Skip to content
BÀI HỌC TÂY DU KÝ – TRƯ NGỘ NĂNG: NGƯỜI BIẾT CƯỜI TRONG GIAN KHÓ THƯỜNG SỐNG LÂU HƠN
Cuộc đời vốn là một bể khổ rực rỡ, nơi nhân sinh và triết lý sống không nằm ở những trang kinh sách cao siêu mà ẩn tàng trong từng hơi thở đời thường. Kẻ biết cười vang giữa trùng trùng gian khó, đón nhận bão giông bằng tâm thế an nhiên tự tại, chính là người nắm giữ bí quyết sống lâu và sống trọn vẹn nhất.
Chào các huynh đệ tỷ muội cõi mạng, những người đang ngày ngày lướt qua những dòng trạng thái, hối hả chạy theo những lo toan của cuộc sống cơm áo gạo tiền. Hôm nay, ta không xuất hiện dưới danh nghĩa một tôn giả được thờ phụng trên bệ thờ cao sang, cũng chẳng phải là Thiên Bồng Nguyên Soái oai phong lẫm liệt chỉ huy mười vạn thủy binh năm xưa. Ta xuất hiện ở đây với tư cách là một kẻ đã đi qua vạn dặm gian nan, một gã thô kệch mang hình hài nửa người nửa heo, một kẻ mà thế gian vẫn quen gọi bằng cái tên đầy giễu cợt: Trư Bát Giới, hay cái tên mà Sư phụ đặt cho ta, Trư Ngộ Năng.
Người đời khi đọc Tây Du Ký thường chỉ chăm chăm ngưỡng mộ một Tề Thiên Đại Thánh thần thông quảng đại, một gậy định hải thần châm quét sạch mọi yêu ma quỷ quái, hoặc tôn kính một Đường Tam Tạng lòng dạ từ bi, kiên định một lòng hướng Phật. Người ta cũng thường dành tình cảm cho một Sa Ngộ Tĩnh lầm lũi, cần mẫn gánh hành lý suốt chặng đường vạn dặm mà chẳng một lời than vãn. Còn ta, Trư Bát Giới, trong mắt đại đa số chúng sinh, chỉ là một gã tham ăn lười làm, háo sắc nhát gan, hễ gặp khó khăn là đòi chia hành lý quay về Cao Lao Trang. Nhưng các người có bao giờ tự hỏi, tại sao một kẻ đầy rẫy khuyết điểm như ta, một kẻ dường như là gánh nặng của cả đoàn thỉnh kinh, lại có thể đi đến đích cuối cùng, được phong làm Tịnh Đàn Sứ Giả, và quan trọng nhất là ta luôn sống sót một cách an nhiên, khỏe mạnh, vui vẻ nhất trong cả bốn thầy trò?
Bí quyết của ta chẳng có gì cao siêu cả. Nó nằm ngay trong cái tên mà Sư phụ đã đặt cho ta: Ngộ Năng. Ngộ là thấu hiểu, ngộ ra, giác ngộ. Năng là năng lực, là bản năng, là cái khả năng sinh tồn tự nhiên nhất của một sinh mệnh. Ngộ Năng nghĩa là thấu hiểu được năng lực của bản thân, biết chấp nhận những giới hạn của mình và quan trọng nhất là biết cách chuyển hóa mọi đau khổ thành tiếng cười. Ta nhận ra một chân lý giản đơn nhưng vô cùng vĩ đại của nhân sinh: Người biết cười trong gian khó thường sống lâu hơn.
Hãy nhìn vào cuộc hành trình đi Tây Trúc thỉnh kinh của bốn thầy trò ta mà xem. Đó không đơn thuần là một chuyến đi xin sách, đó là ẩn dụ cho cả một kiếp nhân sinh của mỗi con người. Trên con đường đời ấy, ai cũng phải trải qua tám mươi mốt kiếp nạn. Những kiếp nạn ấy có thể là những khó khăn trong công việc, những đổ vỡ trong tình cảm, những lo toan về vật chất, hay những căn bệnh thể xác hành hạ. Mỗi người trong chúng ta đối phó với những kiếp nạn ấy theo những cách rất khác nhau.
Sư phụ ta, Đường Tam Tạng, là hiện thân của một tâm hồn thánh thiện, một lý tưởng cao cả nhưng lại quá đỗi nhạy cảm và yếu đuối trước thực tại. Mỗi lần gặp yêu quái, chưa cần biết lành dữ ra sao, Sư phụ đã vội vã rơi nước mắt, than thân trách phận, niệm Phật cầu cứu. Người sống trong sự lo âu thường trực, tâm trí lúc nào cũng căng thẳng như dây đàn. Sư phụ luôn mang trên vai gánh nặng của sự hoàn hảo, gánh nặng của một người đi cứu độ chúng sinh. Nhưng chính cái gánh nặng tinh thần quá lớn ấy đã khiến Người trở nên mệt mỏi, yếu ớt. Nếu không có đồ đệ bảo vệ, Sư phụ đã hóa kiếp vãng sinh từ lâu rồi. Sống mà lúc nào cũng run rẩy, lo sợ, khóc lóc trước khó khăn thì cuộc sống ấy có thực sự là sống?
