Skip to content
Chào bà con cô bác, anh chị em gần xa! Hôm nay, lão Trư này không phải để xin cơm, cũng không phải để rên rỉ về cái lưng đau hay đòi chia tay đoàn đi lấy kinh nữa đâu. Hôm nay, lão có vài lời muốn trải lòng, vài cái nhìn mà có lẽ, chỉ có một kẻ lấm lem như tôi mới có thể thốt ra được. Thôi thì, ai có duyên đọc thì đọc, không có duyên thì cứ coi như nghe một gã phàm phu tục tử lảm nhảm vậy. Dù sao thì, cái danh Trư Ngộ Năng, nghe thì oai mà thực ra là “tỉnh ngộ về năng lực” ấy mà. Năng lực gì? Năng lực của bản năng, của lòng tham, của những thứ làm tôi cứ phải lăn lộn mãi trong ba cõi.
BÀI HỌC TÂY DU KÝ – TRƯ NGỘ NĂNG:
KHÁT KHAO CÁI ĐẸP LÀ TỰ NHIÊN, NHƯNG KHÔNG NÊN MÙ QUÁNG.
Nói về bản năng và lòng tham, rồi bàn đến chuyện khao khát cái đẹp một cách tự nhiên mà không được mù quáng, ôi chao, nghe có vẻ cao siêu làm sao ấy. Nhưng mà lão Trư này xin thưa, cái lão Trư này đây chính là một pho sách sống, một minh chứng hùng hồn nhất cho tất cả những điều đó. Đẹp đẽ ư? Đam mê ư? Mù quáng ư? Ai dám nói hiểu rõ hơn tôi? Ai dám bảo chưa từng một lần sa ngã vì nó như tôi? Thôi thì, để lão Trư này đây kể cho mà nghe, về những chuyện mà người ta cứ tưởng là hoang đường, nhưng thực ra lại là bản chất con người, bản chất của vạn vật trên đời này, qua cái lăng kính của một kẻ ham ăn, ham ngủ, ham sắc như tôi vậy.
Ai bảo cái đẹp không quan trọng? Hừm, đúng là lời lẽ của mấy ông sư già gầy gò, mắt cứ dáo dác nhìn xuống đất, miệng thì niệm Phật, bụng thì lép kẹp. Chứ lão Trư này đây xin thưa, cái đẹp nó nằm ở khắp mọi nơi, từ cái nắng ban mai rọi qua khe lá, cái mùi hương của một đĩa thịt heo quay béo ngậy, cho đến cái dáng vẻ uyển chuyển của một cô thôn nữ má đỏ hây hây. Đó là bản năng mà, trời sinh ra vạn vật để thưởng thức lẫn nhau, để cảm nhận cái tinh túy của đất trời. Ai mà chả thích nhìn cái đẹp, ngửi cái thơm, nếm cái ngon, sờ cái mềm mại? Đó là lẽ tự nhiên, là cái gốc gác mà bất cứ sinh vật nào, từ con người phàm trần cho đến lũ yêu quái ngàn năm tu luyện, cũng đều khó lòng mà chối bỏ.
Như lão Trư đây, trước kia cũng là Thiên Bồng Nguyên Soái lừng lẫy trên Thiên Đình, ngự trị thủy binh, oai phong một cõi. Thế mà, chỉ vì một lần trót say rượu, lại nhìn thấy Hằng Nga tiên tử tuyệt sắc giai nhân, lòng nổi tà niệm, muốn ôm ấp người ta một phen. Ai bảo đó là sai? Đẹp như Hằng Nga, thử hỏi trên Thiên Đình có mấy ai không thầm thương trộm nhớ? Cái ham muốn được gần gũi cái đẹp, được chiếm hữu cái đẹp, đó là cái bản năng sâu thẳm nhất, nguyên thủy nhất của sinh linh mà. Chỉ có điều, lão Trư tôi khi ấy, đúng là có chút “mù quáng” thật. Mù quáng vì men rượu, mù quáng vì say đắm nhan sắc, mù quáng vì không hiểu được cái ranh giới giữa ngưỡng mộ và chiếm đoạt, giữa cái đẹp thuần khiết và dục vọng tầm thường. Kết quả thì sao? Bị đày xuống trần, đầu thai nhầm vào kiếp lợn, mang thân hình xấu xí, lại còn bị mang tiếng là dâm dê, thô tục. Một bài học xương máu đấy chứ!
