BÀI HỌC TÂY DU KÝ – TÔN NGỘ KHÔNG: LÃNH ĐẠO KHÔNG NHẤT THIẾT PHẢI GIỎI NHẤT, NHƯNG PHẢI CÓ TẦM NHÌN

Bàn về quản trị, lãnh đạo và triết lý Phật – Đạo qua góc nhìn của Tôn Ngộ Không, bài học lớn nhất rút ra từ hành trình thỉnh kinh chính là người đứng đầu không cần sở hữu thần thông vĩ đại nhất, mà phải sở hữu một tâm trí kiên định và một tầm nhìn thấu suốt vạn dặm.

Ta là Đấu Chiến Thắng Phật Tôn Ngộ Không. Ngồi trên tòa sen thanh tĩnh của cõi Phật, ngắm nhìn khói hương nghi ngút từ nhân gian vãng lại, đôi khi Lão Tôn ta lại mỉm cười nhớ về những ngày tháng xa xưa. Khi ấy, ta chỉ là một con khỉ đá xông xáo ở Hoa Quả Sơn, rồi trở thành Tề Thiên Đại Thánh đại náo Thiên cung, ngông cuồng tự phụ, coi trời bằng vung, nghĩ rằng có 72 phép biến hóa và một cân đẩu vân đi xa mười vạn tám ngàn dặm là có thể xưng hùng xưng bá khắp cõi đất trời. Ngày đó, trong mắt Lão Tôn, kẻ mạnh nhất phải là kẻ võ công cao nhất, phép thuật giỏi nhất, đánh gục được nhiều kẻ thù nhất. Lãnh đạo đối với ta lúc bấy giờ chỉ đơn giản là việc ai có cái gậy sắt nặng nhất và cú đấm đau nhất thì kẻ đó làm vua. Nhưng phải trải qua năm trăm năm bị đè dưới núi Ngũ Hành, rồi lại trải qua tám mươi mốt kiếp nạn trên đường sang Tây Thiên thỉnh kinh, ta mới bừng tỉnh ngộ ra một sự thật cay đắng nhưng vĩ đại. Nghệ thuật lãnh đạo, sự quản trị tối cao và triết lý thâm thúy của cả Phật lẫn Đạo chưa bao giờ nằm ở chỗ ai giỏi chuyên môn nhất, mà nằm ở chỗ ai là người có tầm nhìn định hướng cho cả một tập thể.

Năm xưa, khi mới thoát khỏi núi Ngũ Hành, ta nhìn Sư phụ Đường Tăng với một ánh mắt vừa xem thường vừa nghi ngại. Một nhà sư phàm phu tục tử, thịt rơi máu chảy, gặp yêu tinh thì run rẩy rơi lệ, cưỡi một con ngựa quèn còn đi không xong, thấy hổ dữ thì ngã nháo nhào. Lão Tôn ta lúc đó nghĩ thầm, một kẻ như vậy làm sao có thể chỉ huy được một Tề Thiên Đại Thánh từng làm rung chuyển ba cõi? Ta có thể lộn một vòng đẩu vân là đến tận Linh Sơn, lấy trọn bộ kinh văn về trong chớp mắt. Tại sao lại phải lội sông trèo núi, ăn xin từng bữa, nhẫn nại từng bước chân dài lê thê suốt mười mấy năm trời theo sau một người không biết nửa chiêu võ nghệ? Nhưng càng đi, ta càng nhận ra cái tầm thường của bản thân và cái vĩ đại của Sư phụ. Lão Tôn ta giỏi biến hóa, giỏi diệt yêu trừ ma, nhưng ta chỉ là một kẻ giỏi kỹ năng, một chuyên gia kỹ thuật đỉnh cao không hơn không kém. Nếu không có Đường Tăng, ta mãi mãi chỉ là một con khỉ hoang, hoặc là một kẻ vô hướng lượn lờ giữa trời đất mà chẳng biết mình sống để làm gì, đi về đâu.

