Skip to content
BÀI HỌC TÂY DU KÝ – TRƯ NGỘ NĂNG
AI CŨNG CÓ BẢN NĂNG ĂN – NGỦ – HƯỞNG THỤ, KHÔNG THỂ PHỦ NHẬN.
Này bà con cô bác, ngồi nghe lão Trư này nói đôi lời thật lòng nhé. Chuyện bản năng, chuyện lòng tham, tưởng chừng là điều xấu xa cần phải che giấu, nhưng thử hỏi ai trên đời này mà không mang trong mình những thứ rất đỗi “người” ấy? Ai mà không muốn được ăn ngon, ngủ kỹ, được hưởng thụ chút lạc thú nhân gian? Đấy là lẽ tự nhiên, là bản chất, không thể nào phủ nhận được đâu.
Chính cái bản năng ăn – ngủ – hưởng thụ này, và một chút lòng tham nho nhỏ, nó chẳng phải là cái gì quá ghê gớm, quá tội lỗi như mấy vị cao tăng hay mấy lão đạo sĩ khô khan hay rao giảng đâu. Nó là cái gốc, cái nền tảng của mọi sự sống, của mọi tồn tại, một phần không thể tách rời của kiếp nhân sinh, dù là người, là thần tiên, hay như lão Trư đây, là một con yêu quái lợn đội lốt.
Này bà con cô bác, chư vị độc giả yêu quý của Trư Bát Giới này, ngồi xuống đây, nghe lão Trư kể một câu chuyện thật lòng, một câu chuyện mà mấy chục năm qua, từ khi lão đã thành Phật, thành Tịnh Đàn Sứ Giả rồi, vẫn cứ quanh quẩn trong tâm trí, không sao xóa nhòa được. Người ta cứ nói Tây Du Ký là hành trình tu hành, là diệt dục vọng, là bỏ cái tham, sân, si. Nhưng mà, hỏi thật lòng, nếu không có cái tham, cái dục vọng, cái bản năng rất đỗi con người ấy, thì liệu có ai đủ sức mà lết được hết chín chín tám mươi mốt kiếp nạn để đến được Tây Trúc không? Ít ra là lão Trư đây, chắc chắn là không. Tôi dám khẳng định điều đó bằng cả cái cuộc đời gian truân mà cũng đầy đủ hương vị của mình.
Chắc bà con cô bác cũng biết rõ cái lý lịch của tôi rồi nhỉ? Từ Thiên Bồng Nguyên Soái trên trời, nắm giữ tám vạn thủy binh oai phong lẫm liệt, ấy vậy mà chỉ vì một chút ham muốn trần tục, một chút mê đắm sắc đẹp của Hằng Nga tiên tử, mà bị đày xuống trần, phải đội lốt heo, trở thành một con yêu quái ở Cao Lão Trang. Nghe thì có vẻ thảm hại, có vẻ đáng bị chỉ trích lắm chứ. Ai cũng bảo tôi là kẻ háo sắc, phàm phu tục tử. Nhưng mà nghĩ lại đi, ai mà chẳng có lúc yếu lòng trước cái đẹp? Ai mà chẳng có lúc muốn chạm vào những thứ mình khao khát? Chư Phật, chư Tiên còn có những câu chuyện riêng của các Ngài, huống chi là một vị Thiên Bồng Nguyên Soái còn đang đầy đủ nhân tính như tôi lúc bấy giờ, sống trong một thiên đình đầy rẫy những cấm kỵ và áp đặt. Cái lỗi của tôi, nếu có, chẳng qua là tôi sống quá thật với bản năng của mình, tôi không giả dối che đậy cái khao khát được hưởng thụ, được yêu thương, được gần gũi cái đẹp mà thôi. Đó là một phần của con người, một phần không thể tách rời, ngay cả khi người ta đã đạt đến cảnh giới thần tiên. Thiên đình đầy rẫy những quy tắc cứng nhắc, những lễ nghi khô khan, nhưng cái bản chất của mỗi sinh linh thì vẫn cứ nằm yên đó, chờ đợi cơ hội để bùng lên. Cái sự bùng lên ấy, đôi khi, lại là một sự giải tỏa cần thiết, một tiếng nói của bản ngã trước những xiềng xích mà xã hội hay thế giới thần tiên áp đặt.
