Skip to contentBÀI HỌC TÂY DU KÝ – TRƯ NGỘ NĂNG: SA TĂNG ÍT NÓI, NHƯNG LẠI LÀ NGƯỜI BẠN BỀN BỈ VÀ ĐÁNG TIN
Về tình đồng đội, Sa Tăng chính là biểu tượng của sự thầm lặng nhưng vững chãi nhất. Anh ấy không cần hào quang rực rỡ hay lời nói hoa mỹ, chỉ cần sự hiện diện bền bỉ để giữ cho cả đội hình không bao giờ tan vỡ trước sóng gió.
Lão Trư tôi đây, Trư Bát Giới, thường bị người đời cười chê là kẻ ham ăn lười làm, chỉ biết ba hoa khoác lác và hễ gặp khó khăn là đòi chia hành lý về Cao Lão Trang. Nhưng các ông các bà có bao giờ tự hỏi, nếu một kẻ như lão Trư tôi còn có thể đi hết hành trình mười vạn tám nghìn dặm, thì điều gì đã thực sự giữ chân tôi lại không? Không phải chỉ vì sợ cái vòng kim cô của Hầu ca, cũng không phải chỉ vì lòng từ bi của Sư phụ, mà phần lớn là nhờ cái bóng dáng cao lớn, lầm lũi và im lặng của Sa sư đệ. Hôm nay, nhân lúc rảnh rỗi ngồi nhớ lại chuyện cũ, lão Trư tôi muốn kể cho mọi người nghe về một góc nhìn khác, một góc nhìn về sự bền bỉ mà có lẽ bấy lâu nay chúng ta đã vô tình lãng quên khi mải mê nhìn vào những phép thần thông biến hóa của Tôn Ngộ Không.
Các ông thấy đấy, trong một tập thể, bao giờ cũng có một người nói rất nhiều như tôi, một người làm rất nhiều và rất giỏi như Hầu ca, và một người hiền lành đức độ như Sư phụ. Nhưng còn Sa sư đệ? Chú ấy đứng ở đâu? Chú ấy đứng ở phía sau, vai gánh gánh hành lý nặng trĩu, mắt nhìn thẳng về phía trước, chân bước đều đặn không sai một nhịp. Người ta gọi chú ấy là Sa Ngộ Tĩnh, cái tên Sư phụ đặt quả thật không sai một chữ nào. Tĩnh ở đây không phải là chết lặng, mà là sự tĩnh lặng của dòng nước sâu, nơi mà những gợn sóng trên bề mặt chẳng bao giờ làm lay động được khối chân tình ở phía dưới đáy.
Suốt mấy mươi năm rong ruổi, tôi chưa bao giờ thấy Sa sư đệ phàn nàn lấy một câu. Có những ngày nắng cháy da người trên Hỏa Diệm Sơn, chân tôi mỏi rã rời, bụng đói cồn cào, miệng chỉ chực tuôn ra những lời than vãn. Lúc đó, tôi quay sang nhìn Sa sư đệ. Mồ hôi chú ấy chảy dài xuống râu, vai chú ấy tấy đỏ vì đòn gánh, nhưng đôi mắt chú ấy vẫn bình thản lạ kỳ. Chú ấy không đòi nghỉ, không đòi ăn trước, cũng không bao giờ nói rằng mình mệt. Chính cái sự im lặng đó của chú ấy lại là một loại áp lực vô hình, khiến một kẻ hay kêu ca như tôi cũng phải cảm thấy thẹn thùng mà im miệng. Đó chính là sức mạnh của sự bền bỉ. Sự bền bỉ không cần tiếng vang, không cần ai tung hô, nó giống như hơi thở, cứ thế mà duy trì sự sống cho cả một hành trình.
Người ta thường bảo Sa sư đệ nhạt nhòa. Ừ thì nhạt, nhưng các ông thử nghĩ xem, nước lọc vốn nhạt, nhưng thiếu nước lọc thì ai sống nổi? Hầu ca có giỏi đến mấy thì cũng có lúc nóng nảy bỏ đi, Sư phụ có từ bi đến mấy thì cũng có lúc mù quáng đuổi học trò. Còn Sa sư đệ? Chú ấy là người duy nhất chưa bao giờ rời bỏ hàng ngũ. Khi Hầu ca bị đuổi, khi tôi mải mê ngủ quên hay trêu ghẹo mỹ nhân, chính Sa sư đệ là người ở lại bên cạnh Sư phụ, giữ cho cái gánh hành lý kia không bị rơi xuống đất, giữ cho niềm tin của cả đội không bị lung lay.
Tình đồng đội, với tôi bây giờ mà nói, không phải là lúc nào cũng phải kề vai sát cánh chiến đấu vang dội. Tình đồng đội đôi khi chỉ là việc có một người bạn mà khi mình quay đầu lại, mình biết chắc chắn rằng họ vẫn ở đó. Sa sư đệ là người như thế. Chú ấy không có những màn trình diễn rực rỡ để người đời ghi tạc vào sử sách, chú ấy chỉ có sự hiện diện. Nhưng sự hiện diện đó lại là cái neo chắc chắn nhất giữ cho con tàu Tây Du không bị chìm giữa biển khơi gian khổ.