Người đời nhìn vào đoàn đội thỉnh kinh thường thấy một sự khập khiễng kỳ lạ. Một vị Tăng sư yếu đuối dẫn đầu ba tên đồ đệ là yêu quái hoàn lương và một con bạch mã. Xét về năng lực cá nhân, Đường Tăng là người kém nhất. Ông không thể bay, không thể nhìn xuyên thấu mê mờ của yêu ma, không thể chịu được đói rét, chạm nhẹ là bị bắt, dọa nhẹ là rơi lệ. Tuy nhiên, ông lại là nhân tố duy nhất không thể thay thế trong cuộc hành trình đó. Đó chính là bài học lớn nhất về quản trị mà Lão Tôn ta đã dùng cả cuộc đời để nghiệm ra. Người lãnh đạo tuyệt đối không nhất thiết phải là người giỏi nhất về mặt thao tác, hành động hay chuyên môn. Nếu một người làm sếp mà cái gì cũng giỏi nhất, cái gì cũng tự tay làm, thì người đó chỉ đang đóng vai một kẻ cô độc gánh vác cả thiên hạ, cuối cùng tự kiệt sức mà chết. Đường Tăng không giỏi chiến đấu, nhưng ông có thứ mà cả Lão Tôn, Trư Bát Giới lẫn Sa Ngộ Tĩnh đều không có ở thời điểm khởi đầu, đó chính là một tầm nhìn rõ ràng, một sứ mệnh tuyệt đối và một tâm chí không bao giờ lay chuyển.

Tầm nhìn của Đường Tăng là gì? Đó là lấy kinh báu ở Tây Thiên để độ hóa chúng sinh cõi Đông Thổ Nam Thiệm Bộ Châu, mang lại sự bình an và cứu rỗi cho muôn dân. Sứ mệnh đó rộng lớn, bao la và cao cả hơn hẳn cái tham vọng cá nhân nông choèn của Lão Tôn ta ngày trước. Ngày trước ta xưng Vương ở Hoa Quả Sơn chỉ vì muốn tự do ăn hoa quả, quậy phá. Ta đại náo Thiên cung chỉ vì bất mãn không được mời dự tiệc Bàn Đào, muốn ngồi vào cái ghế Ngọc Hoàng cho oai. Tầm nhìn của ta ngày ấy ngắn ngủi, chỉ quanh quẩn ở cái Ego, cái Tôi to đùng của mình. Nhưng Đường Tăng thì khác. Tầm nhìn của ông vượt qua bản thân, hướng đến muôn loài. Ông biết rõ mình đi đâu, làm gì và vì ai. Khi một người lãnh đạo có được tầm nhìn nhất quán và sắt đá, họ sẽ tạo ra một lực hút mãnh liệt, quy tụ được những nhân tài kiệt xuất nhất, dù những nhân tài đó có ngông cuồng, phức tạp hay nổi loạn đến đâu.

Hãy nhìn vào cách thức quản trị một tập thể đầy mâu thuẫn như đoàn thỉnh kinh. Lão Tôn ta đại diện cho sự ngông cuồng, tài năng xuất chúng nhưng hiếu thắng, nóng nảy, dễ nổi giận và đôi khi coi thường kỷ luật. Trư Bát Giới đại diện cho những ham muốn phàm trần, lười biếng, tham ăn, háo sắc, luôn tìm cách bàn lùi mỗi khi gặp khó khăn. Sa Ngộ Tĩnh đại diện cho sự cần mẫn, siêng năng, tuân thủ nhưng thiếu tính sáng tạo và bộc phát. Bạch Long Mã là sự âm thầm hy sinh, kiên nhẫn làm nền tảng. Bốn sinh linh ấy là bốn mảnh ghép hoàn toàn trái ngược, với những cái Ego khổng lồ và những tì vết nhân cách sâu sắc. Nếu đưa một kẻ giỏi võ như Lão Tôn lên làm lãnh đạo, ta sẽ dùng uy quyền để ép buộc, sẵn sàng phang gậy sắt vào đầu bất cứ kẻ nào không nghe lời. Kết quả là tập thể đó sẽ tan rã ngay từ ngọn núi đầu tiên, vì sự áp đặt và thiếu tình thương. Nếu đưa Bát Giới lên làm lãnh đạo, cả đoàn sẽ giải tán ở Cao Biền Điếm để chia hành lý về quê cưới vợ. Nếu đưa Ngộ Tĩnh lên làm lãnh đạo, đoàn đi sẽ giậm chân tại chỗ vì thiếu một ngọn lửa dẫn đường bứt phá.