Khi bị đày xuống trần, tôi trở thành Trư Ngộ Năng. Ngộ Năng, giác ngộ cái khả năng của mình. Khả năng của tôi là gì? À, thì là khả năng ăn, khả năng ngủ, khả năng… yêu. Nghe có vẻ buồn cười, có vẻ tầm thường, nhưng đó là sự thật. Ai mà chê tôi tham ăn, ham ngủ, thì cứ thử sống một cuộc đời nay đây mai đó, ngày ngày phải đối mặt với yêu quái, với hiểm nguy, với đói khát, với lạnh lẽo xem có còn giữ được cái vẻ đạo mạo không. Chính cái bản năng sinh tồn mãnh liệt đó đã giúp tôi sống sót. Khi đói, tôi nghĩ đến một bữa cơm thật no, đến đĩa thịt kho tàu thơm lừng, đến bát canh chua cá lóc nóng hổi. Khi mệt, tôi mơ về một giấc ngủ thật sâu, không mộng mị, trên một chiếc giường êm ái, có chăn ấm đệm êm. Khi cô đơn, tôi lại nhớ đến những cô thôn nữ xinh xắn ở Cao Lão Trang, nhớ đến cảm giác được bầu bạn, được yêu thương. Những điều đó, tưởng chừng là nhỏ nhặt, là tầm thường, là “dục vọng thấp hèn”, nhưng lại là động lực vô cùng lớn để tôi bám víu vào cuộc sống, để tôi không bỏ cuộc giữa chừng, để tôi có đủ sức mạnh mà tiếp tục cái hành trình vô vọng kia.
Hãy nghĩ mà xem, cái hành trình Tây Trúc ấy, nó đâu phải là chuyện đùa. Núi cao sông sâu, sa mạc nắng cháy, rừng rậm âm u, rồi lại hằng hà sa số yêu quái tinh quái, độc ác, sẵn sàng nuốt chửng cả đoàn. Nếu tôi cứ “thanh cao” như lão Đường Tăng, chỉ biết niệm Phật, ăn rau dưa qua ngày, đôi khi còn nhịn ăn để “tu”, thì có khi đã chết đói dọc đường rồi, hoặc kiệt sức mà gục ngã trước con dốc đầu tiên. Nếu tôi cứ “oai phong” như lão Tôn Ngộ Không, chỉ biết đánh đấm mà không màng đến chuyện no ấm, chuyện sức lực có hạn, thì chắc tôi đã kiệt sức mà ngã lăn ra đất từ lâu, chứ đâu còn sức mà vác hành lý, mà cõng sư phụ, mà phụ lão Tôn đánh yêu quái. Nhưng tôi, Trư Bát Giới, tôi là hiện thân của sự thực tế, của cái lẽ sống đơn giản nhưng hiệu quả. Tôi biết mình cần gì để sống, cần gì để tiếp tục bước đi. Một bữa cơm no sau mấy ngày nhịn đói, một giấc ngủ đủ giấc sau những đêm trường thức trắng canh gác sư phụ, đó là những thứ quý giá hơn vạn lần những lời kinh kệ hay những phép thần thông đối với tôi lúc bấy giờ. Nó là nhiên liệu để cái thân xác này hoạt động, là liều thuốc tinh thần để tâm hồn này không nản chí.