Còn sư huynh của ta, Tôn Ngộ Không, thì sao? Huynh ấy là biểu tượng của ý chí kiên cường, của sức mạnh vô song, không chịu khuất phục trước bất kỳ thế lực nào. Nhưng Ngộ Không lại quá nóng nảy, hiếu thắng và luôn mang một cái tôi quá lớn. Huynh ấy lúc nào cũng gồng mình lên để chiến đấu, để chứng tỏ bản thân. Cái đầu của huynh ấy lúc nào cũng đau như búa bổ không chỉ vì chiếc vòng kim cô của Sư phụ, mà còn vì những tính toán, những tức giận, những trăn trở làm sao để diệt trừ yêu quái, làm sao để bảo vệ Sư phụ. Ngộ Không sống một cuộc đời quá khốc liệt, không có một giây phút nào ngơi nghỉ, không có một khoảnh khắc nào để tận hưởng vẻ đẹp của thiên nhiên hay sự bình yên của tâm hồn. Sức mạnh ấy, sự kiên cường ấy tuy đáng ngưỡng mộ nhưng nó cũng bào mòn tâm lực một cách khủng khiếp.
Sa sư đệ, Sa Ngộ Tĩnh, là người hiền lành, chịu thương chịu khó nhất. Đệ ấy không nói nhiều, lúc nào cũng lầm lũi gánh hành lý đi phía sau. Sa sư đệ là hiện thân của những con người nhẫn nhục, cam chịu trong cuộc sống. Nhưng sự cam chịu ấy đôi khi lại là một ngục tù giam hãm tâm hồn. Đệ ấy không biết cách giải tỏa áp lực, không biết cách nói ra những suy nghĩ của mình, lúc nào cũng giữ một vẻ mặt nghiêm nghị, u buồn. Đệ ấy sống một cuộc đời quá tẻ nhạt và nặng nề, thiếu đi những sắc màu rực rỡ của niềm vui và sự lạc quan.
Còn ta, Trư Bát Giới, ta chọn một lối đi hoàn toàn khác. Ta biết mình không có thần thông quảng đại như khỉ đột, không có sự thánh thiện như Sư phụ, cũng chẳng có sự nhẫn nại vô hạn như Sa sư đệ. Ta chỉ là một kẻ phàm trần bị đày xuống trần gian, mang thân xác nặng nề, thèm ăn, thèm ngủ và yêu thích cái đẹp. Ta chấp nhận tất cả những điều đó như một phần tất yếu của bản thân. Ta không cố gắng biến mình thành một vị thánh nhân hoàn hảo, cũng không gồng mình lên làm một anh hùng cứu thế. Ta chọn cách đối diện với mọi nghịch cảnh bằng một nụ cười, bằng sự hài hước và một tinh thần lạc quan đến mức người đời gọi là vô tâm.
Người ta cười ta nhát gan khi thấy ta luôn muốn trốn tránh những trận chiến sinh tử với yêu quái. Nhưng các người có biết, trong cõi nhân sinh này, có những trận chiến không đáng để ta phải hy sinh mạng sống? Việc gì phải cố sống cố chết lao vào những cuộc tranh chấp vô nghĩa khi ta có thể giải quyết nó bằng những cách nhẹ nhàng hơn, hoặc đơn giản là đứng ngoài cuộc để bảo toàn mạng sống? Người ta cười ta tham ăn, nhưng ăn uống chính là một trong những niềm vui cơ bản và thuần khiết nhất của sinh mệnh. Khi bụng đói, tâm trí làm sao có thể sáng suốt? Khi cơ thể mệt mỏi, làm sao có thể đi tiếp hành trình vạn dặm? Ta ăn để lấy sức, để nuôi dưỡng sự sống, và ta tận hưởng từng miếng ăn bằng tất cả lòng biết ơn và sự sung sướng. Đó chẳng phải là một triết lý sống vô cùng thực tế hay sao?
Người ta chỉ trích ta háo sắc, nhưng cái háo sắc của ta thực chất là sự trân trọng cái đẹp của tạo hóa. Ta nhìn thấy một dung nhan kiều diễm, ta khen ngợi, ta rung động, đó là bản tính tự nhiên của một sinh mệnh có cảm xúc. Ta không che đậy, không giả tạo, không dùng những đạo lý giáo điều để kìm hãm những rung động chân thật của lòng mình. Sống thật với cảm xúc của chính mình, không tự lừa dối bản thân, đó mới là đỉnh cao của sự tự do tinh thần.