Chỉ có Đường Tăng, với sự kiên định đến mức hủ lậu của mình, mới là sợi dây kết nối tất cả. Ông không cạnh tranh năng lực đánh nhau với Lão Tôn, không cạnh tranh sự khôn lỏi với Bát Giới, cũng không cạnh tranh sự gánh vác với Ngộ Tĩnh. Ông đứng ở vị trí trung tâm của tầm nhìn. Khi Lão Tôn ta bị đuổi đi ba lần vì đánh chết yêu tinh biến hình, Đường Tăng có vẻ như đã sai về mặt nhận thức thực tế, nhưng về mặt nguyên tắc triết lý, ông đang giữ vững cái cốt lõi của một nhà lãnh đạo: Tâm phải hướng thiện, không được vì mục đích mà quên mất lòng từ bi. Khi đối mặt với vô vàn cám dỗ, từ tiền bạc, quyền lực đến sắc đẹp như ở Nữ Nhi Quốc, Bát Giới thì động lòng, Lão Tôn thì thờ ơ, chỉ có Đường Tăng mới là người chịu áp lực lớn nhất. Nhưng ông vẫn lắc đầu từ chối, vì ông biết cái đích của mình không nằm ở sự êm ấm của một vương quốc phồn hoa, mà nằm ở Linh Sơn xa xôi. Một người lãnh đạo không bị xao nhãng bởi những lợi ích ngắn hạn, không bị bẻ gãy bởi những khó khăn trước mắt, đó mới chính là linh hồn của một tổ chức.

Xét dưới triết lý Đạo giáo, hành trình thỉnh kinh chính là quá trình vận hành của nguyên lý Vô vi nhi trị, nghĩa là không làm mà không gì là không làm. Người lãnh đạo xuất sắc theo Đạo gia không phải là người phô trương quyền lực, mà là người biết đứng ở vị trí vô vi, tạo ra một không gian, một môi trường để các nhân tài tự do phát huy năng lực của họ. Đường Tăng không biết đánh yêu tinh, nhưng ông tạo ra không gian để Lão Tôn ta được thể hiện hết 72 phép thần thông. Ông để Bát Giới phát huy sự dẻo dai trong các trận chiến dưới nước, để Ngộ Tĩnh lo liệu việc hậu cần chu đáo. Nhìn thì có vẻ Đường Tăng bất lực, suốt ngày chỉ biết gọi Ngộ Không cứu ta, nhưng thực chất ông đang thực hành triết lý nhu thắng cương, lấy cái vô năng của bản thân để kích hoạt cái vạn năng của thế gian. Nếu Đường Tăng cái gì cũng giỏi, ông sẽ tự mình đánh yêu tinh, tự mình gánh hành lý, tự mình lội sông, và lúc đó các đồ đệ sẽ trở thành những kẻ thừa thải, ỉ ôi và tiêu biến mất động lực làm việc. Bài học quản trị ở đây chính là: Lãnh đạo giỏi phải biết bộc lộ sự hạn chế của mình một cách khéo léo để tạo khoảng trống cho cấp dưới cống hiến và tỏa sáng.