Có những đêm tối mịt mùng giữa rừng sâu, khi Hầu ca đi thám thính, Sư phụ đã thiếp đi vì mệt mỏi, tôi và Sa sư đệ ngồi canh lửa. Tôi thường hỏi chú ấy rằng: Sa sư đệ, chú không thấy khổ sao? Chú vốn là Linh Tiêu điện Hạ giới Đại tướng, uy phong lẫm liệt, giờ lại phải đi làm kẻ gánh hành lý, chịu nhục chịu khổ thế này, chú không hối hận à? Các ông biết chú ấy trả lời sao không? Chú ấy chỉ cười, một nụ cười hiền lành giữa làn khói bếp, rồi nói: Nhị ca, đi thì cứ đi thôi, có gì mà khổ. Câu nói đơn giản ấy chứa đựng cả một triết lý sống vĩ đại mà lão Trư tôi phải mất cả đời mới ngộ ra được. Đó là triết lý của việc chấp nhận và tận hiến. Chú ấy chấp nhận vị trí của mình, không so đo tính toán hơn thua với anh em, không màng đến công trạng cao thấp.
Sự đáng tin của Sa sư đệ nằm ở chỗ chú ấy luôn hoàn thành phần việc của mình một cách tuyệt đối. Trong suốt hành trình, có bao giờ hành lý bị mất khi Sa sư đệ còn đứng đó không? Có bao giờ Sư phụ bị yêu quái bắt mà Sa sư đệ không liều mình bảo vệ không? Dù phép thuật của chú ấy không bằng Hầu ca, sức mạnh không bằng lão Trư tôi lúc xung trận, nhưng ý chí bảo vệ đồng đội của chú ấy thì chưa bao giờ thua kém bất kỳ ai. Sự tin tưởng không được xây dựng bằng những lời hứa hẹn đầu môi, nó được xây dựng bằng hàng triệu bước chân kiên định trên con đường đầy chông gai.
Nhiều người cứ bảo Sa sư đệ chỉ nói mấy câu quanh đi quẩn lại như: Sư phụ bị bắt rồi, Đại ca ơi Nhị ca bị bắt rồi… Người ta lấy đó làm trò cười. Nhưng nếu các ông thực sự ở trong hoàn cảnh đó, các ông sẽ thấy những câu nói ấy quý giá biết bao. Nó là tiếng chuông cảnh tỉnh, là sự kết nối thông tin giữa những thành viên đang bị chia cắt. Sa sư đệ giống như một trạm trung chuyển, giữ cho mọi người luôn biết tình hình của nhau. Khi chú ấy gọi Đại ca, đó là niềm hy vọng. Khi chú ấy gọi Nhị ca, đó là sự nhắc nhở về trách nhiệm.
Tôi còn nhớ lần ở sông Lưu Sa, khi chú ấy còn là yêu quái dưới nước. Cái vẻ hung dữ lúc đó chẳng qua cũng chỉ là một cách để chú ấy tồn tại trong sự cô độc và trừng phạt. Nhưng khi đã quy y, chú ấy trút bỏ hoàn toàn cái tôi hung bạo đó để trở thành một người em út khiêm nhường. Sự thay đổi đó không phải ai cũng làm được. Nó đòi hỏi một bản lĩnh cực lớn để đè nén cái tôi cá nhân xuống, vì lợi ích chung của cả tập thể.
Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, tôi thấy nhiều người giống như tôi, thích nói nhiều, thích thể hiện, hoặc giống như Hầu ca, thích làm trung tâm của sự chú ý. Điều đó không sai. Nhưng nếu một tập thể chỉ toàn những người muốn tỏa sáng, thì ai sẽ là người giữ lửa? Ai sẽ là người gánh vác những công việc không tên, những việc nặng nhọc và buồn tẻ nhưng lại vô cùng quan trọng? Chúng ta đang thiếu đi những Sa Tăng. Chúng ta thiếu đi những người bạn bền bỉ, những người không cần lên tiếng nhưng luôn có mặt khi ta cần nhất.
Lão Trư tôi ngồi đây, nhìn lại quãng đường đã qua, lòng trào dâng một sự kính trọng sâu sắc đối với Sa sư đệ. Chú ấy không bao giờ tranh giành miếng ăn với tôi (dù tôi luôn là kẻ ăn nhiều nhất), chú ấy không bao giờ cãi lại Hầu ca (dù đôi khi Hầu ca quá nóng nảy), và chú ấy luôn là người dìu Sư phụ lên ngựa mỗi sáng sớm. Sự tử tế của chú ấy ngấm vào từng hành động nhỏ, tự nhiên như hơi thở.
Tình đồng đội, nói cho cùng, chính là sự bổ khuyết cho nhau. Hầu ca là trí tuệ và sức mạnh tiên phong, tôi là sự linh hoạt và đôi khi là chất xúc tác giải tỏa căng thẳng (dù bằng cách gây rắc rối), Sư phụ là mục tiêu và lý tưởng, còn Sa sư đệ chính là sự ổn định. Thiếu đi sự ổn định đó, mọi trí tuệ, sức mạnh hay lý tưởng đều sẽ tan vỡ trước những va đập của thực tế. Sa sư đệ dạy cho tôi bài học rằng: để đi xa, chúng ta không cần phải chạy thật nhanh, chúng ta chỉ cần không bao giờ dừng lại.
