nhưng chính trong sự im lặng cam chịu ấy, trong từng bước chân kiên trì dẫm lên sỏi đá từ ngày này sang tháng khác, Tam Thái Tử đã tiêu trừ được nghiệp chướng của mình. Sự nhẫn nại của chú ngựa trắng chính là bài học lớn cho ta về sự khiêm hạ và bền bỉ. Khi hành trình kết thúc, Bạch Long Mã được hóa thân trở lại thành rồng vàng chầu quanh cột kình thiên, vượt qua cả kiếp rồng nước thông thường để đạt đến quả vị Bồ Tát. Bước lùi mang thân ngựa chính là khởi đầu cho một sự thăng hoa vĩ đại nhất của linh hồn chú.
Nhìn sâu vào bản chất của vũ trụ, ta thấy vạn vật đều vận hành theo quy luật này. Để có một mùa xuân hoa lá đâm chồi nảy lộc, thiên nhiên phải trải qua một mùa đông giá rét, cây cối trút hết lá, thu mình lại trong vẻ khẳng khiu, chết chóc. Mùa đông chính là bước lùi của sự sống, là sự tĩnh lặng cần thiết để tích lũy nhựa sống dưới lòng đất sâu. Nếu không có bước lùi mùa đông đầy khắc nghiệt ấy, mùa xuân sẽ không bao giờ có đủ sức mạnh để bừng sáng rực rỡ. Để một mũi tên có thể bắn đi xa và trúng đích, người xạ thủ phải dùng lực kéo dây cung về phía sau, kéo càng mạnh, mũi tên lùi càng sâu thì lực bắn đi càng mạnh mẽ. Bước lùi của mũi tên trên dây cung chính là nguyên nhân trực tiếp quyết định bước tiến dài và chính xác của nó hướng về mục tiêu.
Có những thời điểm trên đường đi, ta cảm thấy vô cùng mệt mỏi và chán nản. Đó là khi đối mặt với sa mạc bát ngát không một bóng cây, không một giọt nước, hay khi đứng trước dòng sông Thông Thiên rộng lớn sóng vỗ rợn người. Những lúc ấy, lòng ta chùng xuống, ta tự hỏi liệu mình có đủ sức để đi tiếp? Ta đã dừng lại, dựng lều, nhóm lửa và ngồi im lặng nhìn vào bóng đêm. Những khoảng dừng ấy nhìn có vẻ như là sự trì hoãn, là sự yếu đuối của một kẻ phàm trần. Nhưng thực chất, đó là lúc ta kết nối lại với nguồn năng lượng vô biên bên trong mình. Ta cầu nguyện, ta niệm Phật, ta lắng nghe tiếng lòng mình nói. Chính nhờ những khoảng dừng lùi lại ấy, ta mới nhận ra rằng sức mạnh thực sự không nằm ở cơ bắp hay phép thuật, mà nằm ở niềm tin bất diệt vào con đường mình đã chọn. Sau mỗi đêm dừng lại nghỉ ngơi, khi ánh bình minh đầu tiên hé rạng nơi chân trời phía Tây, ta lại đứng dậy, bước lên ngựa với một tâm thế mạnh mẽ hơn, kiên định hơn.
Nói về việc thỉnh kinh, có một chi tiết mà ít người chú ý, nhưng lại chứa đựng triết lý sâu sắc nhất về bước lùi. Đó là khi thầy trò ta đã vượt qua mọi gian nan, đặt chân đến thánh địa Linh Sơn, gặp được Phật Tổ Như Lai. Chúng ta được tôn giả A Nan và Ca Diếp dẫn vào kho tàng để nhận kinh thư. Nhưng khi mở ra, chúng ta bàng hoàng phát hiện ra đó là những cuốn kinh không có chữ (Vô tự chân kinh).