Xét dưới triết lý Phật giáo, tầm nhìn của người lãnh đạo chính là Định tâm và Bồ đề tâm. Trên con đường thỉnh kinh dài tám mươi mốt kiếp nạn, mỗi một ngọn núi, mỗi một con sông đều đại diện cho một loại Tâm ma, một loại tham lam, sân hận, mê muội của con người. Lão Tôn ta đại diện cho Sân – sự giận dữ, kiêu ngạo. Bát Giới đại diện cho Tham – sự thèm muốn phàm phu. Ngộ Tĩnh đại diện cho Si – sự u mê, chấp thủ. Đường Tăng đại diện cho Năng lực Định vị của Tâm. Nếu Tâm không định, tầm nhìn không vững, thì Sân, Tham, Si sẽ xé rách tổ chức ra thành muôn vàn mảnh vụn. Bát Giới luôn đòi chia hành lý về Cao Biền Điếm mỗi khi gặp gian nan, đó là biểu hiện của một nhân sự thiếu tầm nhìn, chỉ thấy cái lợi trước mắt, thấy khó khăn là muốn rút lui. Lão Tôn ta đôi khi muốn bỏ về Hoa Quả Sơn làm Vua cho sướng, đó là biểu hiện của một ngôi sao kiệt xuất nhưng thiếu sự gắn kết sứ mệnh, dễ bị tổn thương sự tự tôn mà từ bỏ mục tiêu chung. Chính thái độ của Đường Tăng: Dù phải chết cũng phải hướng về phía Tây, không lùi lại một bước về phía Đông, đã giữ chân tất cả chúng ta lại. Cái tầm nhìn kiên định đó tạo ra một trường năng lượng tâm linh vô hình nhưng cực kỳ khủng khiếp, buộc cả Chư Phật, Bồ Tát, Thiên thần, Long vương và các vị thần cai quản đất trời đều phải xoay quanh để hỗ trợ.

Người đời thường thắc mắc về chiếc Vòng Kim Cô trên đầu Lão Tôn ta. Ngày trước, ta oán giận nó vô cùng. Ta cho rằng đó là công cụ đàn áp man rợ của Quan Âm Bồ Tát và Đường Tăng để khống chế một nhân tài tự do như ta. Mỗi khi Sư phụ đọc Niệm Chú Kim Cô, cái đầu ta đau như xé rách, khiến ta phải quỳ gối đầu hàng. Nhưng sau khi đắc đạo, ngồi trên tòa sen, ta mới hiểu ra rằng chiếc Vòng Kim Cô đó chính là sự kỷ luật và sự định hướng cần thiết cho một tài năng lớn. Một kẻ có năng lực phi thường nhưng thiếu tầm nhìn và thiếu sự kiểm soát kỷ luật thì chỉ là một mối họa cho thế gian. Tề Thiên Đại Thánh ngày xưa giỏi đấy, nhưng đã làm được gì ngoài việc phá hoại vườn Đào, đạp đổ lò Bát Quái, làm náo loạn Thiên cung, gây oán thù khắp nơi? Đó là thứ năng lực hoang dã, không mục đích, không tạo ra giá trị bền vững. Vòng Kim Cô không phải là xiềng xích làm yếu đi năng lực của ta, mà là cái khuôn khổ giúp tập trung toàn bộ năng lực bùng nổ của ta vào đúng một hướng: Hướng về Tây Thiên. Khi Lão Tôn ta thực sự thấu hiểu và đồng điệu với tầm nhìn của Đường Tăng, khi tâm ta và tâm của Thầy hòa làm một, chiếc Vòng Kim Cô tự động biến mất lúc nào không hay. Đó là sự chuyển hóa đỉnh cao của quản trị: Từ quản trị bằng áp đặt, kiểm soát sang tự quản trị bằng niềm tin và mục tiêu chung.

Nói về khía cạnh tầm nhìn, hãy so sánh Đường Tăng với những vị thủ lĩnh khác mà Lão Tôn ta từng chứng kiến. Ngọc Hoàng Đại Đế ngồi trên ngai vàng Thiên cung, uy nghiêm lộng lẫy, có hàng vạn thần tiên giỏi giang dưới trướng như Thác Tháp Lý Thiên Vương, Na Tra, Nhị Lang Thần. Nhưng Thiên cung lại là một bộ máy hành chính cồng kềnh, quan liêu, vô cảm. Ngọc Hoàng cai trị bằng luật lệ xơ cứng, thiếu một tầm nhìn phát triển và sự thấu cảm chúng sinh. Cho nên khi Lão Tôn ta đánh lên, cả bộ máy thần tiên ấy lúng túng, đùn đẩy trách nhiệm, không ai chịu hết lòng chiến đấu, chỉ làm việc cho xong chuyện. Trâu Ma Vương ở Tích Tuyết Sơn là một kẻ xưng bá một phương, võ nghệ không kém gì ta, bè bạn đông đúc, gia đình quyền thế, nhưng Trâu Ma Vương hoàn toàn không có tầm nhìn lãnh đạo nào ngoài việc tận hưởng cuộc sống gia đình, vợ bé vợ lớn, tiệc tùng ăn uống. Rốt cuộc, khi biến cố xảy ra, đế chế của Trâu Ma Vương nhanh chóng sụp đổ vì thiếu một lý tưởng kết nối. Đường Tăng thì ngược lại, tay không một tấc sắt, nguồn lực ban đầu bằng không, nhưng ông sở hữu một thứ mạnh hơn tất cả quân đội của Thiên cung và uy lực của Trâu Ma Vương: Tầm nhìn chiến lược mang tính cứu rỗi.