Người ta cứ bảo tôi lười biếng, chỉ biết than vãn, chỉ biết tìm cách thoái thác. Đúng, tôi không phủ nhận điều đó. Ai mà chẳng thích nhàn nhã, ai mà chẳng muốn được hưởng thụ cuộc sống an lành, không phải lo toan? Nhưng chính cái sự “lười biếng” của tôi, đôi khi lại là một loại trí tuệ rất riêng, một “trí tuệ của kẻ lười biếng”. Thay vì cứ lao đầu vào đánh đấm một cách mù quáng, hết sức hết hơi như lão Tôn, tôi sẽ nghĩ cách làm sao để ít tốn sức nhất mà vẫn đạt được mục tiêu, làm sao để lợi dụng tình thế, để tìm cách hòa giải hoặc thậm chí là… chạy trốn khi cần thiết. Thay vì cứ tin người một cách mù quáng như sư phụ, giao phó tính mạng vào tay yêu quái, tôi lại hoài nghi, lại dè chừng, dù đôi khi sự dè chừng ấy cũng khiến tôi bị mắng là “đồ yêu tinh”, “đồ lợn ngốc”. Nhưng không phải mọi sự cố gắng đều là tốt, và không phải mọi sự nhàn nhã đều là xấu. Quan trọng là sự cân bằng, sự điều tiết, sự linh hoạt trong mọi hoàn cảnh. Biết tiến, biết lùi, biết lúc nào nên ra sức, biết lúc nào nên giữ sức. Đó chẳng phải là một bài học đắt giá sao?
Cái bản năng “ăn – ngủ – hưởng thụ” này, nó không chỉ là của riêng lão Trư. Nó là của tất cả chúng sinh, từ một đứa trẻ con mới lọt lòng cho đến một vị vua quyền lực nhất, một bậc tu hành đã giác ngộ. Ai mà chẳng cần ăn để sống, để cơ thể có năng lượng mà tồn tại, mà suy nghĩ, mà làm việc? Ai mà chẳng cần ngủ để phục hồi sức lực, để đầu óc minh mẫn mà đối phó với những thử thách của ngày mai? Còn hưởng thụ, thì lại càng là một khái niệm rộng lớn, bao trùm lên mọi khía cạnh của cuộc sống. Hưởng thụ một bữa cơm ngon sau một ngày làm việc mệt mỏi, hưởng thụ một bản nhạc du dương làm dịu tâm hồn, hưởng thụ một cảnh đẹp thiên nhiên hùng vĩ, hay hưởng thụ tình cảm gia đình, tình yêu đôi lứa, tình bằng hữu keo sơn. Đó là những điều làm cho cuộc sống này có ý nghĩa, có giá trị, làm cho chúng ta cảm thấy mình đang thực sự sống, chứ không phải chỉ tồn tại. Nếu chúng ta cứ cố gắng phủ nhận, cứ cố gắng đè nén những khát khao ấy, thì chúng ta sẽ tự biến mình thành những cỗ máy vô tri, không cảm xúc, không niềm vui, không một chút hương vị nào của cuộc đời. Một cuộc sống như vậy, liệu có còn đáng để sống không? Liệu có còn gọi là “người” không?
Tôi nhớ có lần, sư phụ bị yêu quái bắt đi, bị nhốt trong động sâu. Lão Tôn thì bay lên trời, xuống đất cầu cứu khắp nơi, hết gọi thần này lại tìm tiên nọ. Còn tôi, tôi cứ ngồi than thở, nhớ nhà, nhớ Cao Lão Trang, nhớ những ngày tháng êm đềm làm con rể phú ông. Lão Tôn mắng tôi là vô dụng, là chỉ biết nghĩ đến bản thân, là không có tinh thần trách nhiệm. Nhưng mà, chính trong những lúc than thở ấy, tôi lại nhận ra được giá trị của những gì mình đang có, và những gì mình đã đánh mất. Nó thôi thúc tôi phải cố gắng hơn, phải tìm cách giải cứu sư phụ, để rồi sau này có thể quay về với cuộc sống bình yên mà tôi hằng mong ước. Cái bản năng ấy, cái khao khát được trở lại với sự an nhàn, với cuộc sống mà mình ao ước, đôi khi lại là một ngọn lửa nhỏ, âm ỉ cháy, nhắc nhở ta về đích đến, về mục tiêu cuối cùng, một mục tiêu rất đỗi cá nhân nhưng lại vô cùng mạnh mẽ. Nó không phải là sự yếu đuối, mà là một dạng sức mạnh thầm lặng, một sợi dây vô hình níu giữ ta khỏi vực sâu của sự tuyệt vọng.