Nhưng mà, nói đi thì cũng phải nói lại. Từ khi bị đày xuống trần, mang cái thân lợn này, tôi càng nhận ra cái khao khát cái đẹp nó dai dẳng đến mức nào. Thử hỏi, có ai mà không muốn một cuộc sống an nhàn, có vợ hiền, con ngoan, có ruộng vườn thẳng cánh cò bay, có ngày ba bữa cơm dẻo canh ngọt? Đó cũng là một loại “cái đẹp” đấy chứ! Cái đẹp của sự bình yên, của sự no đủ, của hạnh phúc gia đình. Khi tôi dừng chân ở Cao Lão Trang, nhìn thấy cô Cao Thúy Lan xinh đẹp, nết na, tôi đâu có nghĩ ngợi gì xa xôi. Tôi chỉ muốn an phận thủ thường, làm một người chồng tốt, một người con rể hiền. Cái khao khát đó, nó có gì là sai trái? Nó không phải là một loại “cái đẹp” đáng được trân trọng hay sao?
Ấy thế mà, cái số lão Trư tôi nó khổ. Vừa mới tìm được chút bình yên, chút hạnh phúc nhỏ nhoi ấy, thì lại bị ông Tôn Ngộ Không lôi đi. Ông ấy cứ lải nhải về “đại nghiệp lấy kinh”, về “công đức vô lượng”, về “giải thoát luân hồi”. Tôi thì chỉ thấy mệt mỏi, thấy chán nản. Đạo lý cao siêu gì chứ, bằng cái hạnh phúc giản dị trước mắt sao? Lúc đó, tôi cũng đâu có mù quáng. Tôi nhìn rõ cái đẹp của cuộc sống phàm trần, của tình yêu đôi lứa, của sự no ấm. Nhưng cái “mù quáng” của tôi khi đó lại là không nhìn thấy cái “đại cục”, không nhìn thấy cái nhân duyên của mình với Phật pháp. Hay nói đúng hơn, tôi đã để cái khao khát cái đẹp trần tục ấy làm mờ mắt, khiến tôi không muốn buông bỏ nó để theo đuổi một cái đẹp khác, một cái đẹp của sự giác ngộ, của sự giải thoát.
Suốt chặng đường thỉnh kinh, tôi cứ bị mấy con yêu quái lừa hết lần này đến lần khác, cũng vì cái bản tính ham sắc đẹp này. Bà con nhớ con Bạch Cốt Tinh chứ? Nó biến hóa thành cô gái thôn quê xinh đẹp, rồi thành bà lão phúc hậu, rồi thành ông già tốt bụng. Lão Trư tôi, cứ thấy dáng vẻ yêu kiều là mắt sáng rực lên, cứ thấy lời ngon tiếng ngọt là tai dỏng lên nghe. Tôi tin là thật, tin là con người yếu đuối cần được giúp đỡ, tin là mình có thể “anh hùng cứu mỹ nhân”. Kết quả thì sao? Suýt nữa là bị nó thịt mất rồi! Ông Ngộ Không thì cứ nói tôi ngu, tôi tham lam. Nhưng mà, tham lam cái gì cơ chứ? Tôi chỉ là bị mê hoặc bởi cái vẻ ngoài quá đỗi chân thật ấy thôi.