Một nhà lãnh đạo có tầm nhìn là người biết nhìn thấy tương lai trong khi những kẻ khác chỉ nhìn thấy trở ngại trước mắt. Khi đứng trước Ngọn núi Hỏa Diệm Sơn rực lửa, Bát Giới than khóc muốn quay lại, Lão Tôn ta thì đi tìm quạt Ba Tiêu bằng đủ mọi mưu mẹo, nhưng Đường Tăng chỉ hỏi một câu: Làm sao để vượt qua ngọn núi này để tiếp tục đi về phía Tây? Ông không quan tâm đến ngọn lửa nóng bao nhiêu, ông chỉ quan tâm đến con đường phía sau ngọn lửa. Khi bị nhốt trong Bạt Bảo Lôi Âm Tự của Yêu tinh Hoàng M眉, rơi vào tuyệt vọng, Đường Tăng vẫn giữ vững niềm tin rằng Tây Thiên thực sự tồn tại và cái thiện sẽ chiến thắng. Tầm nhìn chính là ngọn hải đăng trong đêm bão. Kỹ năng của Lão Tôn ta như động cơ của con thuyền, nhưng nếu không có ngọn hải đăng của Đường Tăng, con thuyền đó sẽ đâm vào đá ngầm hoặc mãi mãi đi lạc giữa đại dương bao la.

Trong khoa học quản trị hiện đại, người ta thường chia lãnh đạo thành hai nhóm: Nhóm lãnh đạo chuyên môn và nhóm lãnh đạo sứ mệnh. Lãnh đạo chuyên môn là những người đi lên từ kỹ thuật, giỏi nghiệp vụ, hiểu rõ từng ngóc ngách của công việc. Họ rất dễ rơi vào cái bẫy của Lão Tôn ta ngày trước: Muốn tự tay làm hết, coi thường người khác, cho rằng mình là nhất, và dễ nản lòng khi thấy cấp dưới không thông minh bằng mình. Họ quản trị bằng sự áp đảo về năng lực cá nhân. Nhưng khi quy mô tổ chức phát triển lớn, hoặc khi gặp phải những bài toán vượt quá khả năng cá nhân, họ sẽ hoàn toàn thất bại. Trong khi đó, lãnh đạo sứ mệnh như Đường Tăng lại tập trung vào việc trả lời ba câu hỏi lớn: Chúng ta là ai? Chúng ta đi đâu? Tại sao chúng ta phải đi con đường này? Họ không cần phải là người viết code giỏi nhất, không cần là người bán hàng giỏi nhất, không cần là người lái xe giỏi nhất, nhưng họ phải là người duy nhất không bao giờ nghi ngờ về con đường mà cả đội đang đi.