Hãy tưởng tượng nỗi thất vọng và đớn đau của thầy trò ta lúc đó. Đi qua mười vạn tám nghìn dặm, chịu đựng biết bao tủi nhục, hy sinh cả xương máu, chỉ để nhận về những trang giấy trắng tinh không một nét mực! Đó là một bước lùi tối hậu, một cú đánh chí mạng vào niềm tin và nỗ lực của chúng ta. Ngộ Không giận dữ muốn đại náo Linh Sơn, Bát Giới đòi chia hành lý đi về, còn ta thì rụng rời chân tay, nước mắt lã chã rơi. Ta nghĩ rằng hành trình của mình đã hoàn toàn thất bại, rằng chư Phật đã lừa dối ta.
Nhưng chính trong khoảnh khắc tuyệt vọng ấy, khi ta buộc phải quay xe lùi lại để đòi kinh có chữ (Hữu tự chân kinh), ta mới ngộ ra bài học vĩ đại nhất. Phật Tổ mỉm cười nói rằng: Kinh không chữ mới là chân kinh thực sự, bởi chân lý tối hậu không thể diễn tả bằng ngôn từ hay văn tự phàm trần. Nhưng vì chúng sinh ở cõi Nam Thiệm Bộ Châu căn cơ còn thấp kém, không thể hiểu nổi cái Vô của trời đất, nên mới cần đến những trang kinh có chữ để làm phương tiện dẫn đường.
Sự kiện kinh không chữ chính là một bước lùi đầy ẩn ý của chư Phật để dạy cho ta bài học về tánh Không. Bước lùi ấy ép ta phải buông bỏ cái chấp trước vào hình tướng, vào văn tự, vào kết quả vật chất của hành trình. Ta nhận ra rằng, toàn bộ hành trình đi thỉnh kinh mới chính là cuốn kinh thư chân thực nhất, sống động nhất. Mỗi dấu chân ta để lại trên cát bụi sa mạc, mỗi giọt mồ hôi rơi xuống dòng Lưu Sa, mỗi lần vượt qua sợ hãi để cứu độ một linh hồn lầm lạc… đó mới chính là những dòng chữ vàng ròng được khắc ghi vào vũ trụ. Việc phải quay lại đòi kinh có chữ nhìn bề ngoài như một sự thụt lùi của nhận thức, nhưng thực chất nó lại là bước tiến dài giúp chúng ta dung hợp giữa cái Tuyệt Đối (Vô tự) và cái Tương Đối (Hữu tự), giữa Niết Bàn và Sinh Tử.
Nhìn lại cả hành trình, ta thấy rằng mỗi một nạn kiếp, mỗi một bước lùi đều là một nút thắt cần thiết trong bức tranh thêu vĩ đại của cuộc đời. Nếu không có những nút thắt ấy, bức tranh sẽ chỉ là những sợi chỉ thẳng tuột đơn điệu, không hình hài, không sắc thái. Chính sự lồi lõm, thăng trầm, những khúc quanh và những lần thối lui đã tạo nên vẻ đẹp kỳ vĩ và giá trị tâm linh sâu sắc cho hành trình Tây Du.
Người đời thường sợ hãi những bước lùi trong cuộc sống. Họ sợ thất bại, sợ mất mát, sợ bị tụt lại phía sau so với bạn bè, đồng nghiệp. Khi gặp một biến cố lớn như mất việc, đổ vỡ tình cảm, hay thất bại trong kinh doanh, họ coi đó là dấu chấm hết cho cuộc đời mình. Họ rơi vào trầm cảm, oán hận số phận và tự hủy hoại bản thân. Nhưng nếu họ có thể đứng ở góc nhìn của một kẻ đã đi qua mười vạn tám nghìn dặm thử thách như ta, they sẽ thấy rằng những biến cố ấy chỉ là một bước lùi tạm thời để vũ trụ sắp xếp lại trật tự cho một bước tiến vĩ đại hơn.