Nhiều người chỉ nhìn vào cái bề ngoài mập mạp, cái vẻ tham lam, ham ngủ, đôi khi là háo sắc của tôi mà phán xét. Họ quên mất rằng, tôi cũng là một thành viên của đoàn thỉnh kinh, một trong Tứ Đại Kim Cang, đã góp công không nhỏ vào việc hoàn thành đại nghiệp. Tôi không phải là người thông minh nhất, không phải là người mạnh mẽ nhất, không phải là người kiên trì nhất theo kiểu “thanh tu”. Nhưng tôi là người thực tế nhất, là người sống thật nhất với bản thân mình, với những ưu nhược điểm của mình. Và tôi tin rằng, chính sự chân thật ấy đã giúp tôi vượt qua được nhiều cạm bẫy hơn là những lời nói dối hay sự giả tạo. Bởi vì khi bạn sống thật, bạn sẽ hiểu rõ mình, hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu của mình, từ đó biết cách ứng phó, biết cách mưu cầu sự giúp đỡ, hoặc đơn giản là biết khi nào nên… chạy.
Cái “lòng tham” của tôi, nói cho cùng, cũng chỉ là lòng tham một cuộc sống tốt đẹp hơn, một cuộc đời an nhàn, sung túc. Tôi tham được thành chính quả, để không còn phải sống trong lốt heo này nữa, không còn phải chịu đựng sự hành hạ của lão Tôn, không còn phải lo lắng về những yêu quái độc ác rình rập. Cái tham đó, nó hướng tôi về phía trước, nó giúp tôi nhìn thấy một tương lai tươi sáng hơn, một nơi mà tôi có thể yên tâm mà ăn, mà ngủ, mà hưởng thụ những thành quả xứng đáng với công sức mình bỏ ra. Chẳng phải đấy là ước mơ của tất cả mọi người sao? Ai mà chẳng muốn một cuộc sống viên mãn, hạnh phúc? Cái khác biệt có chăng là tôi dám thừa nhận cái ước muốn đó một cách công khai, không che đậy, không tô vẽ bằng những mỹ từ hoa mỹ.
Và rồi, sau bao nhiêu gian nan, tôi cũng đã đến được Tây Trúc. Sư phụ thành Phật, lão Tôn thành Đấu Chiến Thắng Phật, còn tôi, tôi được phong làm Tịnh Đàn Sứ Giả. Một chức vụ mà có lẽ chỉ mình tôi mới có được, một chức vụ gắn liền với bản năng của tôi: chuyên lo chuyện ăn uống, dâng cúng hương hoa quả phẩm cho chư Phật, chư Bồ Tát. Thấy chưa? Ngay cả sau khi thành Phật, thành chính quả, cái bản năng ăn uống của tôi vẫn được phát huy, vẫn được trọng dụng, thậm chí còn được “công nhận” là một khả năng cần thiết. Điều đó chứng tỏ cái gì? Chứng tỏ rằng, bản năng không phải là cái cần phải diệt trừ, mà là cái cần phải thấu hiểu, cần phải biết cách kiểm soát và sử dụng cho đúng mục đích, đúng nơi đúng chỗ, thậm chí là biến nó thành một phần giá trị của bản thân.
Cuộc sống này đâu phải lúc nào cũng là những điều cao siêu, những đạo lý thâm sâu, khó hiểu. Đôi khi, chính những điều giản dị nhất, những mong muốn cơ bản nhất, lại là những điều có ý nghĩa nhất, là ngọn nguồn của hạnh phúc. Một bữa cơm gia đình đầm ấm, một giấc ngủ ngon lành sau một ngày lao động vất vả, một nụ cười của người mình yêu thương, một khoảnh khắc yên bình ngắm cảnh hoàng hôn. Đó chẳng phải là những điều mà tất cả chúng ta đều hướng tới sao? Đừng cố gắng tự lừa dối bản thân, đừng cố gắng tỏ ra thanh cao mà phủ nhận những điều rất đỗi tự nhiên, rất đỗi “người” ấy. Bởi lẽ, nếu thiếu đi những điều đó, cuộc sống sẽ mất đi hương vị, sẽ trở nên trống rỗng và vô nghĩa.