Lão Tôn ta nhớ có lần, khi đi qua bến sông Lăng Vân, ngay trước ngưỡng cửa của Linh Sơn, chúng ta thấy một con thuyền không đáy bồng bềnh trên sóng nước. Bát Giới sợ hãi không dám lên, Ngộ Tĩnh ngập ngừng, Lão Tôn ta tuy biết đó là thuyền thồ nhân duyên nhưng cũng có phần dè chừng. Chỉ có Đường Tăng, sau một khoảnh khắc thanh tịnh, đã bước chân lên con thuyền đó. Khi xác thân phàm phu của ông trôi bồng bềnh trên dòng nước, trôi đi mọi bụi bẩn của kiếp người, ông đã chính thức hoàn thành sứ mệnh của một người dẫn đường. Con thuyền không đáy đó chính là biểu tượng của sự BUÔNG BỎ vĩ đại nhất trong triết lý Phật giáo: Buông bỏ cái Tôi phàm tục, buông bỏ sự bám chấp vào năng lực cá nhân để hòa nhập vào cái Vô cùng. Một người lãnh đạo có tầm nhìn cuối cùng phải là người biết buông bỏ cái Ego của mình, biết chấp nhận sự yếu đuối của bản thân để đón nhận sức mạnh của vũ trụ và của tập thể.

Hãy nhìn vào cách Đường Tăng đối xử với các đồ đệ. Ông chưa bao giờ ghen tị với 72 phép biến hóa của Lão Tôn, chưa bao giờ ghen tị với sức mạnh đào núi dời biển của Bát Giới hay khả năng bơi lặn của Ngộ Tĩnh. Một người lãnh đạo thực sự lớn lao không bao giờ sợ cấp dưới giỏi hơn mình. Trái lại, họ tự hào và tìm mọi cách để cấp dưới phát huy tối đa cái giỏi đó. Đường Tăng biết rõ ông cần gậy Kim Cô của Lão Tôn để dẹp đường, cần cái cào ba răng của Bát Giới để dọn dẹp chướng ngại, cần sự trung thành của Ngộ Tĩnh để giữ vững hậu phương. Sự kết hợp giữa tầm nhìn của người lãnh đạo và năng lực của các thành viên tạo nên một sức mạnh tổng hợp, biến một nhóm yêu quái hỗn loạn thành một đội ngũ Đắc Đạo.

Triết lý Phật – Đạo cũng dạy chúng ta về Tánh Không trong quản trị. Tánh Không không phải là vô giá trị, mà là sự cởi mở tuyệt đối. Đường Tăng giống như Tánh Không, ông trống rỗng về mặt năng lực chiến đấu phàm trần, nhưng chính nhờ sự trống rỗng đó mà ông chứa đựng được cả Tề Thiên Đại Thánh, Thiên Bồng Nguyên Soái và Quyển Liêm Đại Tướng. Nếu Đường Tăng đầy ắp những định kiến, đầy ắp sự tự phụ về kỹ năng của bản thân, ông sẽ không thể nào dung nạp được một con khỉ ngông cuồng như ta. Trong quản trị, nếu cái cốc của người lãnh đạo đã quá đầy, họ sẽ không thể rót thêm bất kỳ ý tưởng hay năng lực của ai khác vào đó được nữa. Người lãnh đạo giỏi nhất là người biết giữ cho cái cốc của mình luôn trống rỗng, để thu hút và dung chứa trí tuệ của thiên hạ.

Năm xưa, khi Lão Tôn ta còn ở Hoa Quả Sơn, ta đã từng lập ra một bộ máy quản trị riêng. Ta phong vương, phong tướng, chia bầy xẻ đàn, ngày ngày luyện tập binh mã, ăn uống ca hát. Nhưng bộ máy đó cực kỳ mong manh. Chỉ cần một trận cuồng phong của Thiên cung quét qua, hoặc khi Lão Tôn ta bị bắt về lò Bát Quái, Hoa Quả Sơn lập tức rơi vào cảnh lầm than, tan tác, bị thợ săn săn bắt, bị yêu tinh xâu xé. Tại sao? Vì bộ máy đó được xây dựng trên năng lực cá nhân của Lão Tôn ta, chứ không được xây dựng trên một tầm nhìn hay một triết lý sống cao đẹp nào. Khi cây đại thụ Tôn Ngộ Không ngã xuống, cả bầy khỉ ngơ ngác không biết sống để làm gì ngoài việc lẩn trốn. Trong khi đó, đoàn thỉnh kinh của Đường Tăng thì ngược lại. Ngay cả khi Đường Tăng bị yêu tinh bắt mất, bị biến thành hổ, bị nhốt trong bao tải, thì cái mục tiêu Đi Tây Thiên Thỉnh Kinh vẫn treo lơ lửng trên đầu cả đoàn. Lão Tôn ta và các đệ tử có thể cãi nhau, có thể đòi chia hành lý, nhưng cuối cùng vẫn phải đi tìm cách cứu Thầy để đi tiếp. Cái mục tiêu đó sống độc lập và mạnh mẽ hơn cả bản thân người lãnh đạo.