Nhưng điều quan trọng nhất tạo nên sự khác biệt của Trư Bát Giới này chính là khả năng cười vang giữa giông bão. Hãy nhớ lại những lúc thầy trò ta bị yêu quái bắt vào động. Trong khi Sư phụ khóc lóc thảm thiết, Sa sư đệ im lặng chịu đựng, Ngộ Không thì tìm cách thoát thân trong sự giận dữ, thì ta làm gì? Ta nằm quay ra ngủ, hoặc ta trêu chọc mấy con tiểu yêu, hoặc ta bàn với chúng xem nên nấu ta theo món gì thì ngon nhất. Ta nói với chúng rằng thịt của ta nhiều mỡ lắm, ăn vào sẽ bị đầy bụng, hay ta bảo chúng hãy chuẩn bị thêm chút hành tỏi cho thơm. Nhiều người xem đó là sự ngu ngốc, là sự phó mặc cho số phận. Nhưng không, đó chính là đỉnh cao của trí tuệ sinh tồn.
Khi cái chết đã cận kề, khi hiểm nguy đã bao trùm, sự sợ hãi, khóc lóc hay giận dữ có giúp ích được gì không? Nó chỉ làm cho tinh thần ta thêm hoảng loạn, cơ thể thêm suy kiệt và làm trò cười cho kẻ thù mà thôi. Ngược lại, một tiếng cười giễu cợt, một thái độ dửng dưng, một câu đùa hóm hỉnh lại có sức mạnh vô biên. Nó không chỉ làm giảm bớt áp lực tâm lý cho chính bản thân ta, mà còn khiến cho đối phương phải hoang mang, nể sợ. Khi ta có thể cười vào chính cái chết của mình, thì cái chết ấy không còn đáng sợ nữa. Ta đã chiến thắng nỗi sợ hãi lớn nhất của đời người bằng một nụ cười tinh nghịch.
Tiếng cười của ta không phải là sự trốn tránh thực tại, mà là sự chấp nhận thực tại một cách dũng cảm nhất. Ta biết cuộc đời này là đầy rẫy những bất công, những khó khăn ngoài ý muốn. Ta không thể thay đổi được thời tiết, không thể ngăn cản được yêu quái xuất hiện, cũng không thể làm cho con đường đi thỉnh kinh trở nên bằng phẳng hơn. Nhưng ta hoàn toàn có thể lựa chọn thái độ của mình trước những điều đó. Thay vì cau mày nhăn mặt, ta chọn cách mỉm cười.
Này các huynh đệ, hãy thử ngẫm mà xem. Khi các người gặp một rắc rối lớn trong công việc, ví như bị sếp mắng, bị đồng nghiệp chơi xấu, hay dự án bị đổ bể. Các người sẽ chọn cách nào? Sẽ giống như Sư phụ ta, trở về nhà ôm mặt khóc, tự trách bản thân, trầm cảm suốt mấy ngày liền? Hay sẽ giống như Tôn Ngộ Không, đập bàn đập ghế, nổi trận lôi đình, tìm kẻ thù để trút giận để rồi chuốc lấy thêm rắc rối, làm tổn hại đến các mối quan hệ và sức khỏe của chính mình? Hay sẽ giống như Sa sư đệ, lầm lũi chịu đựng, ôm cục tức trong lòng ngày này qua ngày khác cho đến khi đổ bệnh vì lao lực và u uất?
Tại sao các người không thử học cách của Trư Bát Giới ta? Khi bão giông ập đến, hãy hít một hơi thật sâu, nở một nụ cười tự giễu và tự nhủ: À, ra là thế, cuộc đời lại muốn trêu đùa ta chút đây mà. Thôi thì việc đã lỡ rồi, có khóc lóc hay nổi giận cũng chẳng giải quyết được gì. Chi bằng đi ăn một bữa thật ngon, ngủ một giấc thật sâu để lấy lại tinh thần, ngày mai tính tiếp. Khi các người biết cười vào những khó khăn của mình, các người đã vô hiệu hóa sức mạnh sát thương của chúng. Khó khăn lúc đó không còn là một tảng đá đè nặng lên ngực các người nữa, mà nó chỉ là một chướng ngại vật nhỏ trên đường đi, một thứ gia vị làm cho cuộc sống thêm phần thú vị.