Khi một cánh cửa đóng lại, không phải để giam cầm bạn trong bóng tối, mà là để buộc bạn phải quay đầu lại, tìm kiếm một lối đi khác phù hợp hơn với sứ mệnh của cuộc đời mình. Khi bạn bị đẩy xuống đáy sâu của sự đau khổ, đó là lúc bạn được trao cơ hội để khám phá ra nguồn sức mạnh tiềm ẩn mà khi sống trong nhung lụa bình yên, bạn sẽ không bao giờ biết đến. Bước lùi ấy chính là khoảng lặng cần thiết để bạn tự vấn lương tâm, mài giũa ý chí, tích lũy tri thức và kinh nghiệm. Nó giống như việc bạn lùi lại vài bước để lấy đà nhảy qua một con mương rộng. Nếu cứ đứng sát mép mương mà nhảy, bạn chắc chắn sẽ rơi xuống nước. Chỉ khi chấp nhận lùi lại, bạn mới có đủ không gian và tốc độ để thực hiện một cú nhảy ngoạn mục qua bờ bên kia.
Hãy nhìn vào cuộc đời của những bậc vĩ nhân, có ai mà không từng trải qua những bước lùi thê thảm? Khổng Tử đi chu du liệt quốc, bị xua đuổi, bị bỏ đói như chó mất nhà, mới viết nên kinh sách để lại nghìn đời. Tư Mã Thiên chịu nhục hình đau đớn, lùi sâu vào bóng tối của sự sỉ nhục, mới hoàn thành bộ Sử Ký vĩ đại. Bản thân đức Thích Ca Mâu Ni, trước khi đạt được đại ngộ dưới cội Bồ Đề, Ngài đã phải trải qua sáu năm khổ hạnh ép xác đến mức chỉ còn da bọc xương. Sáu năm khổ hạnh ấy nhìn bề ngoài như một sự sai lầm, một bước lùi so với con đường tìm kiếm trung đạo. Nhưng nếu không có sự cực đoan của bước lùi khổ hạnh ấy, Ngài làm sao có thể thấu triệt sự vô ích của việc hành xác và tìm ra con đường Trung Đạo cứu khổ cứu nạn?
Vì vậy, hỡi những ai đang đau khổ vì những bước lùi trong cuộc sống, xin hãy lắng lòng lại và lắng nghe tiếng nói từ sâu thẳm tâm hồn mình. Đừng oán hận những khó khăn, đừng sợ hãi những thử thách. Hãy đón nhận chúng như những người thầy nghiêm khắc nhưng đầy lòng từ bi, đến để giúp bạn hoàn thiện bản thân. Khi bạn bị từ chối, khi kế hoạch của bạn bị đổ vỡ, hãy mỉm cười và tự nhủ rằng: Đây chỉ là một bước lùi cần thiết để ta tích lũy năng lượng cho một bước tiến dài hơn ở phía trước.
Ta nhớ có lần, khi đi qua núi Sư Đà, đối mặt với ba con quái vật thần thông quảng đại là Thanh Sư, Bạch Tượng và Đại Bằng, thầy trò ta đã hoàn toàn bất lực. Ngộ Không bị nhốt trong bình Âm Dương Nhị Khí suýt chết, ta và các đồ đệ khác bị bắt trói chờ ngày lên thớt. Đó là một tình thế tuyệt vọng nhất, một bước lùi dường như không còn lối thoát. Nhưng chính trong sự bế tắc cùng cực ấy, Ngộ Không đã phải bay lên trời cao, khóc lóc cầu xin sự trợ giúp của Phật Tổ Như Lai. Và sự xuất hiện của Phật Tổ cùng các vị Bồ Tát không chỉ giải cứu thầy trò ta, mà còn dẹp tan toàn bộ hang ổ yêu quái hung hãn nhất dải Tây Vực, mang lại thái bình cho vạn dân trăm họ vùng đó suốt nhiều đời sau. Bước lùi suýt mất mạng của thầy trò ta chính là cơ duyên để ánh sáng Phật pháp chiếu rọi vào tận hang cùng ngõ hẻm của cái ác, hóa giải một nghiệp chướng khổng lồ tích tụ ngàn năm của vùng đất ấy.