Một bài học sâu sắc khác về quản trị mà Lão Tôn ta rút ra được, đó là sự kiên nhẫn với quá trình trưởng thành của nhân sự. Người lãnh đạo có tầm nhìn không kỳ vọng cấp dưới phải hoàn hảo ngay từ ngày đầu tiên. Khi mới thu phục Lão Tôn ta, Đường Tăng biết rõ ta là một con khỉ hoang hoắt, bốc đồng, giết người không chớp mắt. Ông không thể ngay lập tức biến ta thành một vị Phật. Ông phải dùng sự nhẫn nại, kết hợp với kỷ luật của Vòng Kim Cô, giáo huấn ta qua từng kiếp nạn, từng sai lầm. Ông cho phép ta làm sai, cho phép ta giận dỗi bỏ đi, rồi lại dang tay đón ta trở lại khi ta nhận ra bài học. Bát Giới cũng vậy, tham ăn lười biếng, nhiều lần hại đội ngũ, nhưng Đường Tăng vẫn bao dung, vì ông nhìn thấy cái tâm thiện ẩn sau những thói hư nết xấu đó. Lãnh đạo không phải là chọn ra những con người hoàn hảo, mà là tạo ra một hành trình để những con người không hoàn hảo cùng nhau làm nên những điều hoàn hảo.

Xét cho cùng, tám mươi mốt kiếp nạn trên đường sang Tây Thiên không phải là thách thức dành riêng cho Đường Tăng, mà là trường đại học thực tế để rèn luyện toàn bộ đội ngũ. Nếu không có tám mươi mốt kiếp nạn đó, Lão Tôn ta mãi mãi chỉ là một kẻ dũng phu có võ nghệ cao cường nhưng tâm tính bất định. Bát Giới mãi mãi là một kẻ phàm phu tục tử u mê. Ngộ Tĩnh mãi mãi là một kẻ cam chịu không bứt phá. Chính cái tầm nhìn kiên định của Đường Tăng đã lôi kéo tất cả chúng ta qua cái lò luyện ngục của thực tế, nhào nặn chúng ta, mài dũa chúng ta, để từ những mảnh quặng thô ráp trở thành những thỏi vàng mười nguyên chất. Khi đến Linh Sơn, đứng trước mặt Như Lai Thế Tôn, Lão Tôn ta ngoảnh đầu nhìn lại và bàng hoàng nhận ra: Người được lợi nhất trong chuyến đi này không phải là Đường Tăng, mà chính là Lão Tôn ta. Ta từ một con khỉ đá nổi loạn đã trở thành Đấu Chiến Thắng Phật, đạt được sự tự do tuyệt đối về mặt tâm linh – thứ tự do mà ngày xưa đại náo Thiên cung ta không bao giờ chạm tới được.

Vậy nên, hỡi những kẻ đang loay hoay trong cõi nhân gian làm mớ công việc quản trị, lãnh đạo! Hãy nhìn vào câu chuyện của đoàn thỉnh kinh mà tự soi lại mình. Nếu ngươi là một kẻ tài năng kiệt xuất như Tôn Ngộ Không ngày trước, đừng vội tự mãn và khinh dại người sếp có vẻ yếu đuối của mình. Hãy tự hỏi xem ngươi có đủ tầm nhìn để dẫn dắt một tập thể đi qua tám mươi mốt kiếp nạn hay không? Hay ngươi chỉ giỏi đập phá, diệt yêu tinh trước mắt rồi lại mịt mờ về tương lai? Năng lực cá nhân xuất chúng chỉ giúp ngươi trở thành một người thợ giỏi, một chuyên gia xuất sắc, nhưng nó chưa bao giờ đủ để biến ngươi thành một nhà lãnh đạo vĩ đại.