Có lần, tôi giả vờ đau chân để trốn việc gánh hành lý, đẩy hết sang cho Sa sư đệ. Chú ấy không nói một lời, lặng lẽ nhận lấy thêm phần việc của tôi. Nhìn cái lưng chú ấy còng xuống dưới sức nặng gấp đôi, tự nhiên tôi thấy lòng mình thắt lại. Sự im lặng của chú ấy không phải là ngu ngơ, mà là sự bao dung. Chú ấy biết tôi lười, chú ấy biết tôi đang giả vờ, nhưng chú ấy vẫn chấp nhận gánh vác thay tôi vì chú ấy coi tôi là anh em. Chính sự bao dung thầm lặng ấy đã cảm hóa một kẻ ích kỷ như tôi, khiến tôi sau đó phải tự giác quay lại gánh vác phần việc của mình. Đó mới là cách thu phục lòng người đỉnh cao nhất: không dùng lời nói, chỉ dùng hành động và sự chân thành.
Mọi người thường chỉ nhìn thấy một Sa Tăng hiền lành, nhưng tôi lại thấy một Sa Tăng cực kỳ mạnh mẽ. Mạnh mẽ nhất không phải là kẻ có thể nhấc bổng một quả núi, mà là kẻ có thể gánh vác nỗi đau và trách nhiệm ngày này qua ngày khác mà không thay đổi sắc mặt. Sa sư đệ đã gánh hành lý suốt 14 năm, đi qua bao nhiêu vương quốc, bao nhiêu hang động yêu quái. Cái gánh nặng ấy không chỉ là quần áo, bát đũa hay kinh sách, mà nó là biểu tượng cho sự kiên định của một con người.
Nếu không có Sa sư đệ, có lẽ bốn thầy trò chúng tôi đã tan rã ngay từ những chặng đường đầu tiên. Những lúc Hầu ca và tôi cãi vã nảy lửa, chính Sa sư đệ là người đứng giữa, dùng sự điềm tĩnh của mình để làm dịu đi những cái đầu nóng. Chú ấy không cần nói nhiều lời hòa giải, chú ấy chỉ cần nói: Nhị ca, bớt lời đi. Đại ca, xin hãy bớt giận. Những câu nói đơn giản ấy, phát ra từ một người luôn làm việc chăm chỉ nhất, luôn có một sức nặng ngàn cân mà không ai dám phớt lờ.
Vì vậy, qua bài học từ Sa sư đệ, lão Trư tôi muốn nhắn nhủ với các bạn rằng: Đừng bao giờ coi thường những người im lặng trong đội nhóm của mình. Đừng nghĩ rằng vì họ không phát biểu, không đòi hỏi quyền lợi hay không khoe khoang thành tích mà họ không quan trọng. Họ chính là xương sống, là mạch máu ngầm chảy dưới lòng đất để nuôi dưỡng cái cây tập thể. Một người bạn đáng tin là người không bao giờ bỏ rơi bạn trong lúc khốn khó, và một người bạn bền bỉ là người sẽ cùng bạn đi đến tận cuối con đường, dù con đường đó có dài và gian khổ đến đâu.
Tây Du Ký không chỉ là chuyện đánh yêu quái, đó là câu chuyện về việc hoàn thiện bản thân thông qua tình đồng đội. Và Sa Ngộ Tĩnh chính là mảnh ghép hoàn hảo để chúng ta hiểu rằng: Đỉnh cao của sự tu hành đôi khi chỉ nằm ở hai chữ Tận Tâm. Tận tâm với việc mình làm, tận tâm với người mình đồng hành. Không cần hào quang, không cần danh vọng, chỉ cần một tâm hồn tĩnh lặng và một ý chí sắt đá, chúng ta có thể vượt qua mọi linh sơn để đến được bến bờ của sự thành công.
Nhớ về Sa sư đệ, lão Trư tôi thấy mình còn phải học hỏi nhiều lắm. Học cái cách chú ấy đứng vững giữa bão giông, học cái cách chú ấy mỉm cười trước gian khó, và hơn hết là học cái cách chú ấy trân trọng những người đồng đội dù họ có nhiều khiếm khuyết. Tình đồng đội thực sự là khi chúng ta nhìn thấy cái xấu của nhau mà vẫn chọn ở lại, nhìn thấy cái mệt của nhau mà sẵn sàng gánh thay. Sa Tăng đã làm điều đó suốt một hành trình dài, và chú ấy xứng đáng là người bạn tuyệt vời nhất mà bất kỳ ai trong đời cũng khao khát có được.
Chúng ta sống trong một thế giới quá ồn ào, nơi mà ai cũng muốn gào thét để khẳng định cái tôi của mình. Đôi khi, chúng ta cần dừng lại một chút, im lặng một chút như Sa sư đệ, để lắng nghe nhịp đập của cuộc sống, để thấu hiểu nỗi đau của người bên cạnh và để rèn luyện cho mình một sự bền bỉ không gì lay chuyển nổi. Hãy nhớ rằng, kim cương được hình thành dưới áp lực cực lớn và trong sự tĩnh lặng của lòng đất. Sa sư đệ chính là viên kim cương thô mà nếu không có cái nhìn sâu sắc, chúng ta sẽ chỉ thấy đó là một tảng đá xù xì gánh hành lý đi sau lưng mọi người.