Người biết cười trong gian khó thường sống lâu hơn, đó không phải là một câu nói suông để an ủi lòng người, mà đó là một quy luật vật lý và tâm lý học cực kỳ chuẩn xác. Khi các người cười, cơ thể các người sẽ tiết ra những hocmon hạnh phúc, giúp xua tan đi những độc tố của sự căng thẳng, lo âu. Tiếng cười làm mạch máu lưu thông, làm tim đập đều dặn, làm cho các cơ quan nội tạng được thư giãn. Ngược lại, sự lo âu, giận dữ, buồn phiền giống như những liều thuốc độc ngấm dần vào từng tế bào, tàn phá cơ thể các người một cách âm thầm nhưng tàn nhẫn. Những kẻ lúc nào cũng nghiêm túc, lúc nào cũng lo lắng, lúc nào cũng ôm khư khư cái sĩ diện và gánh nặng của cuộc đời, thường là những kẻ dễ gục ngã nhất trước sóng gió. Họ tự đốt cháy sinh mệnh của mình bằng ngọn lửa của sự căng thẳng.
Ta, Trư Bát Giới, mang một thân hình mập mạp, di chuyển chậm chạp, nhưng ta chưa từng bị đau dạ dày, chưa từng bị cao huyết áp, cũng chưa từng bị trầm cảm. Trong suốt mười mấy năm hành trình đầy gian khổ, leo đèo lội suối, ăn gió nằm sương, đối mặt với biết bao yêu ma quỷ quái, ta vẫn luôn giữ được một làn da hồng hào, một tinh thần sảng khoái và một sức khỏe dẻo dai. Đó là nhờ đâu? Nhờ ta biết ăn được, ngủ được, và quan trọng nhất là biết cười được. Ta không để cho những bụi bặm của trần gian bám vào tâm hồn mình. Ta đi qua bùn lầy mà lòng vẫn thanh thản như đang dạo chơi trong vườn hoa Cao gia trang năm nào.
Người đời thường quá coi trọng cái gọi là sĩ diện, danh tiếng và sự thành công. Họ sẵn sàng đánh đổi cả sức khỏe, niềm vui, sự bình yên của gia đình để chạy theo những ảo ảnh ấy. Họ tự tạo ra cho mình một chiếc vòng kim cô vô hình mang tên áp lực cuộc sống, rồi tự giao cho người khác chiếc quyền niệm chú khẩn cô nhi để hành hạ chính mình. Họ quên mất rằng, mục đích cuối cùng của sự sống là gì? Chẳng phải là để được hạnh phúc, được vui vẻ và được sống một cuộc đời trọn vẹn hay sao? Nếu các người có được cả thiên hạ, có được vạn lượng kim tiền, nhưng tâm hồn lúc nào cũng khô héo, cơ thể lúc nào cũng đau đốm, suốt ngày phải dùng thuốc để duy trì sự sống, thì những thứ kia có ý nghĩa gì?
Ta nhớ có lần, khi thầy trò ta đi qua một sa mạc nắng cháy, nước uống đã cạn kiệt, ai nấy đều mệt mỏi rã rời. Sư phụ thì liên tục niệm Phật, cầu xin trời mưa, gương mặt hốc hác, môi khô nứt nẻ. Ngộ Không thì bay vút lên mây xanh để tìm nguồn nước trong sự bực dọc, vừa đi vừa lẩm bẩm chửi rủa cái nắng quái ác. Sa sư đệ thì gồng mình gánh đôi bồ nặng, bước đi xiêu vẹo nhưng không dám ho nửa lời. Còn ta, ta vừa đi vừa thở hồng hộc, nhưng ta nhìn thấy một bụi cây xương rồng có hoa nở rực rỡ giữa cát nóng. Ta liền dừng lại, ngắm nghía bông hoa ấy, rồi quay sang nói với Sa sư đệ: Sa tăng à, đệ nhìn xem, bông hoa này đẹp quá, giống như đóa hoa cài trên tóc của Thúy Lan nhà ta vậy. Giữa cái nơi khỉ ho cò gáy này mà nó vẫn nở hoa được, chứng tỏ ông trời vẫn còn thương xót chúng ta, chưa muốn chúng ta chết khát đâu. Thôi thì cứ vui vẻ mà đi tiếp, biết đâu phía trước lại có một ốc đảo đầy dưa hấu mát rượi đang chờ đón.
Sa sư đệ lúc đó chỉ biết lắc đầu cười trừ cho sự dở hơi của ta. Nhưng đệ ấy đâu biết rằng, chính cái bông hoa xương rồng ấy và nụ cười ngây ngô của ta đã tiếp thêm cho ta bao nhiêu sức mạnh để vượt qua quãng đường sa mạc nóng bỏng đó. Ta không nhìn vào cái nắng cháy da cháy thịt, ta nhìn vào bông hoa rực rỡ. Ta không nhìn vào sự thiếu thốn nước uống, ta hướng tâm trí về hình ảnh quả dưa hấu mát lành trong tương lai. Ta dùng trí tưởng tượng phong phú và sự lạc quan vô bờ bến của mình để tự tạo ra một dòng suối mát lành tưới tắm cho tâm hồn đang khô héo. Đó chính là nghệ thuật sống, nghệ thuật tự cứu rỗi bản thân trước khi chờ đợi một vị thần Phật nào đó ra tay cứu giúp.