Còn nếu ngươi đang ngồi ở vị trí lãnh đạo, đang phải gánh vác một tập thể với đủ loại nhân sự phức tạp, hãy nhìn vào Đường Tăng. Đừng hoảng sợ nếu ngươi không phải là người giỏi nhất về mặt kỹ năng chuyên môn. Đừng tự ti nếu dưới trướng ngươi có những Tôn Ngộ Không ngông cuồng, những Trư Bát Giới lười biếng, hay những Sa Ngộ Tĩnh lầm lì. Điều duy nhất ngươi cần phải lo lắng là: Bản thân ngươi có sở hữu một tầm nhìn đủ lớn, một lý tưởng đủ cao đẹp và một tâm chí đủ kiên định hay không? Ngươi có biết rõ con đường Tây Thiên của doanh nghiệp, của tổ chức ngươi nằm ở đâu hay không? Nếu ngươi có một tầm nhìn đủ rõ ràng và sắt đá, dù ngươi có rơi lệ như Đường Tăng, dù ngươi có gặp bao nhiêu gian nan, thì tự khắc những Tôn Ngộ Không giỏi nhất thiên hạ sẽ tìm đến bái ngươi làm Thầy, gậy Kim Cô của họ sẽ trở thành công cụ đắc lực nhất để hiện thực hóa tầm nhìn của chính ngươi.

Triết lý Phật – Đạo không nằm ở những lời kinh kệ xa xăm trên trời cao, mà nằm ngay trong từng bước chân nhẫn nại dưới mặt đất. Đạo gia dạy ta sự khiêm nhường, biết đứng ở vị trí thấp như nước để thu phục muôn sông; biết dùng cái Vô vi để điều khiển cái Hữu vi. Phật gia dạy ta cái Tâm định tĩnh, cái Bồ đề tâm rộng lớn vì chúng sinh để vượt qua muôn vàn trở lực của cuộc đời. Một người lãnh đạo đích thực là người hòa quyện được cả hai triết lý đó: Bên ngoài thì mềm mỏng, khiêm nhường, biết tôn trọng và sử dụng tài năng của người khác như Đạo gia; bên trong thì kiên định, vững chãi, sở hữu một tầm nhìn bất biến như Phật gia.

Bây giờ, trên tòa sen thanh tĩnh, khi nhìn lại toàn bộ bức tranh của Tây Du Ký, Lão Tôn ta không còn thấy hình ảnh một Tôn Ngộ Không oai phong lẫm liệt đánh tan hàng vạn thiên binh nữa. Hình ảnh đẹp nhất, vĩ đại nhất trong mắt ta lại là dáng hình mảnh khảnh của một nhà sư phàm phu, khoác áo cà sa, lặng lẽ cưỡi con bạch mã đi về phía mặt trời lặn. Mặc cho phía trước là hang sâu, vực thẳm, là Hỏa Diệm Sơn rực lửa, là Yêu tinh chực chờ ăn thịt, người đó vẫn kiên định bước tiếp, vì trong tim người đó có một ngọn đèn tầm nhìn chưa bao giờ tắt. Ngọn đèn đó đã soi sáng con đường cho cả đoàn chúng ta, biến năm sinh linh phàm tục thành ngũ vị Bồ Tát, Phật gia.

Đó chính là bài học quản trị tối thượng mà Lão Tôn ta đã mang theo từ cõi phàm trần lên đến cõi Phật. Lãnh đạo không phải là người đứng trên đỉnh cao phô trương sức mạnh để mọi người quỳ rọm. Lãnh đạo là người cắm một ngọn cờ trên đỉnh núi xa xôi nhất, rồi quay lại nhìn đồng đội và nói: Chúng ta cùng đi về phía đó! Và cho dù người đó có là kẻ yếu đuối nhất đoàn, thì chừng nào ngọn cờ trong tay người đó còn giơ cao, đoàn người vẫn sẽ tiến về phía trước, chinh phục mọi kiếp nạn của thế gian.

#TayDuKy #QuanTri #LanhDao #TonNgoKhong #BaiHocLanhDao #TrietLyPhatDao