But với lão Trư tôi, viên kim cương ấy tỏa sáng hơn bất cứ thứ bảo vật nào trong cung điện của Ngọc Hoàng. Bởi vì đó là ánh sáng của sự trung thành, ánh sáng của lòng kiên nhẫn và ánh sáng của một tình bạn không vụ lợi. Sa sư đệ à, Nhị ca cảm ơn chú. Cảm ơn chú đã luôn ở đó, gánh vác cả thế giới của chúng ta trên đôi vai gầy, để lão Trư tôi có thể yên tâm mà mơ về những bữa cơm no và những giấc ngủ ngon. Tình đồng đội của chúng ta, có lẽ chẳng cần lời hoa mỹ, chỉ cần một cái gật đầu và những bước chân không mỏi trên con đường hướng về phía Tây.
Cuộc đời mỗi người cũng là một chuyến thỉnh kinh. Trên hành trình ấy, bạn sẽ gặp rất nhiều người. Có người sẽ dạy bạn cách chiến đấu như Ngộ Không, có người dạy bạn cách giữ vững đức tin như Sư phụ, và có người sẽ chỉ cho bạn cách hưởng thụ cuộc sống (như lão Trư tôi chẳng hạn). Nhưng hãy cầu mong rằng, trong cuộc đời mình, bạn sẽ tìm thấy một người như Sa Tăng. Một người bạn bền bỉ, một người bạn đáng tin, một người mà sự im lặng của họ mang lại cho bạn cảm giác an toàn tuyệt đối. Và nếu bạn chưa tìm thấy người đó, thì hãy tự mình học cách trở thành một Sa Tăng cho người khác. Hãy là người gánh vác, hãy là người im lặng hành động, và hãy là người cuối cùng rời bỏ hàng ngũ.
Đó chính là bài học lớn nhất mà tôi, Trư Ngộ Năng, đã học được từ người sư đệ trầm lặng của mình. Một bài học về giá trị của sự hiện diện và sức mạnh của sự kiên trì. Không có Sa Tăng, đường về Tây Trúc sẽ chỉ là một giấc mơ dang dở. Và trong cuộc đời này, không có những người bạn bền bỉ, chúng ta sẽ mãi là những kẻ độc hành lạc lối giữa rừng sâu của danh lợi và dục vọng. Hãy trân trọng người bạn ít nói bên cạnh bạn, vì biết đâu, họ chính là người đang gánh cả hành lý cuộc đời cho bạn đấy.
Cái gánh hành lý ấy, các ông tưởng nhẹ sao? Trong đó có kinh sách, có áo cà sa của Sư phụ, có cả những nỗi lo toan và cả sự kỳ vọng của cả thiên hạ. Sa sư đệ gánh nó đi qua sông sâu, qua núi cao, qua những vùng đất chết. Có những lúc tôi thấy chú ấy quỵ xuống vì kiệt sức, nhưng chỉ một giây sau, chú ấy lại nghiến răng đứng dậy. Cái sức mạnh ấy không đến từ cơ bắp, nó đến từ một lời hứa. Một lời hứa với chính mình và với đồng đội.
Lão Trư tôi đôi khi cũng tự hỏi, tại sao chú ấy lại chọn sự im lặng? Sau này tôi mới hiểu, khi người ta đã tập trung toàn bộ tâm trí và sức lực vào mục tiêu phía trước, người ta không còn hơi sức để nói những lời vô ích nữa. Sự im lặng của Sa sư đệ là sự im lặng của một chiến binh đang tập trung cao độ. Chú ấy không cần khẳng định mình bằng lời nói, vì mỗi bước chân của chú ấy trên mặt đất đã là một lời khẳng định hùng hồn nhất rồi.
Trong những lúc đội ngũ lục đục, khi cái tôi của mỗi người trỗi dậy mạnh mẽ nhất, Sa sư đệ giống như một dải lụa mềm mại kết nối những mảnh vỡ lại với nhau. Chú ấy không đứng về phe ai, chú ấy chỉ đứng về phía hành trình. Chú ấy nhắc nhở chúng tôi rằng: dù có chuyện gì xảy ra, chúng ta vẫn phải đi tiếp. Sự kiên định ấy đôi khi đáng sợ hơn cả gậy Như Ý hay đinh ba của tôi. Nó là thứ sức mạnh có thể mài mòn mọi khó khăn, giống như nước chảy đá mòn vậy.
Nếu một ngày nào đó các ông cảm thấy mệt mỏi với công việc, cảm thấy mình đang phải làm những việc nhàm chán mà không ai ghi nhận, hãy nghĩ về Sa sư đệ. Hãy nghĩ về người đã gánh hành lý suốt mười mấy năm trời mà không một lần được đứng vào vị trí trung tâm của những lời tán tụng. Và hãy hiểu rằng, chính những việc nhàm chán ấy, chính sự bền bỉ ấy mới là thứ tạo nên giá trị thật sự của một con người. Không có vinh quang nào bền vững nếu không được xây dựng trên nền tảng của sự kiên trì thầm lặng.
Sa Tăng ít nói, nhưng mỗi lời chú ấy thốt ra đều là vì lợi ích của tập thể. Chú ấy không nói để khoe khoang, không nói để chỉ trích. Chú ấy nói để cứu vãn, để kết nối. Đó là nghệ thuật của sự giao tiếp tối giản nhưng hiệu quả tối đa. Trong thế giới đầy rẫy những lời nói rỗng tuếch hôm nay, sự kiệm lời của Sa sư đệ chẳng phải là một liều thuốc quý sao?