Đây chính là cái ví dụ điển hình cho việc “khát khao cái đẹp là tự nhiên, nhưng không nên mù quáng” mà tôi muốn nói đến. Cái đẹp bên ngoài, nó chỉ là lớp vỏ bọc mà thôi. Bên trong có thể là rắn rết, là độc dược, là nanh vuốt. Nhưng khi ta đã bị cái đẹp ấy làm mờ mắt, thì lý trí, sự cảnh giác đều biến đi đâu mất. Tôi bị mù quáng bởi chính cái mong muốn được gần gũi cái đẹp, mong muốn được thể hiện bản lĩnh của mình trước một người đẹp. Lúc đó, tôi đâu có nghĩ đến nguy hiểm, đâu có nghĩ đến bản chất yêu quái của nó. Tôi chỉ thấy cái vẻ ngoài mê hoặc kia mà thôi. Ngay cả khi Tôn Ngộ Không chỉ ra sự thật, tôi cũng không tin. Vì sao? Vì cái tôi của tôi, cái bản năng của tôi nó quá lớn. Tôi không muốn tin rằng cái đẹp mà tôi đang nhìn thấy, đang khao khát, lại là giả dối. Nó giống như việc bạn đang đói cồn cào, nhìn thấy một đĩa thịt heo quay béo ngậy trước mắt, thì ai mà tin được là nó đã bị tẩm thuốc độc cơ chứ? Thậm chí, dù biết là độc, có khi cũng nhắm mắt mà ăn cho thỏa cơn thèm ấy chứ!
Rồi còn nhớ con nhện tinh ở động Bàn Ti, hay con bọ cạp tinh ở động Tì Bà Động chứ? Chúng nó cũng biến hóa thành những cô gái xinh đẹp tuyệt trần, lại còn bày ra đủ trò quyến rũ. Tôi thì cứ như con thiêu thân, cứ thế mà lao vào. Nhện tinh thì tôi suýt bị luộc chín thành món canh, bọ cạp tinh thì bị chích cho một phát đau điếng người. Những lần đó, tôi không phải là không có chút cảnh giác nào. Nhưng mà, cái sức hút của cái đẹp nó quá lớn. Nó như một ma lực, khiến tôi quên hết mọi lời dặn dò của Sư phụ, quên hết mọi lời cảnh báo của huynh đệ. Tôi cứ nghĩ, “chắc gì đã là yêu quái”, “biết đâu là thật lòng thì sao”, “đẹp thế này mà bỏ qua thì phí quá”. Những suy nghĩ ấy, chính là cái sự “mù quáng” trong tâm trí tôi. Nó khiến tôi tự cho phép mình buông thả bản năng, tự biện minh cho lòng tham của mình.
Ngộ Không nó hay mắng tôi là “ngu lợn”, là “hám gái”. Nghe thì tức đấy, nhưng mà nghĩ lại, nó nói cũng đúng một phần. Tôi ngu vì tôi không nhìn thấu được bản chất. Tôi hám gái vì tôi không kìm chế được bản năng. Nhưng mà, cái ngu và cái hám đó, nó đâu phải chỉ có ở mình tôi? Nó ở trong mỗi con người, mỗi sinh linh. Chẳng qua, Ngộ Không nó là đá hóa sinh, nó ít bị ảnh hưởng bởi những dục vọng trần tục này thôi. Chứ mấy ông trên Thiên Đình, mấy bà tiên nữ dưới trần gian, ai mà chả có lúc liếc mắt đưa tình, ai mà chả có lúc rung động trước cái đẹp? Cái khác biệt là, họ có đủ lý trí, đủ tu vi để kiểm soát nó hay không mà thôi. Còn tôi, một kẻ bị đày đọa, mang thân lợn, lại chưa tu luyện đến nơi đến chốn, thì việc bị cám dỗ, bị mê hoặc là điều khó tránh khỏi.
Cái lòng tham ấy, nó không chỉ dừng lại ở sắc đẹp đâu. Nó còn là tham ăn, tham ngủ, tham những thứ sung sướng, nhàn hạ. Khi thấy một đĩa cỗ ngon, tôi đâu có thèm nhìn Sư phụ hay Ngộ Không đang nhịn đói đâu. Tôi cứ thế mà xông vào ăn cho thỏa cơn thèm. Khi thấy một chỗ mát mẻ, êm ái để ngả lưng, tôi đâu có nghĩ đến việc phải đi đường hay phải cảnh giác yêu quái đâu. Tôi cứ thế mà lăn ra ngủ. Đó cũng là một loại “mù quáng” đấy. Mù quáng vì những ham muốn bản năng, mà quên đi trách nhiệm, quên đi mục tiêu lớn lao hơn. Những lần như thế, tôi đều bị phạt, bị mắng, thậm chí bị xiềng xích. Những cái đau thể xác thì có thể chịu được, nhưng cái đau trong lòng, cái cảm giác bị mọi người khinh thường, bị coi là kẻ lười biếng, tham lam, nó mới là cái làm tôi khó chịu nhất.