Nhiều người sẽ bảo rằng: Trư Bát Giới ông nói thì hay lắm, nhưng ông là thần tiên đầu thai, ông có phép thuật, ông không phải lo lắng về việc kiếm tiền nuôi con, không phải trả nợ ngân hàng, không phải đối mặt với những áp lực của xã hội hiện đại như chúng tôi. Làm sao chúng tôi có thể cười được khi cuộc sống có quá nhiều thứ phải lo?
Hỡi các huynh đệ, ta hiểu những khó khăn của các người. Thời đại của các người tuy đầy đủ về vật chất hơn thời của ta, nhưng áp lực tinh thần lại lớn hơn gấp vạn lần. Các người đang sống trong một thế giới mà sự cạnh tranh khốc liệt diễn ra từng giây từng phút. Các người bị bủa vây bởi những thông tin tiêu cực, bởi những tiêu chuẩn thành công giả tạo được thêu dệt trên mạng xã hội. Các người tự so sánh mình với người khác rồi tự rước lấy sự tự ti, đau khổ. Các người biến mình thành những cỗ máy sinh học chỉ biết làm việc, tích lũy và lo lắng.
Nhưng các người có nhận ra rằng, dù ở thời đại nào, những quy luật cơ bản của nhân sinh vẫn không hề thay đổi? Cuộc đời vẫn là một chuỗi những việc như ý và bất như ý xen kẽ nhau. Khó khăn luôn tồn tại, điều duy nhất các người có thể kiểm soát được chính là phản ứng của mình trước khó khăn đó.
Nếu các người không có tiền, khóc lóc có làm cho ví tiền của các người tự động đầy lên không? Nếu các người bị bệnh, lo âu có làm cho các tế bào ung thư tự biến mất không? Nếu các người bị người khác phản bội, oán hận có làm cho họ quay lại yêu thương các người như xưa không? Tất nhiên là không! Sự đau khổ, oán giận, lo âu chỉ làm cho tình hình trở nên tồi tệ hơn mà thôi. Nó cướp đi của các người chút năng lượng cuối cùng để giải quyết vấn đề, cướp đi của các người giấc ngủ ngon để phục hồi thể lực, và cướp đi của các người cơ hội để nhìn thấy những giải pháp mới.
Khi các người biết cười, một nụ cười nhẹ nhàng thôi, các người đang phát ra một tín hiệu mạnh mẽ đến vũ trụ và đến chính tiềm thức của mình rằng: Ta không bị khuất phục bởi hoàn cảnh này. Ta vẫn là chủ nhân của tâm hồn mình. Tiếng cười ấy sẽ kích hoạt sự sáng tạo, sự dũng cảm và lòng kiên trì ẩn sâu trong các người. Nó giúp các người nhìn nhận vấn đề một cách khách quan hơn, bớt nghiêm trọng hóa mọi chuyện.
Hãy thử nghĩ về cái chết xem. Đây là điều cuối cùng mà ai cũng phải đối mặt. Dù các người là hoàng đế giàu sang hay kẻ hành khất nghèo khổ, dù các người là Tề Thiên Đại Thánh hay một chú heo tầm thường, cuối cùng tất cả chúng ta đều sẽ trở về với cát bụi. Khi đứng trước ranh giới của sự sinh tử, tất cả những danh vọng, tiền tài, những lo âu, tranh chấp thường ngày bỗng trở nên nhỏ bé và vô nghĩa đến nực cười. Vậy thì tại sao chúng ta lại phải lãng phí những năm tháng ngắn ngủi của cuộc đời mình cho sự đau khổ và lo âu? Tại sao không biến mỗi ngày sống thành một ngày vui, một ngày trải nghiệm đầy thú vị với tất cả những cung bậc cảm xúc của nó?
Ta, Trư Bát Giới, đã từng sống ở Thiên Đình đầy hào quang rực rỡ, cũng đã từng sống ở nhân gian trong hình hài của một con quái vật bị người đời xua đuổi, ghét bỏ. Ta đã nếm trải đủ hương vị của sự vinh hoa phú quý lẫn sự sỉ nhục, đắng cay. Nhưng ta nhận ra rằng, dù ở vị thế nào, niềm vui đích thực vẫn luôn đến từ bên trong. Nó không phụ thuộc vào việc ta mặc chiếc áo gấm thêu hoa hay khoác trên mình bộ da heo xù xì, thô ráp. Nó phụ thuộc vào việc ta có biết mỉm cười đón nhận ngày hôm nay hay không.