Tình đồng đội không cần phải là những bữa tiệc tùng linh đình, cũng không cần phải là những lời thề non hẹn biển. Tình đồng đội là khi gánh nặng trên vai người này quá lớn, người kia tự nguyện đưa vai ra sớt chia. Là khi một người vấp ngã, người kia không cười nhạo mà lặng lẽ dừng lại đợi chờ. Sa sư đệ đã đợi tôi không biết bao nhiêu lần, khi tôi mải mê ngủ dưới gốc cây hay lạc bước vào hang quỷ vì một chút sắc tâm. Chú ấy không mắng chửi, chỉ nhìn tôi bằng ánh mắt bao dung và nói: Nhị ca, đi thôi. Chỉ ba chữ thôi mà làm tôi thức tỉnh hơn cả trăm bài giáo huấn của Sư phụ.
Sự tin tưởng tuyệt đối mà Sư phụ dành cho Sa sư đệ cũng là điều đáng để bàn luận. Tại sao Sư phụ luôn giao phó sự an nguy của mình và cả gánh hành lý cho Sa sư đệ mỗi khi Hầu ca vắng mặt? Bởi vì Sư phụ biết, dù trời có sập xuống, Sa sư đệ vẫn sẽ đứng đó bảo vệ gánh hành lý và bảo vệ thầy. Sự tin tưởng không tự dưng mà có, nó được bồi đắp qua từng ngày, từng giờ, từ những hành động nhỏ nhất. Sa sư đệ đã chứng minh mình là người đáng tin nhất trong những người đáng tin.
Lão Trư tôi thường bị coi là thông minh vặt, nhưng cái thông minh của tôi lại thường đem đến rắc rối. Cái thông minh của Hầu ca đôi khi lại quá sắc sảo đến mức gây tổn thương. Còn cái “ngu ngơ” của Sa sư đệ thực ra lại là sự đại trí nhược ngu. Chú ấy chọn cách sống đơn giản nhất để đối phó với một thế giới phức tạp nhất. Và cuối cùng, chú ấy là người ít chịu tổn thương nhất, ít gây ra sai lầm nhất trong bốn thầy trò. Đó chẳng phải là một bài học sâu sắc về cách sống sao?
Khi kết thúc hành trình, Sa sư đệ được phong làm Kim Thân La Hán. Nhiều người nói chức vị đó không cao bằng Đấu Chiến Thắng Phật hay Tịnh Đàn Sứ Giả của tôi. Nhưng tôi lại thấy nó rất hợp với chú ấy. Kim Thân – một thân thể bằng vàng, vững chãi, không bao giờ hư hao. La Hán – sự chứng ngộ thông qua sự tĩnh lặng và kiên trì. Chú ấy không cần danh hiệu rùm beng, chú ấy cần sự thực chất. Và sự thực chất của Sa sư đệ chính là khối vàng ròng của lòng trung thành và sự bền bỉ.
Các ông thấy đấy, một bài học về tình đồng đội không nhất thiết phải đến từ những người lãnh đạo hay những ngôi sao sáng nhất. Nó có thể đến từ một người đứng ở vị trí thấp nhất, làm những việc bình thường nhất. Sa sư đệ đã dạy cho tôi rằng: mỗi vị trí trong một tập thể đều có giá trị riêng, và người gánh hành lý cũng quan trọng không kém gì người dẫn đường. Sự bền bỉ của người này là động lực cho người kia, và sự tin tưởng lẫn nhau chính là sợi dây vô hình thắt chặt tất cả lại thành một khối thống nhất.
Nhìn vào Sa sư đệ, tôi thấy được hình bóng của những người mẹ, người cha lam lũ cả đời vì con cái mà không một lời than vãn. Tôi thấy được hình bóng của những người công nhân, những người nhân viên văn phòng đang miệt mài làm việc mỗi ngày để giữ cho guồng quay xã hội không dừng lại. Họ chính là những Sa Tăng giữa đời thực. Và họ xứng đáng được chúng ta trân trọng, tôn vinh bằng tất cả trái tim mình.
Bài học từ Trư Ngộ Năng tôi hôm nay, thực chất lại là bài học về Sa Ngộ Tĩnh. Bởi vì phải đến lúc này, khi đã trải qua tất cả, tôi mới nhận ra rằng mình may mắn biết bao khi có một người sư đệ như thế. Một người không bao giờ bỏ rơi tôi, ngay cả khi tôi là kẻ đáng bỏ rơi nhất. Một người bạn mà sự hiện diện của họ giống như một điểm tựa an toàn giữa hư vô.
Cái sự bền bỉ của Sa sư đệ, nó không giống như ngọn lửa bùng cháy của Hầu ca, mà nó giống như dòng sông chảy xiết nhưng êm đềm. Ngọn lửa có lúc tắt, nhưng dòng sông thì không bao giờ ngừng chảy. Nó cứ lầm lũi tiến về phía trước, vượt qua mọi chướng ngại vật bằng sự kiên nhẫn vô hạn. Đó chính là sức mạnh của Thủy – hành mà Sa sư đệ đại diện. Nước mềm mại nhưng có thể xuyên qua đá, nước khiêm nhường nhưng lại nuôi dưỡng muôn loài. Sa sư đệ chính là dòng nước mát lành tưới tẩm cho tâm hồn đầy những gai góc và dục vọng của tôi.