Vậy thì, làm sao để không “mù quáng” trước cái đẹp? Lão Trư này nghĩ, trước hết là phải “tự biết mình”. Biết mình là ai, mình muốn gì, và cái giới hạn của mình ở đâu. Tôi là Trư Bát Giới, một kẻ ham ăn, ham ngủ, ham sắc. Tôi biết cái bản tính đó của mình. Tôi không thể nào hoàn toàn từ bỏ nó được. Sư phụ có nói, “tâm không sinh, vạn pháp chẳng thành”. Nhưng mà cái tâm tôi nó cứ sinh liên tục ấy chứ! Cái đẹp nó cứ đập vào mắt, cái ngon nó cứ xộc vào mũi, làm sao mà không sinh được?
Quan trọng là, sau khi cái “tâm sinh” ấy, mình phải làm gì. Lão Trư tôi đã học được một điều (dù đôi khi vẫn quên tiệt): đó là phải dừng lại một chút, phải suy nghĩ một chút. Trước khi lao đầu vào một cô gái đẹp, phải tự hỏi: “Cô ta là ai? Có thật là người không? Có phải là yêu quái biến hóa không?”. Trước khi ăn một đĩa cỗ ngon, phải tự hỏi: “Cái này có bị bỏ thuốc mê không? Có phải là bẫy của yêu quái không?”. Cái sự “dừng lại và suy nghĩ” ấy, chính là cái cách để mình không bị “mù quáng”. Nó không phải là dập tắt cái khao khát cái đẹp, mà là điều chỉnh cái cách mình tiếp cận nó. Nó giống như việc mình được quyền nhìn hoa, nhưng không được phép hái trộm. Được quyền thưởng thức món ngon, nhưng phải cảnh giác xem nó có độc hay không.
Cái đẹp không chỉ có một loại. Cái đẹp của nhan sắc, của vật chất nó chỉ là một phần rất nhỏ thôi. Suốt chặng đường đi thỉnh kinh, tôi cũng dần nhận ra những cái đẹp khác. Cái đẹp của sự kiên trì của Sư phụ, dù yếu đuối nhưng lòng tin vào Phật pháp thì sắt đá. Cái đẹp của sự trung thành của Ngộ Không, dù cục cằn nhưng luôn bảo vệ anh em. Cái đẹp của sự trầm tĩnh, hiền lành của Sa Tăng, luôn gánh vác mọi việc nặng nhọc mà không than vãn. Ban đầu tôi đâu có thấy những cái đẹp đó đâu. Tôi chỉ thấy Sư phụ thì yếu đuối hay bị bắt, Ngộ Không thì cục súc hay đánh đấm, Sa Tăng thì cứ lầm lũi như cục đất. Nhưng rồi, qua biết bao khó khăn, gian khổ, qua biết bao lần tưởng chừng như phải bỏ cuộc, tôi lại thấy được cái lấp lánh của những phẩm chất ấy. Đó mới là cái đẹp thực sự, cái đẹp không bị thời gian bào mòn, không bị yêu quái biến hóa, cái đẹp của phẩm chất, của tâm hồn.
Cái “mù quáng” nó còn nằm ở chỗ, mình chỉ nhìn thấy cái đẹp mình muốn nhìn, mà bỏ qua cái đẹp khác. Tôi cứ mãi mê mẩn với những cô gái yêu kiều, mà quên mất rằng, cái sự bền bỉ của một đoàn người vượt qua muôn trùng hiểm nguy cũng là một cái đẹp hùng tráng. Tôi cứ mãi thèm thuồng những món ăn ngon, mà quên mất rằng, cái tinh thần đoàn kết, sẻ chia miếng cơm manh áo trên đường đi cũng là một cái đẹp nhân văn.