Tôi vẫn luôn nghĩ, cái xã hội này, cái thiên đình này, có quá nhiều quy tắc, quá nhiều khuôn khổ, quá nhiều định kiến. Người ta cố gắng ép mình vào một cái vỏ bọc hoàn hảo, cái vỏ bọc của sự thanh cao, của sự vô dục, để rồi bên trong lại đầy rẫy những mâu thuẫn, những khao khát bị đè nén đến mức có thể bùng phát thành những hành động sai trái, tồi tệ hơn nhiều lần cái “tham” giản đơn của tôi. Tôi thì khác. Tôi là Trư Bát Giới, tôi sống thật với con người mình, với cái bản năng của mình. Tôi ăn nhiều, tôi ngủ nhiều, tôi mơ mộng nhiều. Và tôi không thấy có gì phải xấu hổ về điều đó. Bởi vì đó là một phần của tôi, là cái làm nên Trư Bát Giới, là cái giúp tôi duy trì sự cân bằng giữa thế giới thần thánh và trần tục.
Nếu ai đó nói rằng tôi là hiện thân của những dục vọng thấp hèn, tôi sẽ cười và đáp lại rằng: “Vậy các vị có dám khẳng định mình chưa bao giờ ham muốn một điều gì đó trần tục không? Các vị có dám nói rằng mình không bao giờ thèm một bữa cơm ngon, một giấc ngủ sâu, hay một chút vui vẻ, một chút tình cảm trong cuộc sống không?”. Chắc chắn là không. Ai cũng có cả. Vấn đề là ở chỗ, người ta có dám thừa nhận, dám đối diện với những bản năng đó của mình hay không, và quan trọng hơn là cách người ta điều khiển, định hướng chúng như thế nào mà thôi. Chối bỏ chúng chẳng khác nào chối bỏ một phần của chính mình.
Cái bài học từ Trư Ngộ Năng, theo tôi, chính là bài học về sự chấp nhận bản thân, một cách chân thật và trọn vẹn. Chấp nhận bản thân mình, với tất cả những ưu và nhược điểm, với tất cả những bản năng và khát khao, những điều mà tạo hóa đã ban tặng cho mỗi sinh linh. Không phải là buông thả một cách vô độ, không phải là sống vô trách nhiệm. Mà là hiểu rõ mình, biết mình muốn gì, và biết cách đạt được những điều đó một cách chính đáng, bằng chính sức lực của mình, không làm hại đến người khác. Đó mới là con đường dẫn đến hạnh phúc thực sự, một hạnh phúc vững bền và chân thật. Chứ cứ mãi chạy theo những lý tưởng xa vời, những cái “tôi” hoàn hảo mà không hề tồn tại, thì chỉ chuốc lấy sự mệt mỏi và thất vọng mà thôi. Cuộc sống này vốn đã đủ khó khăn rồi, hà cớ gì phải tự tạo thêm gánh nặng cho mình bằng cách phủ nhận chính bản chất của mình?
Mấy chục năm làm Tịnh Đàn Sứ Giả, ngày ngày nhìn các vị Phật, Bồ Tát thanh tịnh, tôi vẫn tự nhủ: “Mình vẫn là mình.” Tôi vẫn thích những bữa ăn thịnh soạn, dù là chay hay mặn (tất nhiên giờ thì chủ yếu là chay rồi, nhưng mà đồ chay giờ cũng ngon không kém đồ mặn đâu nhé!). Tôi vẫn thích được ngủ một giấc thật dài sau khi hoàn thành công việc, cảm giác thư thái vô cùng. Và tôi vẫn thích nhìn ngắm những cảnh đẹp, những điều tươi vui trong cuộc sống, một bông hoa nở, một đám mây trôi, một ánh nắng ban mai. Đó là cái chất Trư Bát Giới không bao giờ mất đi, và tôi trân trọng điều đó. Bởi vì chính nó đã giúp tôi nhận ra rằng, dù ở cảnh giới nào, dù mang hình hài gì, thì cái bản chất của sự sống, của niềm vui, của hạnh phúc vẫn luôn hiện hữu, và ta hoàn toàn có quyền được hưởng thụ chúng một cách có ý thức và chừng mực.