Nếu ai đó hỏi tôi: Trư Bát Giới, trong ba người đồng hành, ông quý ai nhất? Có lẽ tôi sẽ trả lời là Hầu ca vì huynh ấy che chở cho tôi, hoặc Sư phụ vì Người cứu rỗi tôi. Nhưng nếu hỏi: Ông nể trọng ai nhất? Câu trả lời chắc chắn sẽ là Sa sư đệ. Nể trọng một con người vì sự kiên định, vì sự im lặng đầy sức mạnh và vì một tình bạn không cần phô trương.
Trong những cuộc vui, Sa sư đệ thường là người đứng ngoài quan sát. Chú ấy không cần phải là người kể chuyện hay nhất, cũng không cần phải là người cười to nhất. Chú ấy chỉ cần nhìn thấy anh em mình vui vẻ là chú ấy hạnh phúc. Cái hạnh phúc của một người biết quên mình vì người khác, đó là một loại hạnh phúc cao thượng mà không phải ai cũng chạm tới được.
Tôi nhớ có lần bị yêu quái dùng hỏa công, cả đội bị khói độc bao phủ. Trong lúc mọi người hoảng loạn, chính Sa sư đệ đã bình tĩnh tìm ra lối thoát và dùng thân mình che chắn cho Sư phụ. Chú ấy không có những chiêu thức hoa mỹ, chú ấy chỉ có sự hy sinh. Và trong tình đồng đội, sự hy sinh thầm lặng luôn có giá trị hơn vạn lời nói hào hùng.
Các ông có bao giờ để ý đến cái đòn gánh trên vai Sa sư đệ không? Nó không chỉ là một vật dụng, nó là biểu tượng của sự gánh vác. Một đầu là trách nhiệm với thầy, một đầu là tình thâm với các anh. Chú ấy thăng bằng giữa hai đầu đó một cách tài tình, không bao giờ để bên nào lệch. Sự thăng bằng đó chính là điều mà một tập thể luôn cần để tồn tại lâu dài.
Khi chúng ta nói về sự đáng tin, chúng ta thường nghĩ đến những lời hứa. Nhưng Sa sư đệ dạy tôi rằng: sự đáng tin nằm ở sự nhất quán. Chú ấy của ngày đầu tiên gặp mặt ở sông Lưu Sa và chú ấy của ngày đứng trước Phật Tổ không hề khác nhau ở lòng thành kính và sự tận tụy. Sự nhất quán đó tạo nên uy tín của một con người. Bạn có thể tin tưởng giao phó cả cuộc đời mình cho một người như vậy, vì bạn biết chắc chắn họ sẽ không bao giờ thay lòng đổi dạ.
Hành trình Tây Du là một bài kiểm tra khắc nghiệt về nhân cách. Và Sa sư đệ đã vượt qua bài kiểm tra đó với điểm số tuyệt đối ở hạng mục Kiên Trì và Trung Thành. Chú ấy không có những giây phút xao lòng như tôi, không có những lúc uất ức như Hầu ca. Chú ấy giống như một hòn đá tảng, mặc cho sóng đời xô đẩy, vẫn đứng trơ trơ giữa đất trời.
Tình đồng đội, với Sa sư đệ, là một sự cam kết vô điều kiện. Không phải “tôi sẽ đi với anh nếu con đường này dễ dàng”, mà là “tôi sẽ đi với anh dù bất cứ chuyện gì xảy ra”. Đó mới là thứ tình cảm chân chính. Nó không được xây dựng trên lợi ích, nó được xây dựng trên sự thấu hiểu và sẻ chia. Sa sư đệ hiểu gánh nặng của Sư phụ, thấu cái vất vả của Hầu ca và dung thứ cho cái nết xấu của tôi. Một trái tim chứa đựng được cả ba con người khác biệt như vậy, chẳng phải là một trái tim vĩ đại sao?
Bài học về sự bền bỉ của Sa sư đệ cũng dạy tôi cách đối mặt với thất bại. Có những lúc chúng tôi tưởng như đã mất tất cả, bị yêu quái bắt sạch cả thầy lẫn tớ. Nhưng ngay cả trong ngục tối, Sa sư đệ vẫn luôn giữ vững tinh thần. Chú ấy không than khóc, chú ấy lặng lẽ quan sát và tìm cơ hội giúp anh em. Sự bình tĩnh đó là chìa khóa để giải quyết mọi rắc rối.
Lão Trư tôi tự thấy mình may mắn. May mắn vì được là một phần của bộ tứ ấy, và may mắn vì có Sa sư đệ luôn nhắc nhở tôi về giá trị của sự thầm lặng. Đôi khi, chúng ta cần phải tắt bớt ánh đèn sân khấu để nhìn rõ những người đang đứng trong bóng tối giúp chúng ta tỏa sáng. Sa sư đệ chính là người thợ kỹ thuật thầm lặng sau cánh gà, nếu không có chú ấy, vở diễn Tây Du sẽ không bao giờ hoàn hảo.