Khi ta ở Cao Lao Trang, ta làm lụng vất vả, gánh nước cày ruộng cho nhà nhạc phụ tương lai. Người ta bảo ta bị bóc lột, bị khinh rẻ. Nhưng ta thấy vui vì ta được ở gần người con gái ta yêu, được ăn những bữa cơm dưa muối đạm bạc nhưng ấm áp tình người. Khi ta bị ép buộc phải đi thỉnh kinh, rời xa cuộc sống yên bình ấy, ta có buồn không? Có chứ, ta nhớ Thúy Lan da diết, ta tiếc nuối những ngày tháng êm đềm ở Cao gia trang. Nhưng ta không để sự tiếc nuối ấy gặm nhấm tâm hồn mình. Ta nhanh chóng thích nghi với cuộc sống mới. Trên đường đi, ta tìm thấy niềm vui trong việc trêu chọc khỉ đột, trong việc thưởng thức những món ăn chay lạ lẫm ở những vùng đất mới, hay đơn giản là trong một giấc ngủ trưa ngon lành dưới bóng râm của một gốc cây cổ thụ bên đường.
Sự thích nghi và khả năng tự tạo niềm vui chính là biểu hiện cao nhất của Ngộ Năng. Người có năng lực thực sự không phải là người có thể thay đổi cả thế giới theo ý mình, mà là người có thể giữ cho tâm mình luôn bình yên, vui vẻ giữa một thế giới đầy biến động, bất toàn.
Nhiều lúc ta thấy nực cười cho thói đời của con người các ngươi. Các ngươi luôn đặt ra cho mình những điều kiện để được hạnh phúc. Các ngươi tự bảo mình rằng: Khi nào tôi mua được nhà, tôi mới hạnh phúc; khi nào tôi được thăng chức, tôi mới vui vẻ; khi nào con cái tôi đỗ đạt, tôi mới thanh thản. Các ngươi vô tình biến hạnh phúc thành một cái đích ở tương lai xa xôi, một thứ phần thưởng có điều kiện mà các ngươi luôn phải rượt đuổi một cách mệt mỏi. Nhưng các ngươi đâu biết rằng, tương lai là thứ chưa hề tồn tại, còn quá khứ thì đã trôi qua rồi. Cái duy nhất các ngươi thực sự sở hữu chính là khoảnh khắc hiện tại này.
Nếu các ngươi không thể hạnh phúc ngay bây giờ, trong lúc các ngươi còn đang nghèo khó, đang gặp khó khăn, thì chắc gì khi các ngươi giàu có, thành đạt, các ngươi đã có được hạnh phúc? Lúc đó, các ngươi lại sẽ có những nỗi lo khác lớn hơn, phức tạp hơn hành hạ tâm trí. Hạnh phúc không phải là một kết quả, nó là một năng lực, một thói quen, một lựa chọn của tâm hồn. Và người biết cười trong gian khó chính là người đã nắm vững cái năng lực cốt lõi ấy.
Hãy nhìn vào cách ta đối xử với bản thân mình mà xem. Ta chưa bao giờ tự hành hạ mình bằng những tiêu chuẩn hà khắc của sự tu hành. Ta tu tâm chứ không hành xác. Khi cơ thể đòi hỏi được nghỉ ngơi, ta sẵn sàng tìm một gốc cây để ngả lưng, ngủ một giấc thật sâu mà không cần lo lắng về việc yêu quái có thể xuất hiện hay sư huynh sẽ mắng mỏ. Ta biết rằng một cơ thể mệt mỏi, suy kiệt sẽ không thể sinh ra một tinh thần minh mẫn, sáng suốt. Ta yêu thương chính bản thân mình, chấp nhận cả những phần yếu đuối, tầm thường của mình. Ta không cố gắng biến mình thành một bức tượng Phật đá vô tri vô giác, lạnh lùng trước những vẻ đẹp của cuộc đời phàm trần.
Sự chấp nhận bản thân một cách trọn vẹn ấy chính là nguồn gốc của sự tự tin và bình yên nội tại. Khi ta không còn sợ hãi những khuyết điểm của mình, khi ta có thể tự cười vào những sai lầm, những sự ngớ ngẩn của bản thân, thì không ai có thể dùng những điều đó để làm tổn thương ta được nữa. Người đời có thể gọi ta là đồ heo ngốc nghếch, đồ ham ăn lười làm. Ta chỉ cười vang và đáp lại: Đúng vậy, ta chính là một con heo vui vẻ, thèm ăn thèm ngủ đây. Các người có muốn làm một con heo vui vẻ như ta không, hay mỏi mệt làm một thánh nhân luôn nhăn nhó, sầu muộn?
Chính thái độ sống ấy đã giúp ta vượt qua biết bao nhiêu sóng gió mà không hề để lại một vết sẹo nào trong tâm hồn. Tâm hồn ta giống như một mặt hồ nước phẳng lặng, dù có ai ném vào đó một viên đá bẩn thỉu, nó chỉ xao động đôi chút rồi lại nhanh chóng trở về trạng thái trong trẻo, yên bình ban đầu. Ta không giữ lại những oán hận, những bực dọc trong lòng. Ta xả hết chúng đi qua những tiếng cười, những câu đùa hóm hỉnh.