Thật tình mà nói, để một kẻ như tôi mà nói về việc “không mù quáng” thì nghe có vẻ hơi… lố bịch. Nhưng mà, chẳng phải chính vì tôi đã từng “mù quáng” quá nhiều lần, đã nếm trải đủ mọi hậu quả của nó, thì tôi mới có thể nói lên những lời này hay sao? Tôi không phải là một vị Phật, không phải là một vị Bồ Tát đã giác ngộ hoàn toàn. Tôi vẫn là Trư Ngộ Năng, một gã “heo đã tỉnh ngộ” nhưng vẫn còn mang trong mình cái bản tính của heo. Tôi vẫn còn ham ăn, ham ngủ, vẫn còn liếc mắt nhìn những cô gái đẹp mỗi khi có dịp. Nhưng cái khác biệt là, tôi đã biết “dừng lại một chút”. Tôi biết rằng, cái khát khao ấy là tự nhiên, nhưng cái cách tôi thể hiện nó mới là quan trọng.
Đừng ai nghĩ rằng tu hành là phải dập tắt hết mọi ham muốn, mọi bản năng. Lão Trư tôi đã thử rồi, không được đâu! Nó giống như việc bạn cố nhịn thở vậy, nhịn được một lúc rồi cũng phải hít vào thôi. Cái quan trọng là phải học cách chung sống với những ham muốn ấy, điều khiển chúng, chứ không phải để chúng điều khiển mình. Cái đẹp là để thưởng thức, để chiêm ngưỡng, để làm cuộc sống thêm phần thi vị. Nhưng thưởng thức thế nào, chiêm ngưỡng thế nào, để nó không trở thành xiềng xích trói buộc mình, không trở thành cạm bẫy đẩy mình vào hiểm nguy, đó mới là một nghệ thuật, một sự tu dưỡng cả đời.
Suốt chặng đường 14 năm đi lấy kinh, tôi cứ tưởng mình là kẻ vô dụng, là gánh nặng của cả đoàn. Tôi cứ than vãn, cứ muốn bỏ cuộc. Nhưng rồi, tôi vẫn đi đến cuối cùng. Cái bản tính của tôi vẫn còn đó, cái tham lam, cái lười biếng, cái mê sắc vẫn còn. Nhưng tôi đã học được cách kiểm soát chúng, dù chỉ là một chút thôi. Tôi đã biết phân biệt giữa cái đẹp thật và cái đẹp giả dối. Tôi đã biết trân trọng những cái đẹp vô hình, cái đẹp của tình người, của đạo lý. Tôi đã hiểu rằng, cái khao khát cái đẹp nó không sai, cái sai là ở chỗ mình để nó làm mình mất đi lý trí, mất đi sự phán đoán, mất đi cả bản thân mình.
Cuối cùng thì, lão Trư này muốn nhắn nhủ với bà con cô bác rằng, hãy cứ khao khát cái đẹp đi! Cái đẹp của cuộc sống, của con người, của vạn vật. Đó là quyền của mỗi chúng ta. Nhưng hãy nhớ, cái đẹp nó muôn hình vạn trạng, có cái đẹp hữu hình, có cái đẹp vô hình. Đừng để đôi mắt mình chỉ nhìn thấy lớp vỏ bề ngoài, đừng để con tim mình chỉ chạy theo những thứ phù phiếm. Hãy dùng cả lý trí, cả kinh nghiệm của mình để nhìn nhận, để đánh giá. Đừng “mù quáng” mà lao vào những thứ có thể làm hại mình, làm hại người khác. Hãy học cách trân trọng cái đẹp một cách khôn ngoan, một cách tỉnh táo. Như lão Trư đây, dù đã thành Phật, nhưng vẫn là Trư Bát Giới, vẫn mang cái tâm của phàm nhân. Bởi vì, cái hành trình “tỉnh ngộ” ấy, nó không bao giờ có điểm dừng đâu. Nó là cả một đời người, cả một kiếp tu hành đấy. Tôi vẫn đang học đây. Ai bảo tu hành là dễ?
#GócChillViệtNam #reboostlab #BàiHọcTâyDuKý #reboostlabcom #TrưBátGiớiTriếtLý #ĐamMêVàLýTrí #SắcĐẹpPhùDu