Nói cho cùng, “Ai cũng có bản năng ăn – ngủ – hưởng thụ, không thể phủ nhận” không chỉ là một câu nói suông, mà nó là một triết lý sống. Nó là lời nhắc nhở rằng chúng ta là con người, với tất cả những gì vốn có của mình. Đừng cố gắng ép mình thành một ai đó không phải mình. Hãy tìm kiếm sự cân bằng, sự hài hòa giữa những mong muốn bản năng và trách nhiệm xã hội, giữa những khát khao cá nhân và lợi ích cộng đồng. Khi đó, bạn sẽ tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn, sự mãn nguyện trong cuộc sống, và có thể, cũng sẽ đạt được “chính quả” của riêng mình. Không phải ai cũng phải thành Phật, thành Tiên. Đôi khi, chỉ cần làm một con người hạnh phúc, trọn vẹn, sống đúng với bản chất của mình, đã là một thành công vĩ đại rồi.
Vậy nên, bà con cô bác, những người đang đọc những dòng tâm sự này của lão Trư, đừng ngại ngần khi thừa nhận những khao khát rất đỗi “người” của mình. Hãy cứ sống thật, sống hết mình với những gì mình có, với những gì mình muốn. Hãy làm việc chăm chỉ để có được những bữa ăn ngon, những giấc ngủ sâu, những phút giây hưởng thụ trọn vẹn. Đó không phải là tội lỗi, mà là cách để bạn trân trọng cuộc sống này, trân trọng bản thân mình, và từ đó, có thể làm những điều tốt đẹp hơn cho thế giới xung quanh. Đó mới là một cuộc đời đáng sống, một cuộc đời có ý nghĩa, không cần phải quá cao siêu, không cần phải quá vĩ đại, chỉ cần là chính mình, một phiên bản tốt nhất của chính mình.
Thế gian này, có mấy ai sống mà không có bản năng, không có lòng tham? Tôi tin rằng không có một ai cả. Vấn đề không phải là có hay không, mà là cách ta đối diện với chúng, cách ta chuyển hóa chúng, để chúng trở thành động lực cho sự tiến bộ, cho hạnh phúc, chứ không phải là trở thành gông cùm trói buộc ta vào những điều xấu xa. Tôi, Trư Ngộ Năng, một con yêu quái lợn, một vị Tịnh Đàn Sứ Giả, đã chứng minh được điều đó bằng cả cuộc đời mình, bằng cả hành trình thỉnh kinh đầy gian nan nhưng cũng đầy những khoảnh khắc đời thường, những bữa ăn, những giấc ngủ, những lần mơ mộng về một tương lai tốt đẹp hơn.
Thôi, lão Trư nói nhiều cũng mệt rồi. Cổ họng khô khan, bụng cũng bắt đầu réo rồi đây. Chắc phải đi tìm một chút gì đó để lót dạ đã. Dù là Tịnh Đàn Sứ Giả, thì vẫn phải ăn uống đầy đủ mới có sức mà làm việc chứ, đúng không bà con? Một bữa cơm chay thanh đạm nhưng đủ chất, một chén trà thơm phức, ấy thế là đủ cho một ngày rồi. Hạnh phúc đôi khi đến từ những điều giản dị như thế đấy. Đừng quên tự thưởng cho mình những niềm vui nhỏ bé ấy nhé. Bởi vì, nếu không có những niềm vui đó, thì cuộc sống này đâu còn gì là thú vị nữa!
#GócChillViệtNam #reboostlab #BàiHọcTâyDuKý #reboostlabcom #TrưBátGiới #BảnNăngConNgười #SốngLàPhảiĂn #HưởngThụCuộcSống #TriếtLýTrưBátGiới