Hôm nay, ngồi đây viết những dòng này, lão Trư tôi chỉ muốn gửi một lời cảm ơn muộn màng đến Sa sư đệ. Và tôi cũng muốn nhắc nhở mọi người: đừng để sự im lặng của ai đó làm bạn quên đi sự hiện diện và đóng góp của họ. Hãy yêu thương và trân trọng những người bạn “Sa Tăng” trong cuộc đời mình. Họ chính là món quà vô giá mà số phận đã ban tặng để giúp bạn đi hết hành trình đầy gian nan của kiếp người.
Hãy nhìn vào đôi bàn tay chai sần vì đòn gánh của Sa sư đệ, nhìn vào đôi chân chai sạn vì những dặm đường dài, và hãy nhìn vào đôi mắt tĩnh lặng như nước mùa thu của chú ấy. Bạn sẽ thấy ở đó một sức mạnh vĩ đại hơn bất kỳ phép thần thông nào. Đó là sức mạnh của sự chân thành, của lòng kiên định và của một tình đồng đội không bao giờ phai nhạt.
Trư Bát Giới tôi, dù vẫn còn ham ăn, vẫn còn thích trêu ghẹo mỹ nhân, nhưng từ nay sẽ luôn mang theo trong lòng hình bóng của Sa sư đệ như một kim chỉ nam cho sự bền bỉ. Sẽ có những lúc tôi muốn bỏ cuộc, nhưng tôi sẽ nghĩ đến cái lưng còng của chú ấy và tiếp tục bước đi. Bởi vì tôi biết, chỉ cần chúng ta còn đi cùng nhau, chỉ cần còn có những người bạn đáng tin như Sa sư đệ, thì không có ngọn núi nào là không thể vượt qua, không có kinh sách nào là không thể thỉnh được.
Tình đồng đội – đó là bài học lớn nhất mà tôi học được từ hành trình mười bốn năm ấy. Và Sa sư đệ, người bạn ít nói, chính là người thầy dạy cho tôi bài học đó một cách sâu sắc nhất, không bằng lời nói, mà bằng cả một cuộc đời tận hiến thầm lặng. Cảm ơn Sa sư đệ, cảm ơn sự bền bỉ của chú, cảm ơn sự đáng tin của chú. Chú mãi là người em út, người đồng đội tuyệt vời nhất của lão Trư tôi.
Cuối cùng, gởi đến những ai đang đọc những dòng tâm sự này của lão Trư: hãy học cách im lặng và làm việc, học cách bền bỉ và trung thành. Thế giới này không thiếu những người nói giỏi, chỉ thiếu những người làm giỏi và làm bền. Hãy là một Sa Tăng giữa đời thường, để cuộc sống này thêm phần vững chãi và ấm áp. Tình đồng đội sẽ chắp cánh cho chúng ta bay cao, nhưng sự bền bỉ mới là thứ giữ cho chúng ta không bị rơi xuống. Hãy trân trọng nhau khi còn chung bước, và hãy là một người bạn mà ai cũng có thể tin tưởng tựa vai vào mỗi khi mệt mỏi. Đó chính là ý nghĩa thực sự của “Ngộ Tĩnh” – nhận ra sự tĩnh lặng chính là nguồn gốc của mọi sức mạnh.
Lão Trư tôi xin dừng bút ở đây, để còn đi xem Sa sư đệ có đang cần giúp gánh hành lý một đoạn không. Dù muộn còn hơn không, đúng không các ông? Chúc mọi người luôn tìm thấy những người đồng đội chân thành trên con đường thỉnh kinh của riêng mình. Hãy luôn bền bỉ, luôn đáng tin và luôn trân trọng những người bạn thầm lặng bên cạnh. Vì họ chính là những vị Bồ Tát hiện thân để đưa chúng ta đến bến bờ hạnh phúc.
Trong một thế giới đầy biến động, sự kiên định của Sa Tăng là một bài học đắt giá. Chú ấy không bao giờ để cảm xúc cá nhân làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ chung. Dù bị tôi trêu chọc, dù bị Hầu ca sai bảo, chú ấy vẫn giữ một thái độ đúng mực và tôn trọng. Đó là sự chuyên nghiệp và cũng là sự tử tế. Một tập thể mạnh không chỉ cần những người giỏi mà cần những người biết vì cái chung như thế.
Tôi nhớ có lần qua sông, sóng to gió lớn, tôi và Hầu ca mải đánh nhau với quỷ dưới nước, suýt chút nữa quên mất Sư phụ trên bờ. Khi chúng tôi sực nhớ ra và chạy lại, thì thấy Sa sư đệ đã đưa Sư phụ đến một nơi an toàn, một tay cầm binh khí cảnh giới, một tay giữ lấy gánh hành lý. Lúc đó tôi mới hiểu, sự đáng tin của chú ấy chính là sự quan sát tỉ mỉ và hành động kịp thời. Chú ấy luôn biết điều gì là quan trọng nhất trong mỗi thời điểm.
Sự bền bỉ còn được thể hiện qua việc chú ấy chấp nhận những công việc lặp đi lặp lại. Ngày nào cũng gánh hành lý, ngày nào cũng chăn ngựa, ngày nào cũng chăm sóc Sư phụ. Nếu là tôi, tôi đã chán ngấy từ lâu rồi. Nhưng Sa sư đệ thì không. Chú ấy biến những công việc tầm thường đó thành một sự tu hành. Chú ấy tìm thấy ý nghĩa trong sự đơn điệu. Đó là một khả năng phi thường mà ít ai có được.