Này các huynh đệ, hãy thử tưởng tượng xem, cuộc đời này giống như một sân khấu kịch khổng lồ. Trong vở kịch ấy, mỗi chúng ta được giao cho một vai diễn khác nhau. Có người đóng vai hoàng đế oai phong, có người đóng vai tướng quân dũng cảm, có người đóng vai học giả thông thái, và cũng có người đóng vai gã hề thô kệch, ngớ ngẩn như ta.
Kẻ ngu muội là kẻ luôn bất mãn với vai diễn của mình, luôn muốn tranh giành vai diễn của người khác, hoặc luôn gồng mình lên để diễn sao cho thật hoàn hảo, thật lộng lẫy trước mắt khán giả. Họ quên mất rằng, dù vai diễn của họ có vĩ đại đến đâu, khi bức màn nhung khép lại, khi ánh đèn sân khấu tắt đi, tất cả đều phải trút bỏ xiêm y, trở về với bản ngã thực sự của mình. Họ sống trong sự giả tạo, mệt mỏi của vai diễn suốt cả cuộc đời.
Còn kẻ trí tuệ, giống như Trư Bát Giới này, hiểu rõ bản chất của vở kịch đời. Ta biết mình được giao vai diễn một gã heo ngốc nghếch, thô kệch. Ta không buồn bã, không oán hận ông trời tại sao không cho ta làm một mỹ nam tử hay một vị thần oai phong lẫm liệt. Ta đón nhận vai diễn ấy bằng một niềm hào hứng vô bờ bến. Ta diễn vai gã hề một cách trọn vẹn nhất, tự nhiên nhất và vui vẻ nhất. Ta mang lại tiếng cười cho người khác và cho chính bản thân mình. Ta biến vai diễn đầy khuyết điểm ấy thành một vai diễn đáng yêu, độc đáo và không thể thay thế trong cả đoàn thỉnh kinh.
Khi các người biết chấp nhận vai diễn của mình trong cuộc đời, biết cười vào những sự trớ trêu của số phận, các người đã đạt đến một cảnh giới tự do tự tại mà không một danh vọng, tiền tài nào có thể mang lại được. Các người không còn bị ràng buộc bởi những định kiến của người đời, không còn bị tổn thương bởi những lời phán xét, chê bai. Các người sống cuộc đời của chính mình, trọn vẹn và rực rỡ nhất trong từng khoảnh khắc.
Các người có biết vì sao Sư phụ ta lại được phong làm Chiên Đàn Công Đức Phật, sư huynh được phong làm Đấu Chiến Thắng Phật, Sa sư đệ là Kim Thân La Hán, còn ta chỉ là Tịnh Đàn Sứ Giả không?
Người đời thường nghĩ Phật Tổ bất công, ban cho ta một chức danh thấp kém, chỉ lo việc dọn dẹp bàn thờ, ăn những đồ cúng tế thừa của chúng sinh. Nhưng họ đâu biết rằng, đó mới chính là chức danh tuyệt vời nhất, phù hợp nhất với bản tính của ta, và là sự từ bi, thấu hiểu vô bờ bến của Phật Tổ dành cho Trư Ngộ Năng này.
Làm Phật làm Thánh có gì vui? Lúc nào cũng phải ngồi trang nghiêm trên tòa sen, lắng nghe những lời cầu xin, than vãn đau khổ của chúng sinh, gánh vác trách nhiệm cứu độ nhân loại nặng nề. Lúc nào cũng phải giữ một gương mặt từ bi nhưng lạnh lùng, không được cười đùa, không được ăn ngon, không được rung động trước cái đẹp. Đó là một kiểu ngục tù thanh cao mà ta chưa bao giờ mong muốn.
Còn làm Tịnh Đàn Sứ Giả thì sao? Ta được đi khắp mọi nơi, thưởng thức đủ mọi của ngon vật lạ, những sản vật tinh túy nhất của nhân gian dâng cúng. Ta không phải gánh vác những trách nhiệm quá lớn lao, không phải đối mặt với những cuộc chiến sinh tử tranh giành đức tin. Ta được tự do tự tại, được sống thật với bản năng ăn uống lành mạnh của mình, được mang niềm vui và sự no đủ đến cho mọi nhà. Đó chẳng phải là cuộc sống hạnh phúc, tự do nhất trong cõi Tam giới này hay sao?