Nghĩ về điều này, ta chợt hiểu ra một khía cạnh khác của bước lùi: đôi khi bước lùi của cá nhân lại là bước tiến của tập thể, bước lùi của thế hệ này lại là sự chuẩn bị cho bước tiến nhảy vọt của thế hệ sau. Trong hành trình thỉnh kinh, ta đã nhiều lần phải chấp nhận hy sinh quyền lợi, danh dự, thậm chí là sự an toàn của bản thân để bảo vệ các đồ đệ, bảo vệ lòng tin của họ vào chánh pháp. Những lần ta chịu đựng sự hiểu lầm, chịu đựng đau đớn từ chiếc vòng kim cô trên đầu Ngộ Không, hay những lần ta bị yêu quái hành hạ mà không hề oán hận… đó là những bước lùi tự nguyện của cái tôi cá nhân. Nhưng chính sự thối lui của cái tôi ích kỷ trong ta đã gieo mầm cho sự thức tỉnh và lòng trung nghĩa trong tâm hồn các đồ đệ. Họ nhìn thấy một người thầy yếu đuối nhưng có một trái tim bao dung vô tận, một ý chí kiên định không gì lay chuyển nổi, và chính điều đó đã thuần hóa bản tính kiêu ngạo, bạo lực của họ hơn là bất kỳ phép thuật nào.
Người ta thường ca ngợi Đường Tam Tạng là người có công lớn nhất khi mang kinh về đất Đường. Nhưng ta biết rõ, ta chỉ là một gạch nối nhỏ nhoi trong kế hoạch vĩ đại của vũ trụ. Bước đi của ta, dù chậm chạp, dù đầy những lần lùi bước và vấp ngã, nhưng mỗi bước đi ấy đều được nâng đỡ bởi lòng từ bi của chư Phật và sự hy sinh của hàng triệu chúng sinh trên con đường ấy. Ta không tự hào về kết quả đạt được, ta chỉ trân trọng từng khoảnh khắc thử thách đã qua. Vì chính những thử thách ấy đã nhào nặn nên một Đường Tam Tạng không còn biết sợ hãi trước cái chết, không còn biết kiêu ngạo trước thành công, và luôn tràn đầy lòng trắc ẩn đối với mọi chúng sinh đau khổ.
Nhìn lại dải lụa cát của sa mạc Gobi, nhìn lại dòng nước đỏ ngầu của sông Lưu Sa, nhìn lại những ngọn núi tuyết phủ trắng xóa quanh năm… ta thấy bóng dáng của chính mình trong đó. Những thực thể tự nhiên ấy đã tồn tại hàng vạn năm, chứng kiến biết bao hưng vong của các triều đại, biết bao kiếp người qua lại. Chúng vẫn đứng đó, lặng lẽ chịu đựng sự tàn phá của thời gian, của mưa bom bão đạn. Chúng là biểu tượng của sự nhẫn nhục vĩ đại. Núi cao không tự khoe mình cao, sông sâu không tự khoe mình sâu. Chúng sẵn sàng lùi lại phía sau để nhường chỗ cho sự sống sinh sôi nảy nở trên bề mặt của mình. Đó chính là bài học lớn nhất mà tự nhiên dạy cho ta: biết lùi lại, biết ẩn mình, biết chịu đựng gian khổ để nuôi dưỡng một sự sống vĩ đại hơn.