Chúng ta thường hay mơ mộng về những điều xa xôi, những chiến công hiển hách. Nhưng cuộc sống vốn được cấu thành từ những điều nhỏ nhặt. Nếu không có ai làm những việc nhỏ nhặt đó một cách bền bỉ, thì những điều lớn lao cũng chẳng thể tồn tại. Sa sư đệ chính là người bảo vệ những điều nhỏ nhặt ấy cho chúng tôi. Chú ấy giữ cho quần áo Sư phụ luôn sạch sẽ, giữ cho bát xin cơm không bao giờ bị sứt mẻ. Những chi tiết đó nói lên rất nhiều về con người chú ấy.
Một người bạn bền bỉ là người không chỉ ở bên bạn lúc bạn thành công, mà còn là người không rời xa bạn lúc bạn thất bại thảm hại nhất. Khi Sư phụ bị biến thành hổ, khi Hầu ca bị đuổi về Hoa Quả Sơn, tôi đã có lúc muốn bỏ cuộc. Nhưng nhìn thấy Sa sư đệ vẫn kiên trì bảo vệ Sư phụ, tôi lại thấy xấu hổ với bản thân mình. Chú ấy chính là người giữ lửa cho hy vọng của chúng tôi. Sự hiện diện của chú ấy là lời khẳng định rằng: chừng nào còn có người không bỏ cuộc, thì hành trình vẫn chưa kết thúc.
Sa sư đệ dạy tôi rằng, sự đáng tin không phải là không bao giờ phạm sai lầm, mà là chịu trách nhiệm đến cùng với nhiệm vụ được giao. Chú ấy luôn nhận lỗi về mình mỗi khi có chuyện không hay xảy ra, dù lỗi đó có thể là do tôi hay Hầu ca. Sự bao dung đó khiến chú ấy trở thành người anh em được tất cả chúng tôi kính nể. Chú ấy không cần quyền lực, chú ấy có uy tín. Và uy tín thì bền vững hơn quyền lực rất nhiều.
Nhìn lại cả hành trình, tôi nhận ra một điều: chúng ta thường đánh giá quá cao những lời nói và đánh giá quá thấp những hành động thầm lặng. Sa sư đệ là minh chứng sống động cho việc hành động có thể thay thế cho vạn lời nói. Chú ấy đã viết nên một bài ca về sự bền bỉ bằng chính những dấu chân của mình trên cát bụi thời gian.
Tình đồng đội, với tôi, giờ đây mang gương mặt của Sa sư đệ. Đó là một gương mặt hiền hậu, ít nói nhưng luôn đầy ắp sự tin cậy. Đó là một người em mà tôi có thể hoàn toàn yên tâm khi giao phó sau lưng mình. Trong cuộc đời, nếu bạn tìm được một người như vậy, hãy giữ họ thật chặt. Và hãy đối xử với họ bằng sự trân trọng nhất, vì họ chính là những người hùng thầm lặng giúp cuộc đời bạn trở nên trọn vẹn hơn.
Sa Tăng – người bạn bền bỉ và đáng tin. Cái tên ấy sẽ luôn được khắc ghi trong lòng lão Trư tôi, như một biểu tượng của tình anh em chân chính. Hy vọng rằng, qua những lời tâm sự dài dòng này của tôi, các ông các bà sẽ có một cái nhìn mới mẻ và sâu sắc hơn về “người thứ ba” trong đoàn thỉnh kinh. Đừng chỉ nhìn bề nổi, hãy nhìn vào chiều sâu của một tâm hồn tĩnh lặng.
Chúc cho tình đồng đội của tất cả chúng ta luôn bền vững như sắt đá, và chúc cho mỗi người đều tìm thấy một Sa sư đệ cho riêng mình trên vạn dặm hành trình cuộc đời. Hãy nhớ rằng: nói là bạc, im lặng là vàng, nhưng im lặng để hành động và gánh vác cho anh em thì chính là kim cương vô giá.
Lão Trư tôi xin chào tạm biệt, hẹn gặp lại các ông ở những bài học sau của Tây Du Ký. Còn bây giờ, tôi phải đi phụ Sa sư đệ gánh đồ đây, không chú ấy lại khổ thân một mình gánh cả thế giới trên vai!
Hành trình vạn dặm bắt đầu từ một bước chân, và để đi hết vạn dặm đó, cần có một trái tim không bao giờ thay đổi. Sa sư đệ chính là người có trái tim như thế. Một trái tim Ngộ Tĩnh, thấu hiểu quy luật của sự tĩnh lặng và sức mạnh của sự bền bỉ. Đó mới thực sự là bài học lớn nhất mà mỗi người chúng ta cần phải học để trưởng thành hơn trong cuộc sống này.
Tình đồng đội, cuối cùng cũng chỉ là việc chúng ta có thể tin tưởng nhau bao nhiêu khi bóng tối bủa vây. Và với Sa sư đệ, bóng tối chưa bao giờ là trở ngại, vì chú ấy chính là ánh sáng phát ra từ bên trong sự kiên định của mình. Một ánh sáng không chói lòa nhưng đủ để sưởi ấm và dẫn đường cho tất cả chúng tôi.
Tạm biệt và chúc các bạn một ngày thật an yên như cái tên Sa Ngộ Tĩnh!
#TayDuKy #BaiHocCuocSong #SaTang #TrietLy #DongDoi #Pigsy #NgoTinh