Phật Tổ hiểu rằng, năng lực lớn nhất của ta không phải là chiến đấu, không phải là giảng đạo thuyết pháp, mà là năng lực thích nghi, năng lực hưởng thụ cuộc sống một cách lành mạnh và mang lại sự vui tươi, ấm áp cho thế gian. Người phong cho ta làm Tịnh Đàn Sứ Giả chính là để ta được sống đúng với cái Ngộ Năng của mình, được cười vang giữa cõi nhân sinh đầy đau khổ này.
Thế nên, hỡi các huynh đệ tỷ muội, đừng bao giờ tự trách mình khi các người không thể trở thành những vĩ nhân, những người thành đạt xuất chúng theo tiêu chuẩn của xã hội. Đừng tự dằn vặt bản thân khi các người vẫn còn những khuyết điểm, những ham muốn phàm trần tầm thường. Hãy học cách chấp nhận và yêu thương chính bản thân mình, với tất cả những gì các người đang có. Hãy tìm kiếm niềm vui trong những điều giản dị nhất xung quanh mình.
Một bữa cơm ấm cúng bên gia đình, một giấc ngủ ngon không mộng mị sau một ngày làm việc vất vả, một buổi chiều thảnh thơi ngồi ngắm hoàng hôn buông xuống, hay một câu chuyện cười tán gẫu cùng bạn bè… đó mới chính là những hạt ngọc lấp lánh thực sự của cuộc đời mà các người thường vô tình bỏ qua trong cuộc chạy đua mệt mỏi tìm kiếm những ảo ảnh xa xôi.
Khi gian khó ập đến, khi cuộc sống dường như bế tắc không lối thoát, hãy nhớ đến Trư Bát Giới này. Hãy nhớ đến cái gã heo mập mạp luôn mỉm cười xách đinh ba đi sau lưng sư huynh, luôn sẵn sàng bông đùa ngay cả khi bị yêu quái trói chặt trên thớt gỗ chuẩn bị đưa vào nồi hấp.
Hãy tự hỏi mình: Chuyện này có thực sự nghiêm trọng đến mức ta phải hy sinh nụ cười, hy sinh sức khỏe và sự bình yên của tâm hồn mình hay không? Liệu mười năm sau, khi nhìn lại khoảnh khắc này, ta có còn thấy nó đáng để ta phải đau khổ, lo âu đến thế này không?
Nếu câu trả lời là không, thì tại sao các người không nở một nụ cười thật tươi ngay bây giờ? Hãy để tiếng cười ấy xua tan đi những đám mây đen xám xịt đang bao phủ tâm trí các người. Hãy để tiếng cười ấy là nguồn năng lượng mạnh mẽ nhất, chữa lành mọi vết thương và tiếp thêm sức mạnh cho các người đi tiếp hành trình vạn dặm của cuộc đời.
Sống lâu không đơn thuần là số năm các người tồn tại trên cõi đời này, mà là số khoảnh khắc các người thực sự sống trong niềm vui, sự tự do và bình yên của tâm hồn. Một ngày sống trong tiếng cười, trong sự an nhiên tự tại, đáng giá hơn cả trăm năm sống trong sự lo âu, oán hận và mệt mỏi.
Ta, Trư Ngộ Năng, đã ngộ ra cái năng lực sinh tồn tối thượng ấy của sinh mệnh. Ta đã đi qua muôn vàn kiếp nạn, vượt qua mọi gian khổ của cuộc hành trình đi thỉnh kinh bằng một nụ cười ngạo nghễ, nhẹ tênh. Và ta vẫn đang tiếp tục hành trình của mình trong cõi Tam giới này, khỏe mạnh, vui tươi và tràn đầy sức sống.
Còn các người thì sao? Các người có sẵn sàng buông bỏ bớt những gánh nặng không cần thiết, trút bỏ bớt cái sĩ diện hão huyền và những lo âu vô nghĩa để nở một nụ cười thật tươi trước bão giông cuộc đời hay không?
Hãy cười lên đi, hỡi các huynh đệ tỷ muội! Hãy cười vang để xua tan đi bóng tối của sự sợ hãi, lo âu. Hãy cười để đón nhận cuộc đời này with tất cả sự bao dung, yêu thương và lạc quan nhất. Đó chính là bí quyết sống lâu, sống khỏe và sống hạnh phúc nhất của một kiếp nhân sinh mà Trư Bát Giới ta muốn gửi gắm đến các người.
Chúc cho tất cả các huynh đệ tỷ muội luôn có được một chiếc bụng đói được lấp đầy bằng những món ăn ngon, một tâm hồn luôn thảnh thơi để có những giấc ngủ tròn đầy, và một khuôn mặt luôn rạng rỡ những nụ cười rực rỡ nhất giữa trùng trùng gian khó của cuộc đời. Ta đi dọn dẹp đàn cúng đây, có gì ngon nhớ gọi ta nhé!
#TayDuKy #TruBatGioi #TruNgoNang #NguoiBietCuoiTrongGianKho #BaiHocCuocSong