Khi thầy trò ta trở về Trường An, hoàng đế và vạn dân chào đón nồng nhiệt, danh tiếng vang lừng khắp thiên hạ. Nhưng ta không chọn ở lại kinh thành lộng lẫy để thụ hưởng vinh hoa phú quý. Ta đã xin hoàng đế cho phép ta lui về chùa Từ Ân, dịch kinh trong lặng lẽ. Đó là bước lùi cuối cùng của cuộc đời ta dưới thân phận phàm trần. Ta lùi ra khỏi hào quang của danh vọng, lùi ra khỏi những lời ca tụng của thế gian, để chìm đắm trong thế giới của kinh thư, mang những lời dạy của Phật tổ truyền bá rộng rãi cho chúng sinh. Bước lùi khỏi chốn quan trường đầy tranh đoạt ấy chính là bước tiến dài nhất giúp ta hoàn thành trọn vẹn sứ mệnh của cuộc đời mình, lưu danh thiên cổ không phải bằng quyền lực hay tiền tài, mà bằng những di sản tâm linh vô giá để lại cho thế hệ mai sau.
Giờ đây, khi ngồi dưới bóng râm của cây bồ đề, ta thấy lòng mình tĩnh lặng như mặt hồ không một gợn sóng. Ta nhìn thấy con đường vạn dặm năm xưa không còn là những vết cắt đau đớn của gian nan và thử thách, mà là một chuỗi những hạt ngọc lấp lánh được xâu chuỗi bởi sợi chỉ của định mệnh. Mỗi một bước lùi, một lần vấp ngã, một giọt nước mắt rơi xuống… đều là một hạt ngọc vô giá, góp phần tạo nên vẻ đẹp hoàn mỹ của chuỗi hạt bồ đề mà ta đang cầm trên tay.
Ta muốn nhắn nhủ đến tất cả những ai đang đi trên hành trình của cuộc đời mình: Đừng bao giờ nản lòng trước những bước lùi. Khi bạn cảm thấy mình đang bị đẩy lùi về phía sau, khi cuộc sống dường như cướp đi của bạn mọi thứ, hãy hít một hơi thật sâu, mỉm cười và tin tưởng vào tiến trình của vũ trụ. Hãy nhớ rằng, một bước lùi không phải là sự kết thúc, mà là sự khởi đầu cho một bước tiến dài hơn, cao hơn và xa hơn hướng về phía ánh sáng của chân lý và sự giác ngộ.
Hành trình của thầy trò ta đã khép lại, nhưng hành trình của mỗi con người trong thế gian này thì vẫn đang tiếp diễn. Mỗi người đều có một Linh Sơn của riêng mình để hướng tới, và cũng sẽ có mười vạn tám nghìn dặm đầy rẫy gian nan, thử thách để đi qua. Hãy dũng cảm đối mặt với những bước lùi trên con đường ấy. Hãy coi chúng là những người bạn đồng hành cần thiết, những chất xúc tác giúp bạn khám phá ra bản thể vĩ đại bên trong mình. Chỉ khi bạn dám lùi lại, dám buông bỏ cái tôi giả tạo, dám chấp nhận sự bất lực của bản thân để quay về với nguồn cội, bạn mới có thể thực hiện một bước tiến dài thực sự trên con đường tiến tới sự tự do và giải thoát tối hậu.
Nguyện cho tất cả chúng sinh trên thế gian này, khi đối mặt với gian nan và thử thách, đều có đủ trí tuệ để nhận ra giá trị của những bước lùi, có đủ nghị lực để vượt qua những khúc quanh của số phận, và có đủ lòng từ bi để nâng đỡ nhau trên con đường hướng về bến bờ giác ngộ. Tiếng chuông chùa vẫn vang vọng, ánh trăng vẫn sáng soi trên vạn dặm đường dài, và ta vẫn luôn ở đây, dõi theo từng bước chân của các bạn trên hành trình vĩ đại của cuộc đời.
#TayDuKy #DuongTamTang #BaiHocCuocSong #TrietLyNhanSinh #PhatPhap #TruyenCamHung
